Làng nghề gốm ‘đỏ lửa’ với… ngựa

Trong tiết trời se lạnh những ngày giáp Tết Bính Ngọ 2026, những lò nung của làng nghề gốm truyền thống Lái Thiêu (TP Hồ Chí Minh) luôn rực lửa để kịp cho ra lò hàng ngàn sản phẩm gốm hình ngựa phục vụ nhu cầu trưng bày, biếu tặng và thưởng lãm nghệ thuật dịp Xuân về.

Công đoạn nhào đất với nước trước khi đưa vào khuôn có vai trò đặc biệt quan trọng, giúp loại bỏ bọt khí, tăng độ dẻo và bảo đảm đất dễ tạo hình, hạn chế nứt vỡ khi nung.

Sau khi đúc xong, người thợ sẽ cạo gọt tạo hình phần đầu và dáng ngựa được chăm chút kỹ lưỡng nhằm thể hiện rõ “thần thái” - yếu tố quan trọng quyết định giá trị thẩm mỹ của sản phẩm gốm.

Nghệ nhân Trần Thị Yến (60 tuổi), người có hơn 40 năm gắn bó với nghề gốm, trực tiếp dùng bút lông vẽ các hoa văn, họa tiết hình ngựa lên từng sản phẩm. Công đoạn này đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và cảm nhận tinh tế của người nghệ nhân. Theo bà Yến, để truyền tải được “hồn” của con ngựa, mọi chi tiết đều quan trọng, song khuôn mặt là phần khó nhất và cũng quyết định thần thái của tác phẩm. Sau khi hoàn thiện nét vẽ, sản phẩm tiếp tục được xử lý bằng kỹ thuật vẽ men màu, nhúng hoặc quét men trước khi đưa vào nung, tạo nên những sản phẩm gốm mang dấu ấn riêng.

Từ đôi bàn tay khéo léo của người thợ gốm Lái Thiêu, hình ảnh con ngựa biểu trưng cho sức mạnh, sự bền bỉ và khát vọng vươn xa dần hiện hữu qua từng khối đất, lớp men và ngọn lửa lò nung. Mỗi dáng ngựa, mỗi sắc men là một câu chuyện, phản ánh kinh nghiệm nghề truyền đời cùng cảm quan thẩm mỹ được chắt lọc qua thời gian.

Sau khi vẽ xong, nghệ nhân tiến hành quét men lên sản phẩm trước khi mang đi nung.

Các sản phẩm gốm hình ngựa cùng nhiều dòng sản phẩm khác được đưa vào lò nung ở nhiệt độ cao, lên đến 1.300°C. Quá trình nung kéo dài khoảng 24 giờ, trong suốt thời gian này, nhiệt độ trong lò phải được kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm sản phẩm đạt chất lượng, không bị cháy hoặc nứt vỡ.

Người thợ kiểm tra màu men và độ hoàn thiện của sản phẩm gốm hình ngựa sau khi trải qua quá trình nung 24 tiếng.

Không chỉ là vật phẩm trang trí hay quà biếu đầu Xuân, mỗi sản phẩm gốm hình ngựa còn là kết tinh của tay nghề, tâm huyết và niềm tin mà người làm gốm Bình Dương trước đây, nay thuộc TP Hồ Chí Minh, gửi gắm vào một năm mới hanh thông, khởi sắc.

Giữa nhịp lao động khẩn trương ấy, Vườn Nhà Gốm của anh Khang Minh nổi bật như một không gian lưu giữ và lan tỏa tinh hoa gốm thủ công. Trên diện tích khoảng 1.800 m2, cơ sở hiện trưng bày và bảo tồn gần 1.200 chủng loại sản phẩm gốm. Trong đó, hình tượng con ngựa chiếm vị trí đặc biệt, cả về số lượng lẫn giá trị nghệ thuật.

Bộ sưu tập "Ngọ Nam" ra mắt dịp Tết Bính Ngọ 2026 mang nét độc bản, hiện chưa có trên thị trường. Theo nghệ nhân Khang Minh, "Ngọ Nam" kể câu chuyện về sự sinh trưởng qua ba dòng sản phẩm chính: Ngựa Thơ, Ngựa Ca và Ngựa Vũ. Mỗi tạo hình tương ứng với một giai đoạn phát triển, mang thông điệp riêng biệt về cuộc sống và con người.

“Vườn Nhà Gốm đến thời điểm này khá tự tin là một trong những đơn vị sản xuất gốm có số lượng sản phẩm hình ngựa nhiều nhất Việt Nam, với hơn 15 dòng ngựa khác nhau, tổng số trên 20.000 sản phẩm và hơn 5.000 bộ sưu tập. Đặc biệt, bộ sưu tập Ngọ Nam ra mắt dịp Tết Bính Ngọ 2026 mang nét độc bản, hiện chưa có trên thị trường, đáp ứng nhu cầu trang trí và làm quà tặng Tết, gửi gắm những điều tốt đẹp cho năm mới”, anh Khang Minh chia sẻ.

Anh Khang Minh, chủ cơ sở Vườn Nhà Gốm, ôm trên tay sản phẩm gốm ngựa tinh xảo phục vụ Tết Bính Ngọ 2026.

Những ngày cận Tết, Vườn Nhà Gốm đón đông đảo du khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm và tìm hiểu sâu hơn về dòng gốm Lái Thiêu. Với nhiều người, đây không chỉ là điểm đến mua sắm mà còn là một phần trong hành trình khám phá văn hóa thủ công truyền thống Việt Nam giữa đời sống hiện đại.

Các sản phẩm gốm ngựa tại cơ sở Vườn Nhà Gốm.

Vườn Nhà Gốm trước đây đã được ngành du lịch Bình Dương (cũ) đưa vào danh sách các tuyến điểm gợi ý cho du khách khi đến địa phương. Nơi đây cũng trở thành điểm hẹn quen thuộc của các trường học, nhóm nghiên cứu văn hóa và nhiều gia đình, vừa để học hỏi về nghề gốm, vừa tận hưởng những khoảnh khắc thư giãn cuối tuần trong không gian đậm chất làng nghề.

Du khách tham quan, tìm hiểu về gốm hình ngựa tại cơ sở Vườn Nhà Gốm.

Một góc làng nghề truyền thống gốm Lái Thiêu (TP Hồ Chí Minh).

Nguồn: https://baotintuc.vn/anh/lang-nghe-gom-do-lua-voi-ngua-20260218212446549.htm