ເລື່ອງລາວທີ່ໜ້າສົນໃຈກ່ຽວກັບຊື່ສະຖານທີ່ຕ່າງໆໃນແຂວງກວາງຈິ.

Việt Nam•31/03/2024

ໂດຍສະເພາະຊື່ສະຖານທີ່, ແລະ ການຕັ້ງຊື່ຕາມສະຖານທີ່ໂດຍທົ່ວໄປ, ແມ່ນຂົງເຂດທີ່ໜ້າສົນໃຈແຕ່ກໍ່ທ້າທາຍ ແລະ ສັບສົນ. ການສຶກສາກ່ຽວກັບການຕັ້ງຊື່ຕາມສະຖານທີ່ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນເລື່ອງຂອງສາຂາວິຊາໜຶ່ງເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງກ່ຽວຂ້ອງກັບການພົວພັນກັນຂອງ ວິທະຍາສາດ ສາຂາວິຊາຕ່າງໆ. ພາຍໃນຂອບເຂດຂອງບົດຄວາມນີ້, ພວກເຮົາຈະກ່າວເຖິງຊື່ສະຖານທີ່ບາງແຫ່ງໃນແຂວງກວາງຈິ້ໂດຍຫຍໍ້ເທົ່ານັ້ນ.

ຍ້ອນຫຼາຍເຫດຜົນ, ຊື່ບ້ານຈຶ່ງມີການປ່ຽນແປງໄປຕາມສະພາບການທາງປະຫວັດສາດ, ວັດທະນະທຳ, ແລະ ພາສາ. ດັ່ງນັ້ນ, ເມື່ອຫວນຄືນເບິ່ງລາຍຊື່ບ້ານບູຮານ, ມີໜ້ອຍບ້ານທີ່ຍັງຄົງບໍ່ປ່ຽນແປງມາເປັນເວລາຫຼາຍສັດຕະວັດແລ້ວ; ຈຳນວນດັ່ງກ່າວອາດຈະນັບໄດ້ດ້ວຍມືດຽວ. ຕົວຢ່າງ, ໃນບັນດາ 65 ບ້ານທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດໃນແຂວງ ກວາງຈິ , ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນລະຫວ່າງປີ 1075 ແລະ 1553, ບ້ານໂກ່ຈ່າຍ (ເມືອງວິ່ງລິງ) ແມ່ນບ້ານທີ່ບໍ່ປ່ຽນແປງຫຼາຍທີ່ສຸດ, ຍັງຄົງຢູ່ຈົນເຖິງທຸກມື້ນີ້; ຕໍ່ມາ, ມີບ້ານຄາວຢາງ (ບາງຄົນເອີ້ນວ່າ ເກື່ອງຢາງ) ໃນເມືອງໂຢ່ລິງ (ຕົວຈິງແລ້ວແມ່ນໂດ່ລິງ, ເພາະວ່າ "ໂດ່" ກ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມໝາຍຂອງ "ອິດສະລະພາບ"). ປະກົດການຂອງການປ່ຽນຊື່ບ້ານແມ່ນພົບເລື້ອຍຫຼາຍ. ການປ່ຽນແປງນີ້ເກີດຂຶ້ນຕົ້ນຕໍຈາກເຫດຜົນດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:

- ກ່ອນອື່ນໝົດ, ເນື່ອງຈາກຊື່ຕ້ອງຫ້າມ: ນີ້ແມ່ນເຫດຜົນທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດສຳລັບການປ່ຽນຊື່ບ້ານໃນຍຸກສັກດີນາ ເພາະວ່າຊື່ບ້ານບໍ່ສາມາດຄືກັນກັບຊື່ຂອງກະສັດ ຫຼື ຈັກກະພັດ. ພວກມັນຕ້ອງໄດ້ປ່ຽນເພື່ອຫຼີກເວັ້ນການກະທຳຜິດທີ່ໂຫດຮ້າຍ ເຊິ່ງອາດຈະສົ່ງຜົນໃຫ້ຖືກປະຫານຊີວິດ. ຕົວຢ່າງ, ບ້ານຮວາລາໃນເບື້ອງຕົ້ນມີຊື່ວ່າຮວາອານ, ຕໍ່ມາໄດ້ປ່ຽນເປັນບິກລາໃນຈຽວຟອງ; ບ້ານເຫງຍດວານຕໍ່ມາໄດ້ປ່ຽນເປັນເຫງຍອານ, ປະຈຸບັນເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງເມືອງດົງຮ່າ...

- ອັນທີສອງ, ການປ່ຽນແປງການອອກສຽງແມ່ນຍ້ອນພາສາທ້ອງຖິ່ນ. ຕົວຢ່າງ, ຊື່ເດີມຂອງຈຸດຕັດກັນ, "Dã Độ," ໄດ້ຖືກບັນທຶກໄວ້ໃນ "Phủ biên tạp lục" ຂອງ Lê Qúy Đôn, ແຕ່ຜ່ານການອອກສຽງຂອງຄົນທ້ອງຖິ່ນ, ເຄື່ອງໝາຍ tilde ກາຍເປັນສຳນຽງທີ່ໜັກ: Dã Độ ກາຍເປັນ Dạ Độ, ແລະຕໍ່ມາມັນໄດ້ປ່ຽນເປັນ Gia Độ, ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສັບສົນ ແລະ ງົງງັນສຳລັບຜູ້ທີ່ສົນໃຈຊື່ເດີມ...

- ອັນທີສາມ, ການປ່ຽນແປງແມ່ນເຮັດໂດຍສະໝັກໃຈໂດຍຊາວບ້ານໃນລະຫວ່າງການພັດທະນາຂອງບ້ານ. ຕົວຢ່າງ, ບ້ານໄຕຈີ, ເຊິ່ງປະຈຸບັນເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງເມືອງດົງຮ່າ, ໃນເມື່ອກ່ອນແມ່ນບ້ານລຽນຈີ (ໝາຍຄວາມວ່າໜອງດອກບົວ); ຫຼື ບ້ານດ້າຍໂດ, ເຊິ່ງຢູ່ໃນດົງຮ່າໃນປະຈຸບັນ, ໃນເບື້ອງຕົ້ນແມ່ນບ້ານເທືອງໂດ...

- ອັນທີສີ່, ຊື່ບ້ານໄດ້ຖືກປ່ຽນແປງຍ້ອນລັດຖະບານທີ່ປົກຄອງບັງຄັບໃຫ້ປ່ຽນຊື່. ຕົວຢ່າງ, ບ້ານ Tri Le ໃນ Hai Lang. ເນື່ອງຈາກຊາວບ້ານສະໜັບສະໜູນການເຄື່ອນໄຫວ Can Vuong, ລັດຖະບານລາຊະວົງ ພາກໃຕ້ຕໍ່ມາໄດ້ບັງຄັບໃຫ້ພວກເຂົາປ່ຽນຊື່ເປັນ Quy Thien (ໝາຍເຖິງການຍອມຈຳນົນຕໍ່ຄວາມດີ, ນັ້ນຄືການປະຕິບັດຕາມລັດຖະບານສັກດີນາ ແລະ ອານານິຄົມ); ຫຼື ຊື່ບ້ານ "Con Cat" ໃນ Gio Linh, ເຊິ່ງຊາວບ້ານໄດ້ຕັ້ງໃຫ້ໃນເບື້ອງຕົ້ນ, ແຕ່ເຈົ້າໜ້າທີ່ເຫັນວ່າມັນບໍ່ໜ້າສົນໃຈ ແລະ ບໍ່ໜ້າສົນໃຈ, ດັ່ງນັ້ນພວກເຂົາຈຶ່ງສັ່ງໃຫ້ປ່ຽນຊື່ເປັນ Cat Son, ເຊິ່ງເປັນຊື່ທີ່ຍັງຄົງຢູ່ຈົນເຖິງທຸກມື້ນີ້. ເລື່ອງລາວທີ່ໜ້າສົນໃຈກ່ຽວກັບຊື່ສະຖານທີ່ຕ່າງໆໃນແຂວງກວາງຈິ.

- ຊື່ມັກຖືກບິດເບືອນຜ່ານການຄັດລອກ ແລະ ການຕີຄວາມໝາຍຜິດ. ຍົກຕົວຢ່າງຊື່ສະຖານທີ່ La Vang. ໃນອະດີດ, ຄົນທ້ອງຖິ່ນເອີ້ນສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ວ່າ ເນີນພູ La Vang ເພາະວ່າຕົ້ນໄມ້ເຫຼົ່ານີ້ຫຼາຍຕົ້ນເຕີບໃຫຍ່ຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ເມື່ອຊາວຝຣັ່ງມາຮອດ, ພວກເຂົາໄດ້ຂໍຊື່ ແລະ ຂຽນມັນດ້ວຍພາສາຂອງພວກເຂົາໂດຍບໍ່ມີສຳນຽງ, ບັນທຶກມັນໄວ້ໃນແຜນທີ່ວ່າ La Vang. ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ຄົນທ້ອງຖິ່ນໄດ້ຮັບເອົາຊື່ນັ້ນ, ແລະ ມັນຄ່ອຍໆກາຍເປັນຊື່ເລີ່ມຕົ້ນ. ເຊັ່ນດຽວກັນ, ຊື່ສະຖານທີ່ Khe Van ໃນບ້ານ Huong Hiep, ເມືອງ Dakrong, ເທິງທາງຫຼວງແຫ່ງຊາດເລກ 9, ກໍ່ຖືກສະກົດຜິດຄືກັນເມື່ອຊາວອາເມລິກາມາຮອດ ແລະ ໝາຍມັນໄວ້ໃນແຜນທີ່ໂດຍບໍ່ມີສຳນຽງ, ຕໍ່ມາກາຍເປັນ Khe Van...

ມີຊື່ບ້ານທີ່ປີ້ນກັບກັນໃນແບບ AB ແລະ BA, ແຕ່ບໍ່ມີຄວາມສຳພັນທີ່ສຳຄັນຕໍ່ກັນ, ເຊັ່ນ: ບ້ານຕື່ງວັນ ແລະ ບ້ານວັນຕື່ງ ໃນເມືອງຈ້ຽວຟອງ, ຫຼື ບ້ານອານຊວນ ໃນເມືອງກຳລໍ່ ແລະ ບ້ານຊວນອານ ໃນເມືອງຈ້ຽວຟອງ. ຍັງມີກໍລະນີທີ່ສອງບ້ານໃຊ້ຄຳດຽວແຕ່ມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັນຢ່າງໃກ້ຊິດ, ຕົວຢ່າງ, ບ້ານເຕິນຕື່ງ ໃນເມືອງກຳລໍ່ ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໂດຍປະຊາຊົນຈາກບ້ານຕື່ງວັນ ຜູ້ທີ່ອົບພະຍົບລົງມາທາງໃຕ້ຈາກກວ້າວຫວຽດ.

ມີສະຖານທີ່ທີ່ມີຊື່ຄ້າຍຄືກັນ ແລະ ກ່ຽວຂ້ອງກັນ, ເຊັ່ນ: ສອງສະຖານທີ່ທີ່ມີຊື່ວ່າ "ເບນຫງູ" (ທ່າເຮືອລາດຊະວົງ), ແຫ່ງໜຶ່ງຢູ່ເມືອງຢໍ່ລິງ ແລະ ອີກແຫ່ງໜຶ່ງຢູ່ເມືອງວິງລິງ, ເຊິ່ງທັງສອງແຫ່ງໄດ້ບັນທຶກຮ່ອງຮອຍການມາຢ້ຽມຢາມ ແລະ ການພັກເຊົາຂອງກະສັດ; ແລະ ຍັງມີສະຖານທີ່ທີ່ມີຊື່ຄ້າຍຄືກັນທີ່ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງກັນເລີຍ, ຕົວຢ່າງ, ຕາແສງກຳຖູຍມີບ້ານເຕິນຊວນ, ເຊິ່ງເຄີຍອາໄສຢູ່ເທິງເຮືອ ແລະ ຕັ້ງຖິ່ນຖານຢູ່ເທິງບົກ, ແລະ ຍັງມີບ້ານເຕິນຊວນໃນຕາແສງກຳຖູຍ, ແຕ່ມີຊາວກະສິກອນ ແລະ ຜູ້ຜະລິດເສັ້ນໝີ່ຈາກບ້ານອານຊວນ, ຕາແສງແທງອານ (ເຊິ່ງເຄີຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຕາແສງກຳຖູຍ) ທີ່ໄດ້ອົບພະຍົບໄປທີ່ນັ້ນເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງເຂດເສດຖະກິດໃໝ່, ແລະ ຍັງຄົງຮັກສາຊື່ບ້ານເກົ່າໄວ້.

ຜ່ານການຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ການສຳຫຼວດຊື່ສະຖານທີ່ຂອງພວກເຮົາ, ພວກເຮົາໄດ້ສັງເກດເຫັນປະກົດການໜຶ່ງທີ່ພວກເຮົາຢາກນຳສະເໜີໃຫ້ຜູ້ອ່ານໄດ້ວິເຄາະ ແລະ ອະທິບາຍ. ນັ້ນຄື, ໃນແຂວງກວາງຈິ ແລະ ແມ່ນແຕ່ເມືອງເຫວ້, ມີຊື່ສະຖານທີ່ໜ້ອຍຫຼາຍທີ່ມີອົງປະກອບທາງພາສາ "ທິດເໜືອ" ທີ່ໃຊ້ເພື່ອຊີ້ບອກທິດທາງ. ຕົວຢ່າງ, ມີບ້ານຕ່າງໆເຊັ່ນ ດົງຮ່າ ແລະ ໄຕຈີ ໃນແຂວງດົງຮ່າ, ແຕ່ບໍ່ມີບ້ານໃດມີຄຳວ່າ "ທິດເໜືອ". ເຊັ່ນດຽວກັນ, ໃນແຂວງຈ້ຽວຟອງ, ມີບ້ານບິກລາ ທີ່ມີສີ່ບ້ານຄື: ບິກລາດົງ, ບິກລານາມ, ບິກລາຈຸງ, ແລະ ບິກລາບາກ, ແຕ່ບໍ່ມີບິກລາບາກ. ໃນແຂວງກາມໂລ, ມີບ້ານເຊັ່ນ ນາມຮຸ່ງ ແລະ ດົງດິ່ງ... ມີພຽງແຕ່ບ້ານດຽວທີ່ມີຊື່ວ່າ ບັກບິ່ງ, ແຕ່ມັນມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກບ້ານເດີມຂອງແຂວງກາມໂລ ແລະ ໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນພາຍຫຼັງ, ປະມານໜຶ່ງສະຕະວັດກ່ອນ. ເມື່ອເບິ່ງຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນແຂວງເຫວ້, ມີບ້ານເຊັ່ນ ດົງບາ, ໄຕໂລກ, ແລະ ນາມຢາວ... ແຕ່ບໍ່ມີບ້ານໃດມີຄຳວ່າ "ທິດເໜືອ". ພວກເຮົາເຊື່ອວ່ານີ້ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງບັງເອີນແບບສຸ່ມ ແຕ່ເປັນການກະທຳຂອງມະນຸດໂດຍເຈດຕະນາ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ການກະທຳໂດຍເຈດຕະນານັ້ນແມ່ນຫຍັງ ແລະ ເປັນຫຍັງມັນຈຶ່ງເປັນແບບນັ້ນ, ພວກເຮົາສາມາດຄາດເດົາໄດ້ໂດຍບໍ່ມີຄຳອະທິບາຍທີ່ໜ້າເຊື່ອຖືພຽງພໍ.

ດັ່ງນັ້ນ, ຊື່ສະຖານທີ່ອາດເປັນບັນຫາທີ່ຫຍຸ້ງຍາກ, ແຕ່ມີລາຍລະອຽດທີ່ໜ້າສົນໃຈຫຼາຍຢ່າງ...

ຟາມຊວນຢຸງ

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ