ມໍລະດົກວັດທະນະທຳຂອງຊົນເຜົ່າດາວແດງໃນ U Soc

ທຸກໆຮອຍປາກກາ, ທຸກໆໜ້າເຈ້ຍ, ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນຄວາມຮູ້ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນລົມຫາຍໃຈຂອງປະຫວັດສາດ, ເປັນຂົວຕໍ່ລະຫວ່າງອະດີດແລະປະຈຸບັນ, ລະຫວ່າງບັນພະບຸລຸດແລະລູກຫຼານຂອງຊຸມຊົນຊົນເຜົ່າຢ້າວແດງໃນບ້ານອືຊອກ, ຕາແສງບ່າວຮ່າ, ແຂວງລາວກາຍ.

ແສງແດດຕອນເຊົ້າສ່ອງແສງສີທອງໃສ່ເຮືອນໄມ້ໃນໝູ່ບ້ານ Ù Sóc. ຈາກໄກໆ, ສຽງໄກ່ຂັນປະສົມກັບສຽງແກ ແລະ ກອງພິທີກຳທີ່ອອກມາຈາກເຮືອນຂອງຊ່າງຝີມື ຈືວັນກິມ - ຜູ້ທີ່ຊາວບ້ານເອີ້ນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບວ່າ "ໝໍຜີຂອງໝູ່ບ້ານ".

ຊ່າງຝີມື ຈ້ຽວວັນກິມ ສອນຕົວໜັງສື ດ່າວໂນມ ໃຫ້ເດັກນ້ອຍໃນບ້ານ ອືຊອກ.

ທ່ານ ຈ້ຽວ ວັນ ກິມ, ປະຈຸບັນມີອາຍຸເກືອບ 70 ປີ, ໄດ້ເຮັດວຽກເປັນໝໍຜີມາເປັນເວລາຫຼາຍກວ່າ 40 ປີ ແລະ ຍັງເປັນຜູ້ປົກປ້ອງຕົວອັກສອນ ດ້າວ ເຍົາ - ເຊິ່ງເປັນຊັບສົມບັດທາງວັດທະນະທຳຂອງຊົນເຜົ່າຢ້າວແດງ.

ຜູ້ຍິງເຜົ່າຢ້າວແດງອະນຸລັກຮັກສາອາຊີບປັກແສ່ວຜ້າແພ ແລະ ການຜະລິດເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມແບບດັ້ງເດີມ.

ບ້ານ Ù Sóc ມີ 72 ຄົວເຮືອນ, ໃນນັ້ນຊົນເຜົ່າດາວແດງກວມເອົາຫຼາຍກວ່າ 40%. ຊີວິດຢູ່ທີ່ນີ້ຍັງຄົງຮັກສາລັກສະນະທີ່ບໍລິສຸດຂອງເຂດພູດອຍ. ຜູ້ຍິງຊາວດາວແດງນຸ່ງຊຸດພື້ນເມືອງທີ່ປັກດ້ວຍເສັ້ນດ້າຍສີແດງ ແລະ ເງິນ, ມີລວດລາຍທີ່ສັບສົນທີ່ຖັກດ້ວຍມືໃສ່ກັບຕັກໄມ້. ແຕ່ລະຮອຍຖັກບອກເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບຕົ້ນກຳເນີດ, ບັນພະບຸລຸດ, ແລະຊີວິດທາງວິນຍານທີ່ອຸດົມສົມບູນຂອງພວກເຂົາ.

ໃນຕອນເຊົ້າ, ທ່າມກາງຄວັນໄຟທີ່ລອຍອອກມາຈາກເຮືອນຄົວ, ຜູ້ຄົນໄດ້ເຫັນທ່ານຄິມກຳລັງເປີດຫີບໄມ້ເກົ່າທີ່ເກົ່າແກ່ຢ່າງລະມັດລະວັງ. ພາຍໃນມີປຶ້ມບູຮານທີ່ຂຽນດ້ວຍຕົວອັກສອນດາວໂນມ - ຕົວອັກສອນຮູບພາບທີ່ສ້າງຂຶ້ນໂດຍບັນພະບຸລຸດຂອງຊາວດາວເພື່ອບັນທຶກຂໍ້ຄວາມທາງສາສະໜາ, ນິທານພື້ນເມືອງ, ການອະທິຖານ, ເພງຮັກ, ແລະແມ່ນແຕ່ຄວາມຮູ້ພື້ນເມືອງ.

ປຶ້ມບູຮານຂອງກຸ່ມຊົນເຜົ່າດາວແດງແມ່ນເຮັດມາຈາກເປືອກຂອງຕົ້ນແກ້ວປະເສີດ, ມີຜ້າປູທີ່ເຮັດດ້ວຍຜ້າລີນິນ ແລະ ນໍ້າມຶກສີນໍ້າຕານເຂັ້ມ.

ເມື່ອລົມກັບພວກເຮົາ, ດວງຕາຂອງທ່ານຄິມໄດ້ເປັ່ງປະກາຍດ້ວຍຄວາມພາກພູມໃຈວ່າ: "ຕົວໜັງສືດາວໂນມບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນລະບົບການຂຽນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນຈິດວິນຍານຂອງປະຊາຊົນພວກເຮົາ. ຖ້າພວກເຮົາບໍ່ຖ່າຍທອດມັນຕໍ່ໄປ, ຄົນລຸ້ນຫຼັງຈະລືມວິທີການອ່ານ, ລືມພິທີການເຕີບໃຫຍ່, ແລະລືມຜູ້ທີ່ສອນພວກເຂົາໃຫ້ດຳລົງຊີວິດຢ່າງເຄົາລົບນັບຖືຕໍ່ບັນພະບຸລຸດຂອງພວກເຂົາ."

ທ່ານຄິມຄ່ອຍໆພິກໜ້າແຕ່ລະໜ້າ, ສຽງທີ່ເລິກ ແລະ ອົບອຸ່ນຂອງລາວດັງກ້ອງຄືກັບເພງ ຫຼື ນັກເລົ່າເລື່ອງ, ອ່ານ ແລະ ອະທິບາຍໃຫ້ເດັກນ້ອຍໃນໝູ່ບ້ານທີ່ນັ່ງອ້ອມຮອບລາວຟັງຢ່າງຕັ້ງໃຈ.

ໃນເຮືອນຫຼັງນ້ອຍ, ແສງໄຟທີ່ກະພິບໄດ້ສ່ອງແສງໜ້າເຈ້ຍເກົ່າໆ, ເຜີຍໃຫ້ເຫັນແຕ່ລະເສັ້ນໂຄ້ງຂອງຕົວໜັງສື, ຄືກັບຮາກຕົ້ນໄມ້ ຫຼື ນ້ຳໄຫຼ. ເດັກນ້ອຍໄດ້ຮຽນຮູ້ທີ່ຈະອ່ານ, ຂຽນ, ແລະ ເຂົ້າໃຈຕົວລະຄອນບູຮານເຫຼົ່ານີ້. ພວກເຂົາເຫັນວ່າມັນເປັນວິທີທີ່ຈະຮັກສາຕົວຕົນຂອງເຂົາເຈົ້າໄວ້ໃນທ່າມກາງຊີວິດທີ່ທັນສະໄໝທີ່ມີການປ່ຽນແປງຢ່າງໄວວາ.

ຊາວເຜົ່າ ດ້າວອູຊອກ ບໍ່ພຽງແຕ່ຮັກສາຕົວອັກສອນບູຮານຂອງເຂົາເຈົ້າເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຮັກສາທຳນອງເພງຈີບທີ່ດັງກ້ອງໃນຄືນທີ່ມີແສງເດືອນສ່ອງ, ບ່ອນທີ່ຊາຍໜຸ່ມຍິງສາວແລກປ່ຽນບົດກະວີ ແລະ ຮ້ອງເພງ. ພວກເຂົາຍັງຄົງຮັກສາພິທີການເຕີບໃຫຍ່ - ພິທີກຳສັກສິດສຳລັບຊາຍໜຸ່ມດ້າວ, ຢືນຢັນຄວາມຜູກພັນລະຫວ່າງມະນຸດ ແລະ ວິນຍານ. ແຕ່ລະພິທີກຳ, ແຕ່ລະການອະທິຖານ, ຈະມີຕົວອັກສອນ ດ້າວໂນມ ປະກອບເປັນພະຍານເຖິງປະເພນີຂອງເຂົາເຈົ້າ.

ທ່ານຄິມໄດ້ເລົ່າວ່າ, ໃນອະດີດ, ການກາຍເປັນໝໍຜີຕ້ອງໃຊ້ເວລາຫຼາຍປີໃນການສຶກສາ ແລະ ທ່ອງຈຳພຣະຄຳພີບູຮານຫຼາຍຮ້ອຍບົດ. ບາງຄົນໄດ້ສຶກສາເປັນເວລາສິບປີກ່ອນທີ່ພວກເຂົາຈະເຂົ້າໃຈພຽງພໍທີ່ຈະປະຕິບັດພິທີກຳຕ່າງໆ. ຕົວລາວເອງໄດ້ຮັບການສອນຈາກພໍ່ຂອງລາວ, ຜູ້ທີ່ໄດ້ຖ່າຍທອດແຕ່ລະຄັ້ງຂອງປາກກາ ແລະ ແຕ່ລະຄາຖາ, ແລະ ຫຼັງຈາກນັ້ນໄດ້ອຸທິດຊີວິດຂອງລາວເພື່ອຄັດລອກປຶ້ມ ແລະ ສອນພວກມັນໃຫ້ກັບຄົນລຸ້ນໃໝ່.

ທ່ານ ຈ້ຽວວັນກິມ ມີຄວາມມຸ່ງໝັ້ນຢ່າງເລິກເຊິ່ງຕໍ່ການຮັກສາເອກະລັກທາງວັດທະນະທຳຂອງຊົນເຜົ່າເຈົາແດງສະເໝີ, ໂດຍໄດ້ສອນພາສາຂຽນ ແລະ ຄວາມຮູ້ດ້ານວັດທະນະທຳໃຫ້ແກ່ຄົນຮຸ່ນໜຸ່ມຢ່າງບໍ່ອິດເມື່ອຍ.

ເຖິງວ່າລາວຈະມີອາຍຸຫຼາຍແລ້ວ, ມືສັ່ນ, ແລະ ສາຍຕາກໍ່ມົວ, ລາວຍັງອຸທິດພະລັງງານສ່ວນໃຫຍ່ໃຫ້ກັບການຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ໜັງສືໃຫ້ກັບລູກຫຼານຂອງລາວໃນໝູ່ບ້ານ. "ຖ້າລະບົບການຂຽນນີ້ສູນຫາຍໄປ, ປະຫວັດສາດທັງໝົດຂອງຊົນເຜົ່າດາວກໍ່ຈະສູນຫາຍໄປ," ທ່ານຄິມເວົ້າເບົາໆ, ພ້ອມທັງລູບໜ້າປຶ້ມທີ່ເກົ່າແລ້ວຢ່າງອ່ອນໂຍນ.

ປຶ້ມບູຮານເຫຼັ້ມນີ້ຖືກອະນຸລັກຮັກສາໄວ້ໂດຍຊ່າງຝີມື ຈ້ຽວວັນກິມ - ໜຶ່ງໃນບັນດາຈຸດວັດທະນະທຳທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະຂອງຊົນເຜົ່າຢ້າວແດງ.

ຫນັງສືໃບລານບູຮານຂອງຊ່າງຝີມື ຈຽວວັນກິມ ຍັງຄົງໄດ້ຮັບການອະນຸລັກ, ຄັດລອກ ແລະ ຮັກແພງຄືກັບຊັບສົມບັດ. ທຸກໆຮອຍປາກກາ, ແຕ່ລະໜ້າ, ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນຄວາມຮູ້ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນລົມຫາຍໃຈຂອງປະຫວັດສາດ, ເປັນຂົວຕໍ່ລະຫວ່າງອະດີດ ແລະ ປະຈຸບັນ, ລະຫວ່າງບັນພະບຸລຸດ ແລະ ລູກຫຼານ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: https://baolaocai.vn/mach-nguon-van-hoa-dan-toc-dao-do-ou-soc-post885996.html