Lời ru trên dãy Trường Sơn

HNN - Trong gian nhà sàn vương khói bếp, tiếng ru khe khẽ vang lên: “Ngủ đi con, ngủ đi đừng khóc nữa, để cha con đi làm cái nương, cái rẫy, để mẹ còn xuống suối bắt cá con ăn…”. Âm điệu mộc mạc ấy đã theo bước chân đồng bào Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu qua bao mùa rẫy, bao lễ hội. Lời ru của mẹ từ bao đời nay, đã nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ người con Trường Sơn.

Mẹ ru con, như ru cả núi rừng vào giấc ngủ bình yên 

Giai điệu từ đại ngàn

“Ngày nhỏ tôi đã nghe cha mẹ, già làng hát. Thuở ấy chỉ thấy hay rồi hát theo, nhưng càng lớn càng thấy đó là máu thịt của dân tộc mình”, nghệ nhân Lê Văn Trình, người Tà Ôi ở xã A Lưới 4 chậm rãi hồi tưởng. Từ niềm say mê thuở thiếu thời, ông bắt đầu đi khắp bản làng sưu tầm, ghi chép lại các điệu hát. Gần nửa thế kỷ qua, ông đã tích lũy được một kho tàng dân ca phong phú, truyền dạy cho lớp trẻ.

Ông bảo, dân ca ở vùng cao A Lưới đa dạng như chính cuộc sống nơi đây. Người Tà Ôi có Ân to’ch, Ni nơơi, Câl tieel, Kâr lơi… Người Cơ Tu có Nha Nhim, lúc thì là lời tự sự của người phụ nữ khi đi rừng băng suối, lúc là khúc đối đáp duyên dáng của trai gái. Người Pa Cô thì xem Cha chấp là điệu hát tiêu biểu, có thể cất lên ở bất cứ đâu, một mình hay tập thể, với lời ca ví von, vui tươi.

Trong ánh lửa bập bùng, già làng Hồ Văn Hạnh, xã A Lưới 1 cũng cất giọng Cha chấp sang sảng: “Ta hát cho con cháu nghe, hát cho núi rừng nghe, để tình yêu quê hương còn mãi…”. Ở tuổi ngoài bảy mươi, ông vẫn giữ chất giọng khỏe khoắn, từng chữ như vọng lại từ đại ngàn. Già nói: “Ngày xưa không có đài, không có tivi, dân ca là sợi dây gắn kết cả làng. Giờ tôi chỉ mong con cháu hát tiếp, để tiếng hát không mất đi”.

Nhà nghiên cứu văn hóa - Nghệ nhân ưu tú Tar Dư Tư, xã A Lưới 2 chia sẻ: “Tôi lớn lên trong tiếng ru của mẹ, của bà. Những câu hát ru con, những điệu Cha chấp, Xiềng, Kâr lơi đã nuôi dưỡng tâm hồn cả một thế hệ. Nếu không ghi lại, không dạy lại, thì chúng sẽ trôi theo thời gian”. Nói rồi, bà khe khẽ cất lên một đoạn hát ru Pa Cô: “Ngủ đi con, mong ngày con khôn lớn, nhanh nhẹn như chim A Vang, khỏe mạnh như con A Mur…”. Âm điệu dịu dàng, tha thiết như vòng tay ôm ấp, khiến cả gian nhà sàn lắng đọng trong lời ca…

Có thể bạn quan tâm

Liên đoàn Cờ Việt Nam thông báo cải cách sau góp ý của Trường Sơn, Quang LiêmTối 9-6, Liên đoàn Cờ Việt Nam đưa ra thông báo về những thay đổi quan trọng trong tiêu chí tuyển chọn VĐV cho đội tuyển quốc gia, sau khi nhận được những lời góp ý từ dàn kỳ thủ kỳ cựu như Nguyễn Ngọc Trường Sơn, Lê Quang Liêm.

Hệ thống căn cứ Khu ủy Khu V: Xứng đáng là Di tích Quốc gia đặc biệt!Giữa đại ngàn phía tây Đà Nẵng, nơi những cánh rừng Trường Sơn còn phủ kín núi non và những con suối vẫn ngày đêm chảy qua các thung lũng sâu hun hút, hệ thống căn cứ Khu ủy Khu V ở Nước Là, Nước Oa, Phước Trà vẫn âm thầm lưu giữ ký ức một thời kháng chiến.

Người thắp sáng ngọn lửa truyền thống Trường Sơn11 năm tuổi trẻ chiến đấu trên tuyến lửa Trường Sơn, kết thúc chiến tranh, ông chuyển về công tác tại Binh đoàn 12 đến năm 1998 thì nghỉ hưu. Đã 28 năm từ khi về hưu, đến nay, chưa bao giờ ông ngơi nghỉ công tác. Đó là Thượng tá Lê Đức Phán, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam, Chủ tịch Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh tỉnh Thanh Hóa.

Đưa dân ca vào sản phẩm du lịch

Trong các buổi sinh hoạt cộng đồng, dễ bắt gặp hình ảnh nghệ nhân dạy cho lớp trẻ từng nhịp hát, nhịp chiêng. Học trò chăm chú, ánh mắt rạng rỡ. Không khí ấy cho thấy rằng dân ca vẫn sống trong lòng cộng đồng, chứ không phải chỉ còn trong ký ức.

“Chỉ khi con cháu biết hát, biết múa, biết chơi nhạc cụ thì dân ca mới thật sự được bảo tồn”, nghệ nhân Lê Văn Trình khẳng định. Với ông, dân ca trước hết phải hiện diện trong đời sống thường ngày, từ công việc đồng áng đến những buổi quây quần bên bếp lửa.

Nhà nghiên cứu văn hóa - Nghệ nhân ưu tú Tar Dư Tư, xã A Lưới 2 cho biết: “Dân ca cần bước ra khỏi bản làng, để nhiều người cùng biết. Trong đó, gắn dân ca với du lịch là cách làm hiệu quả nhất. Du khách đến A Lưới có thể nghe hát, xem múa, thử gõ trống, thổi khèn, thậm chí học vài câu phổ biến. Khi ấy, dân ca không còn là kỷ niệm mà trở thành trải nghiệm sống động. Tôi mong địa phương xây dựng thêm sân khấu nhỏ tại các điểm du lịch cộng đồng, nơi người dân vừa biểu diễn vừa giao lưu với khách”.

Thực tế, trong các lễ hội văn hóa của A Lưới, những tiết mục dân ca, dân vũ đã trở thành điểm nhấn. Tiếng chiêng ngân vang, trống rộn ràng, điệu múa khỏe khoắn, lời hát mộc mạc để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng du khách. Nhiều người rời A Lưới vẫn nhớ mãi tiếng hát ru con bên bếp lửa, coi đó là kỷ niệm đặc biệt trong hành trình về với Trường Sơn.

Theo già làng Hồ Văn Hạnh, chính lớp trẻ mới là “cầu nối” để dân ca đi xa: “Tôi già rồi, hát được bao lâu nữa. Nhưng nếu con cháu còn hát, khách còn nghe, thì những làn điệu dân ca, những lời hát ru của bà, của mẹ sẽ không bao giờ mất. Đó là cách để giữ núi rừng, giữ bản sắc cho mai sau”.

Có thể bạn quan tâm

Chương trình biểu diễn nghệ thuật “Ru ca: Tiếng hát nuôi mình”Chiều 29-11, tại Liên hiệp các Hội VHNT TPHCM (số 81, đường Trần Quốc Thảo, phường Xuân Hòa, TPHCM), Hội Ca Cầm kết hợp với Hội quán Các bà mẹ tổ chức chương trình biểu diễn nghệ thuật và tọa đàm Ru ca: Tiếng hát nuôi mình.

Nhớ tiếng khèn trên dòng sông Chơr-langDòng sông Chơr-lang mùa này nước xanh như mắt thiếu nữ, cứ lững lờ trôi qua những ghềnh đá rêu phong của đại ngàn Trường Sơn. Trong cái nắng hè hanh hao vào buổi chiều tà, khi những vạt nắng cuối cùng còn vương lại trên nóc gươl làng Tà-làng, một thanh âm trầm bổng, lúc khoan lúc nhặt, lúc lại như tiếng gió rít qua kẽ lá già, lúc lại như tiếng thì thầm của tiên tổ gọi về... Đó là tiếng khèn của nghệ nhân Alăng Hót, năm nay đã bước sang tuổi 75.

Nguyễn Ngọc Trường Sơn trả lời báo Tuổi Trẻ sau 'tâm thư' gây bão làng cờ vuaMột ngày sau bài đăng trên tài khoản Facebook cá nhân làm dậy sóng làng cờ vua Việt Nam, kỳ thủ Nguyễn Ngọc Trường Sơn và vợ - kỳ thủ Phạm Lê Thảo Nguyên đã trả lời phỏng vấn riêng với báo Tuổi Trẻ.

Giữa đại ngàn hôm nay, lời ru của mẹ vẫn vang vọng, nuôi dưỡng tâm hồn con trẻ và trở thành bản hòa âm vang vọng của núi rừng. Những giai điệu ấy sẽ còn tiếp tục lan xa, mang theo tình yêu, niềm tự hào và bản sắc của con người A Lưới.

Bạch Châu

Nguồn: https://huengaynay.vn/van-hoa-nghe-thuat/loi-ru-tren-day-truong-son-164494.html