Động đất khiến nhiều tòa nhà ở Venezuela sập (Ảnh: AFP).
Giới chức trách Venezuela ngày 26/6 cho biết, trận động đất hôm 24/6 ở nước này đã khiến hơn 900 người chết, hơn 3.000 người bị thương, trong khi khoảng 50.000 người có thể vẫn mất tích. Các chuyên gia cảnh báo, con số thương vong sẽ tăng khi các đội cứu hộ tiếp tục tìm kiếm trong các đống đổ nát.
Với những con số thống kê ban đầu này, trận động đất kép ở Venezuela chiều 24/6 có khả năng sẽ đi vào lịch sử hiện đại của quốc gia này như một thiên tai tàn khốc và chết chóc nhất.
Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cho biết, Venezuela rung chuyển bởi một "trận động đất kép” có cường độ lần lượt 7,2 và 7,5 xảy ra gần nhau cả về thời gian và vị trí.
Động đất kép khác với dư chấn. Trận động đất đầu tiên làm giải tỏa ứng suất trên một đứt gãy này nhưng lại làm gia tăng ứng suất trên một đứt gãy lân cận. Khi đứt gãy thứ hai ở trạng thái gần gãy, ứng suất gia tăng và sự rung chấn từ trận động đất đầu tiên sẽ kích hoạt một vết đứt gãy lớn khác.
Venezuela nằm dọc theo mảng kiến tạo Caribe. Quốc gia này không thuộc "Vành đai lửa" uốn lượn quanh Thái Bình Dương, nơi các trận động đất, đặc biệt là những trận có cường độ cao, tương đối phổ biến.
Đó là lý do tại sao một trận động đất với cường độ như thế này lại gây ra nhiều thiệt hại hơn ở một nơi như Venezuela so với Nhật Bản, bởi vì Nhật Bản chuẩn bị sẵn sàng hơn nhiều cho các loại sự kiện này do những rủi ro nội tại của họ dọc theo Vành đai lửa.
Mặc dù vậy, các trận động đất lớn vẫn xảy ra dọc theo phía nam của mảng Caribe. Đã có 5 trận động đất trên 7 độ xảy ra trong khu vực này trong vòng 100 năm qua.
Vào tháng 9/2025, một trận động đất kép với cường độ 6,2-6,3 độ đã tấn công miền Bắc Venezuela, khiến ít nhất một người thiệt mạng và hơn 100 người bị thương.
Dù một trận động đất mạnh 6,3 độ là lớn, nhưng nó hiếm khi gây ra thiệt hại nghiêm trọng trên diện rộng.
Trong khi đó, một trận động đất mạnh 7,5 độ có sức mạnh lớn hơn theo cấp số nhân, gây ra thiệt hại thảm khốc cho các tòa nhà có kết cấu kém hoặc không được gia cố.
Dựa trên cường độ và năng lượng giải phóng, sự kiện năm nay mạnh hơn ít nhất 63 lần so với sự kiện năm ngoái.
Theo đánh giá của USGS về vùng bị ảnh hưởng bởi trận động đất này ở miền Bắc Venezuela, "nhìn chung, người dân trong khu vực sinh sống trong các công trình dễ bị tổn thương trước sự rung chấn của động đất, mặc dù các công trình có khả năng chống chịu vẫn tồn tại. Các loại hình tòa nhà dễ bị tổn thương chiếm ưu thế là công trình xây bằng gạch không có cốt thép và công trình bằng gạch đất sét tự chèn”.
Vào năm 2018, một trận động đất mạnh 7,3 độ đã xảy ra ở vùng biển ngoài khơi xa và phía bắc của một khu vực thưa thớt dân cư thuộc phía tây bắc Venezuela (không thuộc khu vực Caracas). Sự kiện này dẫn đến thiệt hại vừa phải và một số ca tử vong.
Những tòa nhà bị “vò nát” trong trận động đất thế kỷ ở Venezuela (Video: Venezuela VTV)
Trong khi đó, trận động đất đầu tuần này xảy ra trên đất liền tại các khu vực đông dân cư của Venezuela, thời gian rung chấn kéo dài hơn so với một trận động đất đơn lẻ thông thường, do đó, nó có sức tàn phá lớn hơn nhiều so với bất kỳ thiên tai nào trong thế kỷ qua.
USGS ước tính số người thiệt mạng có khả năng sẽ vượt quá 1.000 người và có tiềm ẩn nguy cơ vượt quá 10.000 người.
Khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất là thủ đô Caracas và các vùng lân cận.
Ông Vashan Wright, một nhà địa vật lý tại Đại học California ở San Diego, giải thích thủ đô Caracas nằm trong một bồn địa trầm tích sâu, điều này làm khuếch đại các sóng địa chấn từ những trận động đất.
Một lý do khác khiến Caracas rất dễ bị tổn hại trước các trận động đất là do các tòa nhà và cơ sở hạ tầng ở đây không được thiết kế chuyên biệt để chống chịu các cơn rung chấn, và thường được xây dựng trên nền đất không kiên cố.
"Ngoài ra, có rất nhiều nhà ở tự phát, nhà ổ chuột tại nhiều khu vực trên khắp cả nước, và những loại công trình đó không được chuẩn bị để chống chịu các trận động đất rất mạnh", phóng viên của Al Jazeera cho hay.
Việc quy hoạch đô thị và các quy chuẩn xây dựng phù hợp, có tính toán đến hoạt động địa chấn, đòi hỏi nguồn kinh phí đáng kể.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/ly-do-dong-dat-o-venezuela-co-suc-tan-pha-lon-20260627085110629.htm









