Mã số mở lối cho hoàng đàn ở Vạn Linh

- Những năm gần đây, việc sản xuất và kinh doanh giống cây hoàng đàn Hữu Liên ở xã Vạn Linh đang từng bước được mở rộng. Khác với nhiều loại cây trồng thông thường, việc ươm trồng, mua bán hoàng đàn phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật. Trong đó, việc cấp mã số cơ sở trồng loài thực vật nguy cấp, quý hiếm (mã số cơ sở) được xem là yêu cầu bắt buộc, nhằm quản lý, bảo vệ nguồn gen và kiểm soát hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ông Hồ Văn Thôi (bên trái) chăm sóc cây hoàng đàn giống gần một năm tuổi

Theo Thông tư số 27 ngày 24/6/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm; nuôi động vật rừng thông thường và thực thi Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES), các tổ chức, cá nhân trồng loài thực vật nguy cấp, quý hiếm thuộc danh mục quản lý hoặc thuộc Phụ lục Công ước CITES phải đăng ký và được cấp mã số cơ sở trồng.

Quy định này nhằm quản lý nguồn giống, bảo vệ nguồn gen và kiểm soát hoạt động sản xuất, buôn bán. Theo đó, việc cấp mã số gắn với các điều kiện như xác định nguồn gốc hợp pháp của cây giống, đảm bảo tiêu chuẩn vườn ươm và thực hiện ghi chép, theo dõi quá trình sinh trưởng. 

Chuẩn hóa sản xuất 

Lũng Na là thôn có phong trào trồng, ươm hoàng đàn phát triển mạnh của xã Vạn Linh, với khoảng 20 hộ quy mô từ 200 cây trở lên, trong đó 5 hộ đã được cấp mã số cơ sở.

Ông Trần Văn Lợi, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Lũng Na cho biết: Từ khi có mã số, hoạt động ươm, trồng dần đi vào nền nếp, vừa quản lý tốt loài cây quý hiếm, vừa nâng cao giá trị, tăng thu nhập. Trước đây, việc trồng, bán của các hộ dân còn tự phát, khó khăn nhất là vận chuyển do không có giấy tờ, cùng với tình trạng giống trôi nổi làm ảnh hưởng uy tín cây hoàng đàn địa phương.

Gia đình ông Hồ Văn Thôi là một trong những hộ đầu tiên của thôn được cấp mã số cơ sở. Từ cây đầu dòng gần 40 năm tuổi, sau nhiều năm nghiên cứu, ông đã nhân giống hoàng đàn thành công từ hạt, tỷ lệ nảy mầm đạt trên 60%. Mỗi năm, gia đình cung ứng khoảng 2.000 cây giống, thu nhập trên 1 tỷ đồng.

Ông Thôi chia sẻ: Trước đây, việc ươm trồng và bán cây giống chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, không có giấy tờ nên khó đưa đi xa. Từ tháng 9/2025, khi được cấp mã số, gia đình tôi thực hiện ghi chép, theo dõi đầy đủ từ cây đầu dòng đến cây con. Nhờ cây giống có nguồn gốc rõ ràng, khách hàng tin tưởng hơn, việc tiêu thụ thuận lợi. 

Không chỉ riêng gia đình ông Thôi, các hộ trồng hoàng đàn trên địa bàn xã đã dần thay đổi cách sản xuất. Từ khâu chăm sóc, theo dõi đến xuất bán đều gắn với yêu cầu truy xuất nguồn gốc. 

Mở rộng thị trường, gắn với bảo tồn nguồn gen

Không chỉ giúp chuẩn hóa sản xuất, việc cấp mã số cơ sở còn tạo điều kiện để sản phẩm hoàng đàn lưu thông hợp pháp và mở rộng thị trường.

Chị Lý Thị Hằng, thôn Xa Đán cho biết: Từ khi có mã số, khách đến mua nhiều hơn. Có ngày gia đình bán được 200–300 cây giống. Nhờ có giấy tờ chứng minh nguồn gốc, việc vận chuyển đi các tỉnh cũng thuận lợi, không còn lo vướng quy định như trước.

Nhờ có mã số cơ sở, cây giống hoàng đàn không chỉ tiêu thụ trong địa phương mà đã mở rộng ra thị trường ngoài tỉnh.

Anh Cao Văn Khang, xã Nguyễn Trãi, tỉnh Hưng Yên chia sẻ: Gia đình tôi mua cây hoàng đàn về trồng để phát triển kinh tế, nên ưu tiên lựa chọn các vườn đã được cấp mã số tại xã Vạn Linh. Cây giống có nguồn gốc rõ ràng, chất lượng đảm bảo, sinh trưởng tốt, giúp gia đình yên tâm đầu tư và phát triển lâu dài.

Để được cấp mã số, các cơ sở ươm, trồng phải đáp ứng các yêu cầu về nguồn giống hợp pháp, tiêu chuẩn cây đầu dòng, quy cách vườn ươm và thực hiện đầy đủ việc ghi chép, theo dõi. Qua đó, hoạt động sản xuất được kiểm soát, hạn chế tình trạng khai thác, buôn bán trái phép.

Bà Dương Thị Út Nhâm, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Chi Lăng cho biết: Quá trình cấp mã số luôn được cơ quan chuyên môn kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Chúng tôi kiểm tra kỹ từ thẩm định thực địa, kiểm tra nguồn gốc giống và quy trình kỹ thuật. Việc này nhằm đảm bảo truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đồng thời buộc các cơ sở tuân thủ quy định, góp phần bảo vệ nguồn gen loài cây quý hiếm.

Triển khai từ tháng 9/2025 đến nay, xã Vạn Linh có 8 hộ, tập thể ươm, trồng cây hoàng đàn được Chi cục Kiểm lâm tỉnh cấp mã số cơ sở. 

Hiện nay, cấp ủy, chính quyền xã xác định hoàng đàn là cây trồng có tiềm năng phát triển kinh tế. Toàn xã có khoảng 30 hộ ươm, trồng với quy mô từ 200 cây trở lên, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung.

Ông Đàm Quang Thắng, Trưởng Phòng Kinh tế xã Vạn Linh cho biết: Xã đang tiếp tục rà soát các hộ ươm, trồng để hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ cấp mã số, qua đó đưa hoạt động sản xuất đi vào nền nếp. Đây là cơ sở để xã phát triển cây hoàng đàn theo hướng bền vững.  

Có thể thấy, việc cấp mã số cơ sở không chỉ giúp chuẩn hóa sản xuất mà còn tạo điều kiện để sản phẩm hoàng đàn lưu thông hợp pháp, mở rộng thị trường. Đây là hướng đi cần thiết để Vạn Linh vừa phát triển kinh tế, vừa bảo vệ nguồn gen loài cây quý hiếm.

Nguồn: https://baolangson.vn/van-linh-nang-cao-gia-tri-cay-hoang-dan-tu-ma-so-vuon-trong-5086934.html