Miền Tây “đau đầu” vì... lục bình

Theo phản ánh của bạn đọc, tại ĐBSCL, hàng trăm tuyến sông, kênh, rạch đang bị lục bình bủa vây, phủ kín. Tình trạng này ngày càng nghiêm trọng, gây cản trở giao thông thủy, ô nhiễm môi trường, dịch bệnh phát sinh…, thế nhưng nhiều địa phương chưa có giải pháp xử lý căn cơ, bền vững.

Lục bình ngày càng nhiều trên kênh Chợ Gạo, xã Chợ Gạo, tỉnh Đồng Tháp. Ảnh: NGỌC PHÚC

Giao thông đình trệ

Từ cuối tháng 3-2026 đến nay, mặt sông Vàm Cỏ Đông nhiều đoạn qua tỉnh Tây Ninh bị phủ kín bởi lục bình, khiến tuyến đường thủy nội địa quốc gia này thường xuyên bị tắc nghẽn, nhất là đoạn qua các xã Bến Cầu, Thạnh Đức và Long Thuận. “Có hôm đang di chuyển giữa chừng, tôi phải cho xuống hàng để vận chuyển bằng đường bộ vì lục bình ken đặc mặt sông, ghe không thể tiếp tục chạy”, anh Danh Thành, Chủ tịch HĐTV Hợp tác xã nông sản Tháp Mười (Đồng Tháp), thường xuyên chuyển nông sản từ vùng Đồng Tháp Mười lên TPHCM tiêu thụ bằng đường thủy, cho biết.

Theo anh Thành, lục bình trên sông Vàm Cỏ Đông ngày càng nhiều, đặc biệt là từ sau Tết Nguyên đán 2026 đến nay, gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động giao thương hàng hóa bằng đường thủy của hàng trăm doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân. “Hợp tác xã của tôi có 5 ghe 45 tấn, tuy nhiên 3 tháng qua chỉ chạy được 2 chuyến, còn lại phải nằm bờ do... lục bình. Để chuyển nông sản lên TPHCM và miền Đông, tôi phải thuê xe tải, chi phí tăng gần gấp đôi”, anh Thành nói.

Tại Đồng Tháp, vụ lúa đông xuân vừa qua, hàng chục hộ dân ở xã Phương Thịnh phải bán lúa rẻ hơn 200 - 300 đồng/kg so với các vùng khác trong tỉnh vì thương lái khấu hao vào tiền dầu, thuê thợ máy xử lý chân vịt của ghe khi lưu thông vào những đoạn rạch dày đặc lục bình để đến ruộng. Tình trạng này cũng diễn ra phổ biến tại nhiều vùng ở tỉnh An Giang và TP Cần Thơ. Tại Vĩnh Long, đại diện Sở NN-MT tỉnh cho biết, tính riêng 5 xã, phường Ngũ Lạc, Hưng Khánh Trung, Chợ Lách, Phong Thạnh và Long Đức hiện đã có hơn 70 kênh, rạch bị phủ lấp bởi lục bình, với tổng diện tích mặt nước lên đến cả trăm hécta.

Nhiều tháng qua, hàng trăm người dân sống dọc tuyến kênh dẫn vào cống Vàm Răng (xã Hòn Đất, tỉnh An Giang) phải sống chung với không khí ô nhiễm. Nguyên nhân là đoạn kênh này ở cuối dòng chảy trước khi đổ ra biển. Từ giữa mùa khô 2026, cơ quan thủy lợi đóng cống để ngăn mặn, lục bình từ các tuyến kênh rạch nội đồng chảy dồn về đây, chết dần. “Lục bình chết kín mặt sông, bốc mùi hôi thối nồng nặc, muỗi mòng đẻ nhiều, rất dễ phát sinh dịch bệnh”, bà Hà Thị Ngoan (nhà gần cống Vàm Răng) lo lắng. Lãnh đạo ngành nông nghiệp một số tỉnh ĐBSCL cho biết, lục bình xuất hiện nhiều trên các sông rạch còn gây tác hại nghiêm trọng đến đa dạng sinh học, hệ sinh thái nước ngọt và các loài bản địa.

Để giải quyết căn cơ “bài toán lục bình”, nhiều chuyên gia môi trường cho rằng, các địa phương vùng ĐBSCL cần tính tới các giải pháp theo hướng kinh tế tuần hoàn, coi lục bình là một dạng “tài nguyên sinh khối” thay vì diệt sạch. Có thể thu gom lục bình trên quy mô lớn để chuyển hóa thành phân bón hữu cơ hoặc chất nền ủ gốc cây trồng, nguyên liệu trong sản xuất các sản phẩm thủ công mỹ nghệ…

Giải pháp còn là chuyện... xa vời

Theo các chuyên gia môi trường, tại ĐBSCL, lục bình đang phát triển rất nhanh, có nơi 2 cây đã nhân lên hơn 1.000 cây chỉ trong 3 tháng. Có nhiều nguyên nhân khiến lục bình sinh sản nhiều, trong đó nguyên nhân chủ yếu là tốc độ dòng chảy trên hệ thống sông Mê Công ngày càng thấp (lục bình sinh sản nhanh khi nước tĩnh - PV) do nước từ thượng nguồn chảy về ít. Ngoài ra, sông, kênh, rạch ở ĐBSCL ngày càng ô nhiễm do hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, sinh hoạt, từ đó tạo điều kiện để lục bình (loại cây thủy sinh, hấp thụ được các tạp chất, kim loại nặng) sinh sôi.

Bà Phạm Thị Minh Hiếu, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ, cho biết, trước hậu quả về kinh tế - xã hội do lục bình gây ra, thời gian qua, địa phương thường xuyên tổ chức ra quân thu gom, trục vớt lục bình; phát triển nghề đan lát từ lục bình… Tuy nhiên, các giải pháp này chưa đạt hiệu quả cao vì lục bình sinh sản quá nhanh. Có những đoạn kênh vừa thu gom lục bình xong, tháng sau lại bị lục bình phủ kín như cũ.

Lục bình phủ kín trên kênh Chợ Gạo, xã Chợ Gạo, tỉnh Đồng Tháp. Ảnh: NGỌC PHÚC

Tại Vĩnh Long, nhiều xã, phường đang gặp vướng mắc trong xử lý lục bình do tỉnh chưa ban hành định mức, đơn giá trục vớt. “Không có đơn giá cụ thể, xã không có cơ sở tính giá thuê mướn phương tiện cơ giới lớn để thu gom, xử lý lục bình trên quy mô lớn”, đại diện UBND phường Ngũ Lạc cho hay.

Theo Sở Xây dựng tỉnh Tây Ninh, từ cuối năm 2022, công tác xử lý lục bình trên sông Vàm Cỏ Đông được giao cho Công ty cổ phần Phát triển nông nghiệp Thành Thành Công (nay là Công ty cổ phần phát triển nông nghiệp AgriS). Đến cuối tháng 11-2025, thời gian hợp đồng giữa Công ty cổ phần phát triển nông nghiệp AgriS và tỉnh Tây Ninh kết thúc. Hiện tỉnh Tây Ninh đang tích cực mời gọi các đơn vị tham gia ký kết xử lý lục bình. Bên cạnh đó, Sở Xây dựng cũng đang phối hợp với các đơn vị chuyên môn thực hiện đề tài khoa học công nghệ về xử lý lục bình để tham mưu UBND tỉnh lựa chọn phương án xử lý hợp lý, bảo đảm hiệu quả về lâu dài.

NGỌC PHÚC - TÍN HUY - QUANG VINH - TUẤN QUANG

Nguồn: https://www.sggp.org.vn/mien-tay-dau-dau-vi-luc-binh-post855102.html