Mở rộng 'luồng' vận tải xanh

Hải Phòng đang từng bước khẳng định vai trò đầu tàu bằng hướng đi mới, đó là chuyển dịch sang mô hình vận tải xanh, bền vững và thân thiện môi trường.

Cảng Container Quốc tế Tân Cảng - Hải Phòng (TC-HICT) nằm ở cửa Lạch Huyện, là cảng biển nước sâu đầu tiên của khu vực kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Đây không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là quyết tâm thực hiện theo tinh thần Nghị quyết 08-NQ/TU của Thành ủy về chuyển đổi xanh giai đoạn 2026 - 2030.

Nền tảng của kinh tế hiện đại

Giai đoạn 2026 - 2030, Hải Phòng xác định chuyển đổi xanh là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của toàn hệ thống chính trị. Mục tiêu xây dựng thành phố trở thành trung tâm công nghiệp và cảng biển hiện đại, thông minh, đặt cảng biển vào vị trí trụ cột, nhưng phải dựa trên nền tảng công nghệ cao và bảo vệ môi trường. Thành phố cũng hướng tới đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về “tín chỉ carbon” để thực sự chuyển đổi xanh.

Theo đó, Hải Phòng không chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng sản lượng hàng hóa mà còn định hướng giảm tỷ trọng vận tải đường bộ, tăng cường vận tải đường thủy nội địa và đường sắt - những phương thức có mức phát thải thấp hơn từ 3 - 5 lần trên mỗi tấn hàng. Việc hình thành các trung tâm logistics thế hệ mới tại Nam Đồ Sơn và Lạch Huyện được coi là bước đi chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu này.

Trên thực tế, chuyển đổi xanh không còn nằm trên giấy mà đã hiện diện qua các dự án của doanh nghiệp đầu ngành như Macstar Group và Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC). Điển hình, Macstar Group vận hành tuyến container ven biển kết nối Hải Phòng - Nghi Sơn. Việc chuyển dịch từ đường bộ sang đường thủy giúp giảm đáng kể áp lực giao thông trên quốc lộ 10, đồng thời mang lại hiệu quả môi trường rõ rệt. Một chuyến tàu container ven biển có sức chở tương đương 80 - 135 xe đầu kéo; với quãng đường khoảng 200 km, mỗi chuyến giúp cắt giảm 15 - 20 tấn CO₂. Doanh nghiệp cũng tiết kiệm 15 - 30% chi phí logistics, giảm tới 90% nguy cơ tai nạn giao thông.

Ông Trần Tiến Dũng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Macstar Group cho biết: “Chúng tôi không chỉ cung cấp dịch vụ vận tải mà còn mang đến giải pháp xanh cho chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhu cầu về chứng chỉ xanh từ khách hàng quốc tế ngày càng cao và tuyến ven biển là lời giải phù hợp”.

Tại khu vực cảng nước sâu Lạch Huyện, các bến số 3, 4 (VIMC) và 5, 6 (Hateco) đã đi vào vận hành với hệ thống cẩu giàn (STS) và cẩu bãi (e-RTG) chạy hoàn toàn bằng điện. Việc điện hóa này giúp giảm phát thải khí nhà kính trực tiếp khoảng 2.500 tấn CO₂ mỗi năm cho mỗi bến. Bên cạnh đó, hệ thống đặt lịch xe (TAS) giúp rút ngắn thời gian quay vòng từ 35 phút xuống còn 16 phút, góp phần giảm tiêu hao nhiên liệu và ô nhiễm cục bộ tại khu vực Đình Vũ - Lạch Huyện.

Các chuyên gia logistics nhận định, việc giảm phát thải không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà còn liên quan trực tiếp đến lợi thế cạnh tranh. Khi Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) được áp dụng rộng rãi từ năm 2026, hàng hóa xuất khẩu nếu sử dụng “luồng vận tải xanh” có thể tiết kiệm đáng kể chi phí thuế carbon.

Thành phố không chỉ hướng tới tăng trưởng sản lượng hàng hóa mà còn đặt mục tiêu giảm tỷ trọng vận tải đường bộ, tăng cường vận tải đường thủy nội địa và đường sắt.

Để “luồng xanh” thông suốt

Dù có tiềm năng lớn, vận tải xanh tại Hải Phòng vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Một trong những điểm nghẽn là hạ tầng đường thủy nội địa, điển hình như cầu An Thái có tĩnh không thấp, khiến sà lan container lớn khó lưu thông trong mùa nước cao.

Trước thực tế này, thành phố đã có những bước đi quyết liệt trong phân cấp quản lý. Từ tháng 9/2025, Hải Phòng được trao quyền quản lý hệ thống đường thủy nội địa quốc gia trên địa bàn, tạo điều kiện chủ động trong nạo vét luồng lạch, nâng cấp cầu và hoàn thiện hạ tầng cho sà lan 3.000 tấn hoạt động thông suốt. Thành phố cũng đang nghiên cứu chính sách miễn, giảm phí hạ tầng cảng biển đối với hàng hóa vận chuyển bằng đường thủy nội địa nhằm khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi sang phương thức vận tải ít phát thải.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Minh Đức, Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics Hải Phòng, lợi thế lớn của thành phố là hệ thống sông ngòi kết nối sâu vào các khu công nghiệp tại Bắc Ninh. Việc phát triển các cảng cạn như Quảng Bình - Đình Vũ hay ICD Tân Cảng - Quế Võ gắn với vận tải sà lan chính là mô hình logistics xanh hiệu quả. Cùng với đó, đề án xây dựng Khu thương mại tự do với tiêu chuẩn môi trường cao được kỳ vọng sẽ thu hút các tập đoàn công nghệ lớn.

Đến năm 2030, Hải Phòng đặt mục tiêu nâng tỷ trọng vận tải thủy nội địa lên trên 15%, đồng thời đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng như tuyến đường sắt kết nối trực tiếp cảng Lạch Huyện. Mở rộng mạng lưới vận tải xanh không chỉ là xu hướng mà là con đường tất yếu để thành phố giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế. Với sự đồng hành của chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp, “luồng xanh” trên biển và sông ngòi Hải Phòng được kỳ vọng sẽ ngày càng thông suốt, bền vững.

THU HẰNG

Nguồn: https://baohaiphong.vn/mo-rong-luong-van-tai-xanh-539141.html