Năng lực hệ thống tên lửa phòng không S-125 của Quân đội Cuba

Lực lượng Vũ trang Cuba vừa triển khai các tổ hợp tên lửa S-125M/M1 trong diễn tập quy mô lớn, khẳng định vai trò nòng cốt của hệ thống này trong lưới lửa phòng không quốc gia.

Báo Nghệ An•24/05/2026

Lực lượng Vũ trang Cuba gần đây đã triển khai các tổ hợp tên lửa phòng không tầm trung S-125M/M1 do Liên Xô viện trợ tham gia các cuộc diễn tập quy mô lớn. Hoạt động này diễn ra trong bối cảnh các diễn biến quân sự tại khu vực đang có nhiều thay đổi. Hiện nay, S-125 được xác định là thành phần cốt lõi nhất trong lưới lửa phòng không của quốc gia này.

Vai trò chiến lược của S-125 trong phòng thủ không phận

Sở dĩ S-125 giữ vai trò trung tâm vì phi đội tiêm kích MiG-23 – từng là biểu tượng sức mạnh của Cuba – hiện đã quá hạn sử dụng và phải loại biên. Các chiến đấu cơ còn lại trong lực lượng không quân chỉ có năng lực tác chiến hạn chế, khó đáp ứng được các trận đánh cường độ cao. Do đó, Cuba trở thành quốc gia hiếm hoi đặt toàn bộ trọng trách phòng thủ không phận lên hệ thống tên lửa này.

Hệ thống tên lửa phòng không S-125 của quân đội Cuba — S-125 được xem là thành phần cốt lõi nhất trong lưới lửa phòng không của Cuba.

Được phát triển từ cuối thập niên 1950 bởi Tổ hợp Thiết kế KB-1 (Liên Xô), S-125 được thiết kế để tiêu diệt các mục tiêu bay thấp và trung bình. Đây là những khu vực mà hệ thống S-75 đời trước thường gặp khó khăn khi xử lý. Hệ thống chính thức đi vào biên chế từ năm 1961 và đã chứng minh hiệu quả qua nhiều cuộc xung đột, đặc biệt là chiến tranh Yom Kippur năm 1973.

Phân tích kỹ thuật và các biến thể cải tiến

So với S-75, S-125 có thiết kế nhỏ gọn và linh hoạt hơn. Hệ thống sử dụng tên lửa nhiên liệu rắn hai tầng. Các biến thể hiện đại hóa trong biên chế quân đội Cuba là S-125M và S-125M1, sử dụng dòng tên lửa 5V27. Cấu trúc này bao gồm một tầng đẩy tăng cường có thể tách rời và một tầng hành trình tối ưu cho các thao tác cơ động.

Thông số kỹ thuật	Biến thể đời đầu	Biến thể S-125M/M1
Tầm bắn tối đa	15 km	35 km
Tầm cao diệt mục tiêu	Hạn chế	15.000 m
Độ cao mục tiêu thấp nhất	-	100 m
Trọng lượng đầu đạn	-	60 – 70 kg

Tên lửa S-125M1 được trang bị ngòi nổ cận đích kết hợp đầu đạn phân mảnh, tạo ra quầng mảnh vỡ đậm đặc để phá hủy mục tiêu thay vì cần va chạm trực tiếp. Hệ thống điện tử trên đài radar cũng được nâng cấp để tăng cường khả năng kháng nhiễu và rút ngắn thời gian phản ứng trước các biên đội cường kích bay thấp.

Nỗ lực tự chủ và hiện đại hóa

Để tăng khả năng sống sót trên chiến trường hiện đại, quân đội Cuba đã tự hoán cải các bệ phóng bằng cách đưa chúng lên khung gầm xe tăng T-55. Điều này giúp hệ thống cơ động nhanh chóng sau khi khai hỏa, tránh bị phản pháo.

Đáng chú ý, một chương trình nội địa mang tên Pechora-2BM cũng đã được triển khai nhằm đại tu mảng điện tử, cải tiến radar dẫn đường và kéo dài niên hạn sử dụng cho các quả đạn tên lửa. Ngoài ra, giới phân tích quân sự cũng ghi nhận sự hợp tác tiềm năng giữa Cuba và Triều Tiên – quốc gia có nhiều kinh nghiệm trong việc nâng cấp các hệ thống phòng không chuẩn Liên Xô – trong việc duy trì và làm mới các lá chắn bảo vệ bầu trời này.