Ngôi nhà lưu niệm giữa phố

Ngôi nhà lưu niệm cụ Phan Châu Trinh giữa trung tâm thành phố Đà Nẵng (số 72 Phan Châu Trinh) là một địa chỉ đặc biệt. Điểm đến đầy tính chất di sản này cần được quản lý và hỗ trợ hoạt động như thế nào, để thực sự phát huy giá trị.

Những người thân hiện đang giữ gìn, bảo quản hiện vật của cụ Phan tại Nhà lưu niệm Phan Châu Trinh ở Đà Nẵng. Ảnh: N.Đ

Câu chuyện một hành trình…

Nhắc đến cụ Phan Châu Trinh, dường như nhà văn hóa lịch sử nào cũng biết đến ngôi nhà lưu niệm ở số 72 Phan Châu Trinh. Ngôi nhà này do bà Phan Thị Châu Liên (cô Đậu) mua từ năm 1927, là nơi ở của gia đình cô con gái nhà chí sĩ, và cũng là nơi lưu giữ nhiều kỷ niệm nhất về cuộc đời ông. Sau năm 1975, ngôi nhà xuống cấp, con gái bà Châu Liên, là bà Phan Thị Minh (tức Lê Thị Kính) cho tu sửa lại.

Sau đó, con gái bà Phan Thị Minh, là giảng viên Đại học Kiến trúc Hà Nội đã vẽ lại bản thiết kế ngôi nhà, thay đổi kiến trúc bên trong hiện đại nhưng vẫn giữ vẻ ngoài cổ kính, ngôi nhà đã thực sự thể hiện dáng dấp một ngôi nhà lưu niệm cho đến tận hôm nay. Hiện tại, ngôi nhà đang do ông Nguyễn Ninh, con trai bà Phan Thị Minh cư trú và gìn giữ cùng với các anh chị em.

Hiện vật là bút tích của nhà văn Phan Tứ được gia đình cất giữ cẩn thận.

Ông Ninh chia sẻ, nhiều năm qua, gia đình vẫn luôn cố gắng gìn giữ, đảm bảo những không gian truyền thống của ngôi nhà, thể hiện rõ tinh thần, khí chất của cụ Phan và các thế hệ trong gia đình.

Chính những người thế hệ sau, như nhà văn Phan Tứ (Lê Khâm) và bà Phan Thị Minh, cán bộ ngoại giao Việt Nam, hay bà Nguyễn Thị Bình, nhà ngoại giao xuất sắc của cách mạng Việt Nam, đều là những hình ảnh chân thật nhất về tinh thần quả cảm, trí tuệ vì đại nghĩa dân tộc mà hành động, mà nhà chí sĩ theo đuổi.

Hiện vật của cụ Phan được gia đình lưu giữ.

Bắt đầu từ năm 1990, bà Phan Thị Minh quyết định dành hết thời gian, tâm sức cho hành trình tìm kiếm, khôi phục lại những giá trị tiên liệt của ông ngoại. Với sự giúp đỡ của bạn bè và những nhà nghiên cứu khác, sự hỗ trợ từ chính phủ, Đại sứ quán Pháp… và nhiều nhà hảo tâm trong, ngoài nước, bà Phan Thị Minh đã có 2 chuyến xuất ngoại, thực tế đi tìm kiếm, sưu tầm lại những hiện vật, di cảo của người ông.

Hai chuyến đi của bà đã đem về một số tư liệu, tài liệu và hiện vật quý giá về chí sĩ Phan Châu Trinh những năm sống ở Pháp, và vẫn còn lưu giữ được trong các bảo tàng, thư viện… Bà Phan Thị Minh đã dốc tâm sức rất nhiều cho mục đích phục dựng, sưu tra di cảo, hiện vật của ông ngoại, cốt làm sao làm sáng rõ được những tư tưởng, tri thức và hành động của nhà chí sĩ Phan Châu Trinh, một lòng nặng trĩu lo cho dân tộc, cơ đồ nước nhà.

Ngoài hai tập của cuốn sách “Tuyển tập Phan Châu Trinh qua những tài liệu mới”, bà Phan Thị Minh còn lưu ký, ghi chép lại rất nhiều thông tin, tư liệu, so chiếu hình ảnh, dữ kiện về cuộc đời hoạt động của cụ Phan. Đến nay, tuổi đã quá cao, bà tạm dừng tìm kiếm, vẫn mong con cháu tiếp tục hành trình tìm rõ lịch sử về một con người cách mạng.

Ông Nguyễn Trung, con trai cả bà Phan Thị Minh tâm sự, những gì mẹ ông dốc tâm tìm kiếm, và bà con tộc họ cùng gìn giữ, vẫn chưa toàn vẹn đầy đủ về cuộc đời, sự nghiệp cụ Phan Châu Trinh. Lịch sử chiến tranh, thời cuộc, nhất là giai đoạn mật thám Pháp kiểm soát, trừ diệt những người cách mạng đấu tranh như cụ Phan, tìm đủ cách xóa đi dấu vết, hình ảnh của họ trong xã hội, trong cộng đồng, đã làm rất nhiều tư liệu, hiện vật quý bị mất đi.

Hiện nay, những hiện vật như quần áo lễ phục, đồ dùng cá nhân của cụ qua thời gian, lại chỉ được gia đình bảo quản thủ công, làm sao có thể gìn giữ tốt hơn, bền lâu hơn?

Kỷ vật cơi trầu của cụ Phan Văn Bình, thân sinh cụ Phan Châu Trinh, mà cụ đã mang theo suốt cuộc đời lưu lạc.

Trách nhiệm từ tương lai!

Ông Nguyễn Văn Duy, Chủ tịch UBND phường Hải Châu cho biết, công trình nhà lưu niệm cụ Phan giữa lòng thành phố Đà Nẵng là một địa chỉ đỏ. Điều quan trọng là cần làm sao gìn giữ, phát huy được những giá trị di sản từ đó.

Xét thời gian, ngôi nhà này đã trên 100 năm xây cất, là điểm kiến trúc lịch sử trên trục giao thông chính của Đà Nẵng xưa, đánh dấu một giai đoạn phát triển kinh tế và văn hóa xã hội rất quan trọng của Đà Nẵng.

Xét giá trị, câu chuyện về cụ Phan cùng gia đình ba thế hệ đã sinh sống ở đây, cùng những di cảo, hiện vật còn lưu giữ ở trong nhà, là một khối giá trị văn hóa tinh thần và lịch sử rất lớn.

Nhà lưu niệm Phan Chu Trinh tại Đà Nẵng. Ảnh: NGUYÊN ĐỨC

Phương án gìn giữ nguyên vẹn, bền vững với những điểm hẹn lịch sử này được đặt ra cho những người làm văn hóa thành phố. Ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng chia sẻ, công tác sưu tập, tổ chức tìm kiếm thêm những di cảo, hiện vật về chân dung cuộc đời nhà chí sĩ đang tiếp tục được thực hiện. Bảo tàng Đà Nẵng đang lên kế hoạch phối hợp gia đình cụ Phan đánh giá lại toàn bộ hiện trạng ngôi nhà lưu niệm, để có dự án bảo tồn, chăm sóc công trình, cũng như kế hoạch tổ chức giới thiệu, định vị điểm đến di sản văn hóa này.

Có vậy, những ngôi nhà lưu niệm, những địa chỉ đỏ trên bản đồ văn hóa lịch sử thành phố mới thực sự được giữ gìn bền vững...

Nguồn: https://baodanang.vn/ngoi-nha-luu-niem-giua-pho-3329272.html