Sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố phổ điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, môn Ngữ văn tiếp tục trở thành tâm điểm chú ý.
Nếu trước kỳ thi và sau khi thí sinh làm bài thi môn văn, nhiều ý kiến lo ngại đề thi dạng mở sẽ tạo ra phổ điểm thấp hoặc khó bảo đảm công bằng giữa các vùng miền, thì kết quả thực tế lại cho thấy điều ngược lại.
Thí sinh đến làm thủ tục dự thi tại điểm thi Trường THCS Tân Mai (phường Tương Mai, TP. Hà Nội). Ảnh: Lan Chi.
Phổ điểm được đánh giá cân đối, có độ phân hóa hợp lý, phản ánh đúng năng lực học sinh và đáp ứng đồng thời hai mục tiêu: xét tốt nghiệp và làm căn cứ tuyển sinh đại học.
Năm nay, tỷ lệ bài thi đạt từ 7 điểm trở lên ở môn ngữ văn vào khoảng 35%, thấp hơn đáng kể so với mức hơn 65% của những năm trước. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây không phải dấu hiệu chất lượng học sinh giảm mà là kết quả của quá trình đổi mới cách ra đề và đánh giá theo định hướng phát triển năng lực.
Đề mở chấm dứt học thuộc, học tủ
Theo PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, phổ điểm ngữ văn năm nay "khá đẹp" và khác với dự đoán của nhiều người trước khi công bố kết quả. Quan trọng hơn, phổ điểm phản ánh quá trình các trường THPT đã thích ứng với yêu cầu kiểm tra, đánh giá mới của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Ông cho rằng trong quá trình bồi dưỡng giáo viên, chúng ta đã làm một công việc là bồi dưỡng cho giáo viên khả năng kiểm tra, đánh giá theo những lý thuyết mới, ví dụ như Rubric.
Khi triển khai chương trình ETEP (chương trình phát triển các trường sư phạm để nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông), giáo viên được bồi dưỡng về các công cụ, các phương pháp kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực.
Sau khoảng hai năm triển khai đồng bộ, cả giáo viên và học sinh đều đã quen với cách dạy và học mới. Chính vì vậy, kết quả thi năm nay cho thấy quá trình đổi mới đang đi đúng hướng và đáp ứng mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực người học.
Phổ điểm năm nay phản ánh quá trình các trường THPT thích ứng với yêu cầu kiểm tra, đánh giá mới của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Ảnh: Lan Chi.
Đồng quan điểm, PGS.TS Bùi Thanh Hoa, giảng viên cao cấp Khoa Xã hội học, Trường Đại học Tây Bắc đánh giá, đề thi ngữ văn năm 2026 đã hoàn thành rất tốt cả hai nhiệm vụ là xét tốt nghiệp và phục vụ tuyển sinh đại học.
Theo bà, điểm nổi bật nhất là đề thi không còn kiểm tra việc học sinh "nhớ gì" hay "thuộc gì", mà tập trung đánh giá khả năng vận dụng kiến thức, tư duy, kỹ năng ngôn ngữ và năng lực cảm thụ văn học. Đây cũng là dấu mốc cho thấy tình trạng học thuộc, học tủ và học vẹt gần như đã chấm dứt trong môn ngữ văn.
Đáng chú ý, những băn khoăn ban đầu về việc đề thi sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa, đề cập nhiều yếu tố công nghệ hay nhân vật quốc tế có thể gây bất lợi cho học sinh vùng khó đã không xảy ra. Theo PGS.TS Bùi Thanh Hoa, kết quả phổ điểm cho thấy năng lực học sinh được đánh giá công bằng trên phạm vi cả nước, minh chứng là nhiều địa phương trước đây ít nổi bật đã vươn lên nhóm dẫn đầu về kết quả môn ngữ văn, trong đó lần đầu tiên tỉnh Lai Châu lọt vào top 10.
Cách chấm mới tạo niềm tin vào chất lượng đánh giá
Không chỉ đề thi, phương pháp chấm cũng được xem là một bước tiến quan trọng trong kỳ thi năm nay. PGS.TS Bùi Thanh Hoa cho biết việc áp dụng rubric với các tiêu chí và mức độ yêu cầu rõ ràng (có quy định trần) đã làm giảm tương đối nhiều sự chênh lệch giữa các giám khảo trong cùng một hội đồng thi, và giữa các hội đồng thi trên toàn quốc.
Thay vì phụ thuộc nhiều vào cảm nhận cá nhân, việc chấm bài có cơ sở rõ ràng hơn, đồng thời vẫn dành khoảng điểm thích đáng để ghi nhận sự sáng tạo, khả năng diễn đạt và lập luận của học sinh.
Theo GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, nếu chỉ nhìn vào phổ điểm, nhiều người sẽ khó nhận ra sự đổi mới của môn ngữ văn. Tuy nhiên, chính việc thay đổi cách chấm theo hướng khách quan, minh bạch đã góp phần nâng cao chất lượng đánh giá và sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả trong các năm tới.
Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm nay có sự cải tiến rất tốt về sự phân hóa chất lượng đề thi, thể hiện bằng việc không còn "mưa điểm giỏi” và tỉ lệ điểm trung bình cao. Ảnh: VGP.
Ở góc độ tuyển sinh đại học, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định phổ điểm năm nay thể hiện rõ sự phân hóa của đề thi. Tỷ lệ điểm giỏi giảm so với các năm trước không phải là tín hiệu tiêu cực mà phản ánh đúng năng lực học sinh, tạo cơ sở đáng tin cậy để các trường đại học sử dụng kết quả thi trong tuyển sinh.
Ông cho rằng kỳ thi tốt nghiệp THPT ngày càng thực hiện tốt mục tiêu "hai trong một", vừa xét tốt nghiệp, vừa phục vụ tuyển sinh, giúp giảm áp lực và chi phí cho thí sinh cũng như các cơ sở đào tạo.
“Ngữ văn vẫn là môn có tỉ lệ điểm giỏi nhiều nhất và tỉ lệ điểm dưới trung bình ít nhất. Chúng ta cần quan tâm hơn nữa tới việc ra đề và đánh giá để môn ngữ văn không chỉ kiểm tra lại kiến thức mà còn bồi dưỡng cả tâm hồn, tình cảm, cách học văn và văn hóa đọc cho học sinh. Có như vậy mới đào tạo được con người "vừa hồng vừa chuyên". Việc đổi mới ra đề thi môn ngữ văn, nên có sự cải tiến mạnh mẽ hơn nữa”, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức nhấn mạnh.
Có thể thấy, phổ điểm ngữ văn năm 2026 không chỉ phản ánh kết quả của một kỳ thi mà còn cho thấy những chuyển biến rõ nét trong quá trình đổi mới giáo dục phổ thông.
Đề thi mở hơn, cách chấm khách quan hơn và phương pháp dạy học hướng tới phát triển năng lực đang từng bước tạo nên một hệ thống đánh giá thực chất hơn, đồng thời giúp các trường đại học có thêm cơ sở tin cậy để tuyển chọn thí sinh.
Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/ngu-van-thoat-bong-hoc-thuoc-hoc-tu-d819285.html
![[Ảnh] Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp](https://vphoto.vietnam.vn/thumb/1200x675/vietnam/resource/IMAGE/2026/07/01/1782882811691_ndo_br_1-jpg.webp)
