Người kể chuyện những làng nghề

Ngô Quý Đức hướng dẫn các bạn trẻ thực hành in tranh mộc bản Thanh Liễu trên giấy dó ở Ngự Hà Viên. Ảnh: H.X.K

Với anh, di sản không phải là quá khứ, mà là hơi thở đang tiếp diễn trong từng nhịp đục, thớ gỗ, màu sơn... nơi văn hóa được chạm vào, sống lại và tiếp tục tỏa sáng trong đời sống mỗi ngày.

Hành trình “Về làng”

Đức kể, tình yêu ấy bắt nguồn từ ký ức tuổi thơ với những món đồ chơi dân gian như đèn ông sao, con quay, tò he, mặt nạ giấy bồi... Khi lớn lên, Đức nhận ra những món đồ ấy đang biến mất khỏi ký ức tập thể, và anh thấy cần phải làm điều gì đó để cứu lấy chúng.

Tình yêu ấy thôi thúc chàng sinh viên chuyên ngành công nghệ thông tin rời máy tính để tìm về những làng nghề lặng lẽ bên lũy tre, nơi vẫn còn những bàn tay tài hoa ngày ngày giữ lửa nghề cha ông.

Năm 2006, Đức khởi xướng dự án “My Hanoi”, thư viện trực tuyến về văn hóa Hà Nội, ghi lại ký ức, không gian, làng nghề, kiến trúc, phong tục của mảnh đất ngàn năm.

Dự án nhanh chóng trở thành nền tảng để anh mở rộng hành trình thành “Về làng” - một mạng lưới kết nối nghệ nhân, thợ thủ công, nhà nghiên cứu, nhà sưu tập và người trẻ yêu văn hóa dân gian.

Gần hai thập kỷ miệt mài, anh đã góp phần kết nối những mảnh ghép tưởng như rời rạc của di sản thủ công Việt Nam, trở thành chiếc cầu nối giữa những giá trị cũ và đời sống mới, giữa ký ức và hiện tại.

Đức đã đi qua hơn 500 làng nghề trên khắp ba miền, gặp gỡ hàng trăm nghệ nhân, thợ thủ công. Anh lắng nghe, học hỏi, ghi chép và kể lại câu chuyện của họ bằng tất cả sự biết ơn, trân trọng. Nhiều nghệ nhân tin tưởng và coi anh như người con trong nghề, sẵn lòng truyền lại kỹ thuật, bí quyết mà họ từng giữ kín, bởi trong ánh mắt ấy họ thấy tình yêu chân thành dành cho di sản.

Dựng lại ký ức sống

Không dừng lại ở việc sưu tầm hay ghi chép, Ngô Quý Đức tìm cách “dựng lại ký ức” bằng những không gian nơi di sản có thể tự kể câu chuyện của mình. Anh không tái dựng làng nghề theo kiểu hoài niệm, mà tạo nên những không gian đối thoại giữa truyền thống và đương đại - nơi người trẻ được tự do học, thực hành, sáng tạo trên nền di sản cũ.

Năm 2024, anh khởi dựng “Phường Bách Nghệ” ở Hà Đông để những người trẻ có thể học hỏi, thực hành, chạm tay vào thủ công truyền thống. Năm 2025, anh mang tinh thần ấy vào Huế, vùng đất vốn là cái nôi của thủ công và mỹ nghệ cung đình với dự án “Ngự Hà Viên”, một ngôi nhà rường cổ nằm bên dòng Ngự Hà. Đây là nơi anh đã nhận lấy ngọn lửa từ người đi trước - cố nghệ nhân Dương Đình Vinh, và thắp nó lên rực rỡ hơn.

Du khách và các bạn trẻ tìm đến Ngự Hà Viên như một điểm hẹn để tham gia những buổi mạn đàm, trò chuyện cùng nghệ nhân, tự tay in mộc bản - để kết nối với cội nguồn, cảm nhận di sản bằng đôi tay và cả trái tim. Ở đó, di sản không hề xa xôi mà đang trở lại một cách tự nhiên, sinh động và gần gũi.

Vừa qua, Đức tiếp tục mở rộng hành trình ấy với dự án nghiên cứu hồi sinh nghề làm liễn làng Chuồn - một dòng di sản đã mai một ở Huế. Từ việc nghiên cứu mối liên hệ giữa kỹ thuật in khắc của liễn làng Chuồn với mộc bản Thanh Liễu, tranh Hàng Trống, Đông Hồ, Kim Hoàng, anh mong muốn tái tạo không chỉ sản phẩm, mà cả tinh thần sáng tạo dân gian của người xưa và mở lớp truyền nghề cho thanh niên địa phương.

“Mục tiêu của mình là xây dựng một hệ sinh thái bền vững, chứng minh rằng di sản văn hóa không chỉ thuộc về quá khứ, mà hoàn toàn có thể trở thành một phần giá trị, sống động và đầy tự hào của đời sống đương đại”, Đức chia sẻ.

Nguồn:https://baodanang.vn/nguoi-ke-chuyen-nhung-lang-nghe-3315886.html