Nguồn sáng nhân văn từ trí tuệ Phật giáo

Ngày nay, nhân loại đạt được nhiều thành tựu lớn lao về khoa học, công nghệ, kinh tế, nhưng thế giới vẫn đang chứng kiến chiến tranh, xung đột, biến đổi khí hậu... Trong hoàn cảnh đó, Đại lễ Vesak Liên hợp quốc 2026 vừa diễn ra tại Trung Quốc với chủ đề “Trí tuệ Phật giáo thúc đẩy phát triển bền vững toàn cầu và xây dựng tương lai chung cho nhân loại” mang ý nghĩa đặc biệt.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường và Đoàn công tác chúc mừng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Thái Nguyên. Ảnh T.L

Trên thực tế, cội rễ của nhiều cuộc khủng hoảng hiện nay, dù là ô nhiễm môi trường hay chiến tranh, đều xuất phát từ cái mà đạo Phật gọi là tam độc: tham, sân, si. Sự tham lam thúc đẩy lối sống tiêu dùng quá độ, vắt kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên, xem nhẹ sự sống của các loài khác để phục vụ lợi ích vị kỷ của con người.

Sự thù hận chia rẽ các quốc gia, tạo nên những bức tường định kiến và châm ngòi cho các cuộc xung đột vũ trang. Trong khi đó, sự si mê khiến con người lầm tưởng rằng mình đứng biệt lập và có quyền thống trị tự nhiên, thay vì nhận thức được mối quan hệ cộng sinh.

Với chủ đề “Trí tuệ Phật giáo thúc đẩy phát triển bền vững toàn cầu và xây dựng một tương lai chung cho nhân loại”, Đại lễ Vesak Liên hợp quốc lần thứ 21 hướng trực tiếp vào việc hóa giải tham, sân, si bằng “trí tuệ Phật giáo”. Trí tuệ ở đây không phải là kiến thức sách vở, mà là cách nhìn thấy rõ sự vật như nó vốn có, dựa trên giáo lý duyên khởi và vô ngã.

Đạo Phật lý giải thế giới thông qua luật duyên khởi: “Cái này có thì cái kia có, cái này diệt thì cái kia diệt”. Trái đất là một hệ sinh thái không thể tách rời. Một cánh bướm đập cánh ở đại dương này có thể gây ra cơn bão ở đại dương khác; một hành động tàn phá rừng ở một quốc gia sẽ góp phần làm mực nước biển dâng cao ở một quốc gia khác.

Phát triển bền vững, suy cho cùng, chính là sự hiện thực hóa tinh thần duyên khởi trên phương diện chính sách và hành vi. Khi nhận thức được rằng “tôi” và “thế giới” là một thể thống nhất, con người sẽ chuyển dịch từ tư duy khai thác tận diệt sang gìn giữ, tôn trọng.

Trí tuệ Phật giáo thúc đẩy một lối sống tỉnh thức, nơi mỗi cá nhân tiết chế ham muốn, thực hành tiêu dùng xanh và hành động có trách nhiệm với thế hệ tương lai. Đó chính là chìa khóa để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững mà Liên hợp quốc đang nỗ lực theo đuổi.

Bên cạnh đó, cụm từ “Xây dựng tương lai chung cho nhân loại” trong chủ đề của Đại lễ phản ánh một tầm nhìn vượt khỏi những ranh giới quốc gia, sắc tộc và tôn giáo.

Khi lãnh đạo các quốc gia và mỗi công dân toàn cầu nhìn nhận nhân loại như một thân thể thống nhất, những giải pháp cho khủng hoảng tị nạn, phân phối vaccine hay hỗ trợ các nước nghèo ứng phó thiên tai mới có thể được thực hiện thực chất, thay vì chỉ dừng ở những cam kết trên giấy.

Đại lễ Vesak Liên hợp quốc 2026 là dịp để nhấn mạnh trách nhiệm xây dựng tương lai chung cho nhân loại. Tương lai ấy không thuộc riêng một quốc gia hay một thế hệ nào, mà thuộc về tất cả chúng ta, những con người đang cùng tồn tại trên thế giới này.

Nguồn: https://baothainguyen.vn/xa-hoi/202605/nguon-sang-nhan-van-tu-tri-tue-phat-giao-17316e2/