Nhạc sĩ Lê Đăng Vệ: Từ Hạ Long mơ về...

Mỗi chúng ta đều mải miết theo đuổi một con đường mà mình đam mê. Có thể nói, con đường âm nhạc của Lê Đăng Vệ là đi từ những ca khúc trẻ trung, tràn đầy sức sống nhưng mang nặng tính phong trào vào thập niên 70 của thế kỷ trước đến những ca khúc sâu lắng hôm nay.

Nhạc sĩ Lê Đăng Vệ sinh năm 1947, quê ở huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định (nay là Ninh Bình). Ca khúc của ông đề cập tới nhiều khía cạnh đề tài, đặc biệt là đề tài về Vùng mỏ Quảng Ninh, về người thợ, về Hạ Long, nơi ông đã sống, làm việc và gắn bó suốt cả cuộc đời.

Nhạc sĩ Lê Đăng Vệ sáng tác từ rất sớm. Ngay từ năm 1968, Lê Đăng Vệ đã có bài hát đầu tay lấy tên là “Hát về thợ đường dây” viết cho Bưu điện Quảng Ninh, nơi ông công tác. Rồi sau đó là “Hát với người đưa thư”, “Bài ca người đưa thư”... Không chỉ viết cho ngành Bưu điện, ông còn là tác giả của nhiều ca khúc được các đơn vị, công ty khác “đặt hàng” làm bài hát truyền thống.

Nhạc sĩ Lê Đăng Vệ.

Nhưng thực sự Lê Đăng Vệ chỉ là chính ông khi bắt mạch được hơi thở nhịp sống Vùng mỏ, khi lắng nghe những thanh âm cất lên từ chính trái tim mình. Cảm xúc ấy khởi phát từ hai đề tài xuyên suốt là "biển" và "than". Tất nhiên, hai đề tài này chẳng của riêng ông, nhưng phải khẳng định, với Lê Đăng Vệ, nó đã thành dòng chủ âm, là máu thịt, đúng như ca từ trong một bài hát của mình: “Tình yêu tôi hai nửa cuộc đời/ Một bên là than một bên là biển” và “Ơi biển và than bao đời gắn bó/ Đã thành tình yêu đã thành nỗi nhớ”.

Viết về than, ông tâm niệm: "Làm hòn than góp lửa cho đời". Phải thế chăng nên sáng tác của ông lúc nào cũng có lửa? Nó có tiết tấu nhanh, khỏe khoắn, hừng hực nhựa sống. Có thể kể ra ở đây những ca khúc như: “Gửi người một khúc ca Than”, “Vinh quang Than Việt Nam”, “Bài ca Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam”...

Ngược lại, khi viết về biển, ca khúc của Lê Đăng Vệ lại nhẹ nhàng, tinh tế, thấm đẫm chất trữ tình mênh mang như sóng nước Hạ Long. Nhiều ca khúc được người Hạ Long nhớ đến như: “Đêm nằm nghe biển hát”, “Đêm trăng Hạ Long”, “Hạ Long một tình yêu”, “Nghe lời biển hát”, “Giai điệu Hạ Long”, “Từ Hạ Long mơ về Thăng Long”. Có khi, hai đề tài này không tách bạch mà hoà quyện quấn quýt trong một ca khúc. Đó là trường hợp các bài hát: “Xuân về quê tôi”, “Điện sáng về với Cô Tô”, “Quảng Ninh quê mình”...

Nhạc sĩ Lê Đăng Vệ nhận giải Nhì với ca khúc "Tình yêu nước Việt tôi" do Hội Nhạc sĩ Việt Nam và Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức, nhân Kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025).

Ngoài đề tài biển và than, viết về Đảng, nhạc sĩ Lê Đăng Vệ có các ca khúc: “Đảng như mặt trời như người thân yêu” và “Thợ mỏ hát về Đảng”. Nhạc sĩ Lê Đăng Vệ được biết đến với rất nhiều ca khúc hay và ý nghĩa về tình yêu quê hương đất nước. Trong những chuyến đi thực tế, ông còn có nhiều sáng tác về các vùng miền khác nhau như: “Hát chợ tình Sa Pa", "Nhớ về Nam Cao", rồi những bài viết cho thể thao như: “Bài ca bóng đá Quảng Ninh”, ca khúc đã được chọn là bài hát chính thức của Câu lạc bộ Bóng đá Than Quảng Ninh trước đây.

Mảng đề tài thương binh, liệt sĩ, ông cũng có các ca khúc hay là “Vũng Đục miền tâm linh”, “Bên mộ chiến sĩ vô danh” phổ thơ Vysotsky và “Bài ca Tổ quốc” phổ thơ Trương Thiếu Huyền.

Nói về ca khúc “Bên mộ chiến sĩ vô danh”, nhạc sĩ Lê Đăng Vệ từng chia sẻ: Chủ đề người lính và chiến tranh cách mạng đã có nhiều nhạc sĩ khai thác nhưng đề tài về những ngôi mộ vô danh, những liệt sĩ chưa tìm thấy nơi chôn cất thì ít người viết. Vì vậy, khi bắt gặp bài thơ Vysotsky, nhà thơ Nga viết về ngôi mộ tập thể, tôi đã rất xúc động, đồng cảm nên đã phổ nhạc rất nhanh.

Ca từ bài hát có đoạn: “Ngôi mộ chung bao người nằm xuống/ Chiến sĩ vô danh yên nghỉ nơi đây/ Lời gió hát thổi mòn mặt đá, đóa hoa tươi ai đặt mỗi chiều/ Ngọn lửa vĩnh hằng bừng sáng mãi trên mồ”. Ca khúc được thể hiện rất thành công bởi giọng hát của nữ ca sĩ Thanh Trúc.

Nhạc sĩ Lê Đăng Vệ trong một lần cùng ca sĩ chuẩn bị một ca khúc mới.

Ngoài ra, nhạc sĩ Lê Đăng Vệ còn có ca khúc “Vũng Đục miền tâm linh” viết về sự hy sinh của những liệt sĩ trong kháng chiến chống Pháp. Ca khúc được thể hiện lần đầu tiên bởi ca sĩ Phương Anh, sau là ca sĩ Tân Nhàn. Nhạc sĩ Lê Đăng Vệ từng kể: Tôi viết ca khúc này để tưởng niệm các chiến sĩ cách mạng đã hy sinh khi tôi đến tham quan ngôi đền liệt sĩ có những tấm ảnh chiến sĩ của ta. Họ còn rất trẻ, sau này bị thực dân Pháp dìm xuống vụng nước xoáy ở Vũng Đục nhưng vẫn kiên trung một khí tiết của người làm cách mạng, khiến tôi rất xúc động...

Trong sự nghiệp sáng tác của mình, nhạc sĩ Lê Đăng Vệ đã để lại nhiều ca khúc được đông đảo công chúng yêu mến. Nhiều tác phẩm của ông đã được biểu diễn trong các chương trình nghệ thuật lớn và được dàn dựng với nhiều hình thức khác nhau. Các ca khúc của ông từng được trình diễn bởi Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam, cùng nhiều nghệ sĩ tên tuổi như: Quang Thọ, Thanh Thanh Hiền, Tân Nhàn, Hoàng Tùng, Ngọc Anh, Tuấn Anh và nhiều ca sĩ khác. Điều đó cho thấy giá trị nghệ thuật cũng như sức sống lâu bền của các sáng tác của ông trong đời sống âm nhạc.

Nhạc sĩ Nguyễn Xuân Nhật, Chi hội trưởng Chi hội Nhạc sĩ Việt Nam tỉnh Quảng Ninh, đánh giá: “Nhạc sĩ Lê Đăng Vệ có niềm đam mê âm nhạc cháy bỏng. Ông đã đi từ công nhân bưu điện, từ phong trào đến một nhạc sĩ chuyên nghiệp, được trao giải thưởng Nhà nước. Nhạc sĩ Lê Đăng Vệ có nhiều bài hát thành công, một số bài hát được NSND Quang Thọ thể hiện rất thành công đều là những bài hay”.

Với những đóng góp bền bỉ cho nền âm nhạc Việt Nam, nhạc sĩ Lê Đăng Vệ đã được trao tặng nhiều giải thưởng các loại. Nhiều tác phẩm của ông đã được giải thưởng của Hội Nhạc sĩ Việt Nam, của các bộ, ngành Trung ương và của tỉnh Quảng Ninh. Năm 2022, nhạc sĩ Lê Đăng Vệ được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật với ca khúc "Bên mộ chiến sĩ vô danh" (thơ Vysotsky).

Gần đây nhất, tại Chương trình Gala trao Giải thưởng cuộc vận động sáng tác ca khúc chủ đề “Bài ca thống nhất” kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, nhạc sĩ Lê Đăng Vệ đã đoạt giải Nhì (không có giải Nhất) với tác phẩm “Tình yêu nước Việt tôi”. Ông đã viết nhạc đến tận những ngày cuối cùng của cuộc đời khi chiến đấu với bệnh tật. Điều đó khẳng định sức sáng tạo bền bỉ của một người nghệ sĩ suốt đời gắn bó với âm nhạc.

Cố nhạc sĩ Lê Đăng Vệ.

Có thể nói, nhạc sĩ Lê Đăng Vệ viết nhiều mảng, nhiều đề tài phong phú nhưng nghe nhạc của ông, người ta vẫn nhận ra một tình yêu Hạ Long nồng nàn. Hạ Long là nơi ông sinh ra và lớn lên, nơi để lại ấn tượng sâu đậm nhất. Có thể kể ra các ca khúc “Đêm trăng Hạ Long”, “Nghe lời biển hát”, “Từ Hạ Long mơ về Thăng Long”, “Hòn Gai tình yêu và nỗi nhớ”, “Hạ Long - Một tình yêu”...

Theo đánh giá của công chúng, một trong số những ca khúc hay về Hạ Long của ông là “Đêm trăng Hạ Long”. Ca khúc hay bởi lời ca nhẹ nhàng, quyến rũ: “Đêm trăng trên Hạ Long, biển khơi sóng xô thuyền ta xa bờ. Xa khơi đêm cùng trăng, về nơi bến mơ về nơi quyến rũ. Lênh đênh con thuyền trôi, kìa núi đứng im như ngắm mây trời. Đá hát mãi bài ca, hang động như chốn thần tiên… Một đêm trăng sáng, biển ngân câu hát. Bằng muôn con sóng ru thuyền ra khơi. Hò dô kéo lưới, buồm căng gió mới. Đầy khoang cá tươi ngày mai về bến...”.

Nhạc sĩ Lê Đăng Vệ trút hơi thở cuối cùng vào sáng sớm ngày 16/3/2026, giã từ những nốt nhạc cả đời ông đắm đuối. Sự ra đi của ông để lại một nốt lặng trong lòng công chúng yêu nhạc. Tuy ông đã rời xa cõi tạm, nhưng những giai điệu ông để lại vẫn sẽ còn vang mãi trong đời sống âm nhạc và trong ký ức của nhiều thế hệ.

Phạm Học

Nguồn: https://baoquangninh.vn/nhac-si-le-dang-ve-tu-ha-long-mo-ve-3400047.html