Là điểm nút giao thông quan trọng trong các mũi tiến quân, tiếp tế của quân ta cho chiến trường Điện Biên Phủ, ngã ba Cò Nòi ở xã Cò Nòi, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La cũ; nay là xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La, từng trở thành “tọa độ lửa” khi mỗi ngày phải hứng chịu hàng trăm tấn bom đạn của kẻ thù. Nơi đây là điểm giao nhau của Đường 13 và Đường 41, họng nút mà kẻ thù đã trút xuống hàng ngàn tấn bom đạn hòng cắt đứt con đường chi viện của hậu phương cho chiến trường Điện Biên Phủ.
Khu di tích lịch sử Ngã ba Cò Nòi nhìn từ trên cao.
Trong chiến dịch năm xưa, thực dân Pháp xác định Ngã ba Cò Nòi là “yết hầu”, “tử huyệt” của tuyến vận chuyển vũ khí, lương thực từ hậu phương lên Điện Biên. Không quân Pháp ở Đông Dương đã nhận lệnh bằng mọi giá phải biến nơi đây thành “bãi lầy”, cắt đứt mạch máu chi viện của Việt Minh.
Khu di tích lịch sử Ngã ba Cò Nòi là biểu tượng của ý chí kiên cường, bất khuất của dân tộc Việt Nam.
Từ đầu năm 1954 cho đến khi kết thúc chiến dịch Điện Biên Phủ, không ngày nào Ngã ba Cò Nòi im tiếng bom đạn. Mỗi ngày, hàng chục trận đánh phá trút xuống dày đặc, đất đá cày xới, khói lửa phủ kín, biến ngã ba nhỏ bé thành một trong những điểm nóng ác liệt nhất trên tuyến đường chiến lược.
Chính tại mảnh đất này, hơn 18.000 cán bộ, chiến sĩ, thanh niên xung phong thuộc lực lượng TNXP Trung ương đã ngày đêm bám trụ với tinh thần: "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", "Máu có thể chảy, tim có thể ngừng, nhưng mạch máu giao thông không bao giờ tắc".
Sự hy sinh anh dũng của hơn 100 liệt sĩ thanh niên xung phong tại Ngã ba Cò Nòi là biểu tượng sáng ngời cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cho ý chí sắt đá, lòng quả cảm và khát vọng hòa bình độc lập của thế hệ trẻ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh.
Ngã ba Cò Nòi - yết hầu tuyến lửa năm xưa nay là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ.
Trên chính mảnh đất bom đạn cày xới ngày ấy, một “địa chỉ đỏ” đã được hình thành, tiếp nối mạch nguồn lịch sử, bồi đắp lý tưởng và niềm tự hào cho các thế hệ hôm nay.
Trong ký ức của những người từng đi qua “tọa độ lửa” ngày ấy, hình ảnh những người đồng chí, đồng đội lấy thân mình lấp hố bom, giữ cho từng chuyến xe, từng gùi hàng vượt qua “yết hầu” lửa đạn vẫn còn nguyên vẹn.
Các cựu TNXP năm xưa chân đã yếu, tóc đã bạc xúc động thăm lại Khu di tích lịch sử.
Bà Nguyễn Thị Nụ, cựu thanh niên xung phong năm ấy nhớ lại: “Lúc bấy giờ, Pháp đánh rất mạnh, mỗi ngày dội hàng trăm tấn bom, đường xá rất khó khăn nên phải mở những đường phụ đi tắt đồi; phải hô hào toàn dân chuyển lương thực, tải đạn, rồi biết bao người anh em đã hi sinh ở đây, vì thế chúng tôi càng hết sức đồng lòng, cùng nhau vượt qua khó khăn để giải phóng Điện Biên Phủ”.
Nơi đây, lưu giữ nguyên vẹn nhiều kỷ vật của các TNXP trong thời gian chiến đấu và phục vụ chiến đấu.
Hơn 70 năm trôi qua, Ngã ba Cò Nòi hôm nay đã khoác lên mình diện mạo mới. Năm 2000, tỉnh Sơn La đã đầu tư xây dựng Khu di tích tưởng niệm liệt sĩ Thanh niên xung phong tại đây. Năm 2004, di tích được xếp hạng cấp quốc gia. Đến tháng 7/2021, Khu tưởng niệm tâm linh giai đoạn I tiếp tục được khánh thành, góp phần hoàn thiện không gian tri ân và giáo dục truyền thống cách mạng.
Ngày 18/5/2026, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phối hợp với Tỉnh đoàn Sơn La long trọng tổ chức Lễ khánh thành, bàn giao, tiếp nhận Khu Di tích lịch sử Ngã ba Cò Nòi (giai đoạn II), gồm các hạng mục: Xây mới Tháp tâm linh cao 20,07 m; bảo dưỡng tượng đài, phù điêu; sửa chữa nhà trưng bày 2 tầng, nhà vệ sinh, sân đài tưởng niệm, sân chơi, bể cạn, sân để ô tô; hệ thống hạ tầng kỹ thuật gồm đường lên tháp, cấp thoát nước, cấp điện, phòng cháy chữa cháy, kè chắn đất và một số hạng mục khác.
Công trình Tháp tâm linh nhìn từ trên cao.
Đồng chí Bùi Quang Huy và đồng chí Hà Trung Chiến trồng cây tại khu vực Tháp tâm linh.
Trong không gian trang nghiêm của khu di tích, đồng chí Bùi Quang Huy, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đoàn bày tỏ: “Lễ khánh thành ngày hôm nay mới là bước đầu. Việc quản lý, giữ gìn và phát huy như thế nào để công trình mang lại giá trị thiết thực, lan tỏa sâu rộng trong xã hội mới là nhiệm vụ quan trọng tiếp theo. Tôi mong muốn Tỉnh đoàn Sơn La chủ động nghiên cứu, xây dựng đề xuất báo cáo với Tỉnh ủy Sơn La, UBND tỉnh Sơn La để tiếp tục quan tâm, quy hoạch và đầu tư thêm các hạng mục phụ trợ, chuyên sâu trong Khu di tích. Qua đó, tạo nên một điểm nhấn văn hóa - lịch sử tầm cỡ, nhằm tưởng niệm, tôn vinh và tri ân xứng đáng công ơn của các liệt sĩ Thanh niên xung phong đã hiến dâng tuổi thanh xuân, hy sinh vì độc lập, tự do cho đất nước và dân tộc”.
Các cựu thanh niên xung phong dâng hương tại đài tưởng niệm.
Khu di tích lịch sử Ngã ba Cò Nòi còn trở thành điểm đến giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, nơi đây đã đón hơn 1.000 lượt du khách tới tham quan, tìm hiểu và nghiên cứu lịch sử.
Đồng chí Hà Trung Chiến, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh cho biết: “Việc hoàn thành công trình Tháp tâm linh trong những ngày tháng 5 lịch sử này có ý nghĩa rất đặc biệt, thể hiện sự tri ân đối với những người đã cống hiến tuổi thanh xuân, máu xương cho độc lập dân tộc; đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của Khu di tích Ngã ba Cò Nòi. Để công trình phát huy giá trị lâu dài, tôi đề nghị cấp ủy, chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan tiếp tục quan tâm quản lý, bảo vệ và khai thác hiệu quả khu di tích; đẩy mạnh công tác giáo dục truyền thống, tổ chức các hoạt động về nguồn, tri ân thiết thực, ý nghĩa; giữ gìn cảnh quan, bảo đảm an ninh, an toàn, xây dựng môi trường văn hóa trang nghiêm, lành mạnh. Đồng thời, mong muốn tuổi trẻ Sơn La tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, tinh thần xung kích, trách nhiệm, góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển giàu đẹp, văn minh”.
Các đồng chí lãnh đạo Trung ương Đoàn, tỉnh Sơn La chụp ảnh lưu niệm cùng các cựu TNXP.
Gắn bó với di tích mỗi ngày, chị Cao Huyền Trang, hướng dẫn viên Khu di tích lịch sử Ngã ba Cò Nòi không giấu được niềm xúc động, tự hào: “Những ngày tháng 5 lịch sử này, cảm xúc trong tôi rất khó tả, đó là sự tự hào và biết ơn sâu sắc. Bản thân tôi luôn tự nhắc nhở mình phải cố gắng rèn luyện, trau dồi kiến thức lịch sử, đặc biệt là thuyết minh từ trái tim, để không chỉ mang lại những giá trị lịch sử cho du khách đến tham quan, mà còn khơi dậy lòng tự hào và lòng biết ơn sâu sắc”.
Từ “yết hầu” tuyến lửa năm xưa đến địa chỉ đỏ hôm nay, Ngã ba Cò Nòi không chỉ là chứng tích lịch sử mà còn là biểu tượng của ý chí kiên cường, bất khuất của dân tộc Việt Nam. Nơi đây, mỗi tấc đất như vẫn còn vang vọng câu chuyện của một thời hoa lửa, nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về giá trị của hòa bình và trách nhiệm gìn giữ, phát huy truyền thống cách mạng quý báu của dân tộc Việt Nam. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng ngọn lửa tinh thần cứu nước của Lực lượng Thanh niên xung phong tại Ngã ba Cò Nòi sẽ còn mãi rực cháy.
Thúy Hà
Nguồn: https://sonla.gov.vn/tin-van-hoa-xa-hoi/nhung-ngay-thang-5-lich-su-o-toa-do-lua-nga-ba-co-noi-999662
![[Ảnh] Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn làm việc với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp](https://vphoto.vietnam.vn/thumb/1200x675/vietnam/resource/IMAGE/2026/05/21/1779378929214_ndo_br_1-4610-jpg.webp)
![[Ảnh] Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương về phát triển công nghiệp vật liệu](https://vphoto.vietnam.vn/thumb/1200x675/vietnam/resource/IMAGE/2026/05/21/1779359935432_a3-bnd-3129-1412-jpg.webp)
Bình luận (0)