De rivier de Ma fluistert haar verhalen...

Vanuit het Bon Kho-gebergte in het district Tuan Giao, provincie Dien Bien , stroomt de Ma-rivier door Son La, Laos in en vervolgens terug naar Vietnam, waarbij hij een S-vormige strook land doorkruist voordat hij de zee bereikt. De provincie Thanh Hoa heeft dit terugkerende deel van de rivier omarmd en zo de Ma-rivierdelta gevormd, de op twee na grootste delta na de Rode Rivierdelta en de Mekongdelta. Ik reisde langs de oevers van de Ma-rivier van Muong Lat naar de mondingen van Lach Hoi en Lach Truong. Overal waar ik kwam, hoorde ik gefluister van geschiedenis. Het hele traject van de Ma-rivier in Thanh Hoa is verweven met cultureel erfgoed, maar voor mij zijn de bron en het einde van deze historische stroom het meest bijzonder.

1. De Ma-rivier stroomt Vietnam weer binnen via de grensovergang Ten Tan in het district Muong Lat. Ik herinner me nog levendig een zomerdag in 2023 toen ik met schrijvers op excursie ging naar grensposten in het noordelijkste deel van de provincie Thanh Hoa. Luitenant-kolonel Ho Ngoc Thu, plaatsvervangend hoofd politieke zaken van de grenswacht van Thanh Hoa, leidde de hele groep naar een tempel waar de Ma-rivier Vietnamees grondgebied binnenstroomt. Dit is begrijpelijk, want het verhaal uit de 15e eeuw vertelt over een jongeman uit het dorp Dao in het district Ba Thuoc, die bedreven was in boogschieten en krijgskunsten, en die door de koning werd uitgekozen om zijn schoonzoon te worden. Toen het land werd binnengevallen door buitenlandse vijanden, bood schoonzoon Hai Dao zich vrijwillig aan om troepen aan te voeren om de indringers te verdrijven en de grenzen te beveiligen. Hij kreeg de titel van commandant van de grenswacht en vestigde een garnizoen in Ten Tan. Hij stichtte dorpen en bouwde Muong Xia uit tot een prachtig en welvarend gebied. Vanuit het prachtige Muong Xia vroeg commandant Hai Dao de koning toestemming om Muong Chu San te stichten, een uitgestrekt grensgebied tussen Son La, Thanh Hoa en Nghe An. Muong Chu San omvatte 14 districten ten zuiden van de Ma-rivier, van Muong Chanh, dat nu deel uitmaakt van Muong Lat, tot Muong Chu, dat nu deel uitmaakt van Quan Son.

Luitenant-kolonel Ho Ngoc Thu vertelde de bezoekers over de geschiedenis van de tempel. Vóór de huidige, kleinschalige maar plechtige restauratie was de tempel, gewijd aan commandant Hai Dao, oorspronkelijk een houten paalwoning van de Thaise bevolkingsgroep. De tempel was ooit afgebrand, waarbij alleen de oude fundering met enkele sporen en artefacten, zoals een bronzen wierookbrander en een stenen beeld van een heilig dier, overbleef. Daarna herbouwden de mensen de tempel tijdelijk voor de eredienst. Desondanks blijft de tempel, gewijd aan de commandant van de grenswacht, zeer heilig. Volgens de lokale bevolking moest, volgens de legende, elke functionaris die langskwam van zijn draagstoel of paard afstappen om respect te betuigen.

De plaatsnaam Tén Tằn is sinds de oudheid intact gebleven, op de plek waar de rivier de Mã zijn reis terug naar zijn brongebied begint.

2. De golven van de Ma-rivier voerden me terug naar Thanh Hoa City, met een tussenstop in een klein dorpje aan de rivier dat de geschiedenis is ingegaan: Dong Son.

De eerste beschermgod van het dorp, wiens geboortenaam Lê Hữu was, was de jongste zoon van Lê Ngọc, de gouverneur van het district Cửu Chân. Volgens de legende werd hij na een gevecht met de Tang-indringers onthoofd, maar hij pakte het afgehakte hoofd op, hield het in de ene hand en zijn zwaard in de andere, en zette de strijd voort, waardoor de vijand in paniek vluchtte. Vervolgens zette hij het hoofd weer vast en vluchtte naar het dorp Đông Cương Thượng, waar hij overleed. Later werd hij vereerd als Tham Xung Tá Quốc. Er wordt ook gezegd dat de oude tempel die aan hem was gewijd, gelegen aan de oevers van de Mã-rivier, als heilig werd beschouwd ondanks het barre weer en de aanhoudende regen. In het jaar Tân Hợi (1751) leidde koning Trần Thái Tông persoonlijk een expeditie om de Champa-indringers te onderdrukken. Tijdens de overtocht over de Mã-rivier bleef zijn boot op dit punt ronddraaien. De koning geloofde dat er een heilige tempel in de buurt moest zijn en stuurde daarom soldaten aan wal om navraag te doen. Er bleek inderdaad een tempel gewijd aan Tham Xung Tá Quốc te zijn. De koning voerde een ceremonie uit en vroeg om zijn hulp bij het verslaan van de Champa-indringers. Daarna voer de boot rustig stroomafwaarts en werden zijn gebeden verhoord; de buitenlandse indringers werden verslagen. Bij zijn terugkeer vaardigde de koning een decreet uit waarin hij de dorpelingen opdroeg een mooie locatie te kiezen om de tempel naar een vredige plek voor aanbidding te verplaatsen, en hij schonk hen ook 30.000 quan (Vietnamese valuta) voor de lente- en herfstofferplechtigheden. De koning verleende de godheid tevens de titel "Opperste Gezegende Godheid", die generaties lang in de Tham Xung Tá Quốc-tempel vereerd zou worden.

We bezochten het dorpshuis van Dong Son. Voor het huis lag een halvemaanvormige vijver met felrode waterlelies, verscholen tussen eeuwenoude, zilvergrijze banyanbomen. Elke laterietstenen plaat was een getuigenis, die verhalen vertelde over de stichting van het dorp en de naamgevingslegendes over de beschermgod. Meneer Duong Dinh Tho, de beheerder van het dorpshuis van Dong Son, legde uit dat Dong Son, volgens de interpretatie die van generatie op generatie door de lokale bevolking is doorgegeven, "veel bergen" betekent. De vele bergen die dicht bij elkaar liggen, hebben aanleiding gegeven tot de legendes van het dorp. Iedereen in Dong Son kent het vers: "99 bergen aan de oostkant / Maar de Nit-berg aan de rivier is nog niet teruggekeerd." Volgens de interpretatie van meneer Tho betekent Nit-berg "kind". Een hele groep kinderen is bijeengekomen, maar één verdwaald kind ontbreekt aan de overkant van de rivier. Die Nit-berg is niemand minder dan de Ngoc-berg aan de andere kant van de Ham Rong-brug.

Tijdens een bezoek aan Dong Son wandelde ik langs de Ma-rivier met de heer Nguyen Van Ve, een nakomeling van de heer Nguyen Van Nam, die in 1924 de eerste bronzen trommel in het dorp Dong Son ontdekte. Deze ontdekking zette archeologen ertoe aan om artefacten en archeologische vindplaatsen te onderzoeken en zo geleidelijk een aparte cultuur te definiëren. Decennia later, nadat al het onderzoek was afgerond, gevalideerd en de hypotheses bewezen, werd de naam Dong Son, oorspronkelijk de naam van een dorp, de naam van een cultuur waarvan de invloed zich wijd en zijd verspreidde, van Vietnam tot Thailand en zelfs China.

In navolging van meneer Ve vond ik de plek waar de bronzen trommel vandaan kwam, aan de oevers van de Ma-rivier. De rivieroever was nog steeds winderig, de golven rimpelden nog steeds zoals honderd jaar geleden. Het gras was nog steeds groen zoals het honderd jaar geleden was. Het land hier bewaart altijd geheimen, en een van de grootste geheimen is onthuld. Ik bleef me afvragen: als de Ma-rivier op een dag niet van koers was veranderd, zou meneer Nguyen Van Nam de bronzen trommel dan per ongeluk aan de rivieroever in het dorp Dong Son hebben ontdekt? Misschien had de geschiedenis wel haar eigen plannen. Dat de koerswijziging geen toeval was; de donder en bliksem, de woedende stormen, waren ongetwijfeld de wendingen van de natuur die zich voorbereidden op een verandering in de loop van de geschiedenis.

3. De stad Thanh Hoa, die sinds 1804, toen koning Gia Long een decreet uitvaardigde om de citadel van Thanh Hoa te verplaatsen van het dorp Duong Xa naar het dorp Tho Hac, is gebouwd en hernoemd tot Thanh Hoa, is een opmerkelijke prestatie die precies 220 jaar heeft geduurd. En in 2024, toen de vaste commissie van de Nationale Vergadering een resolutie aannam over de reorganisatie van de administratieve eenheden van de provincie Thanh Hoa, werd het district Dong Son officieel opgenomen in de stad Thanh Hoa, waardoor nieuwe mogelijkheden ontstonden voor de provinciale hoofdstad Thanh Hoa, gelegen aan beide oevers van de rivier de Ma.

Mijn gedachten dwaalden af ​​met de golven van de Ma-rivier, die van haar bron naar de uitgestrekte oceaan stroomde, van de woelige bergen en bossen naar de diepgroene vlakten en kusten, in harmonie met de geschiedenis van het land in haar diepe wateren, en de drukte en bedrijvigheid van de huidige inspanningen voor nationale opbouw, met nieuwe kansen en nieuwe uitdagingen. Verhalen van gisteren en vandaag flikkerden en vervaagden. En de Ma-rivier bleef daar, majestueus maar trots, murmelend terwijl ze de bladzijden van de geschiedenis van dit land omsloeg.

NGUYEN XUAN THUY

Bron: https://baothanhhoa.vn/song-ma-ri-ram-ke-chuyen-237940.htm