De traditionele ambachtelijke methode voor het maken van kleefrijst in Phu Thuong is erkend als nationaal immaterieel cultureel erfgoed.
Kleefrijst wordt op veel plaatsen in het land verkocht, maar alleen de kleefrijst uit Phu Thuong heeft een naam en wordt ook onder die naam herinnerd.
Het traditionele ambacht van het maken van kleefrijst in Phu Thuong is onlangs erkend als nationaal immaterieel cultureel erfgoed. De inwoners van het voormalige dorp Ke Ga - nu Phu Thuong in het district Tay Ho, Hanoi - zijn dolblij.
Ik eet elke dag kleefrijst en raak er nooit op uitgekeken.
Mevrouw Mai Thi Thanh (59 jaar oud), lid van het uitvoerend comité van de Phu Thuong Sticky Rice Village Association, nam het nieuws met grote ontroering in ontvangst.
Mevrouw Thanh kwam uit een ander dorp en was hier met een man getrouwd. Elke ochtend zag ze haar schoonmoeder met een mand kleefrijst rondlopen om die in heel Hanoi te verkopen.
Mevrouw Mai Thi Thanh vertelde dat in Phu Thuong kleefrijst op één of twee vuren wordt gekookt, afhankelijk van het gezin. - Foto: DAU DUNG
Ze trouwde begin 1988 en halverwege dat jaar, na twee trainingen van haar schoonmoeder, sloot mevrouw Thanh zich aan bij de groep mensen die kleefrijst maakten van Phu Thuong en naar de stad gingen om het te verkopen. Het is moeilijk te geloven dat ze dit vak al 36 jaar uitoefent.
Mevrouw Thanh vertelde dat destijds niet veel mensen kleefrijst aten. De ouderen in het dorp Ga die dagelijks kleefrijst naar de winkel brachten om te verkopen, konden hoogstens zo'n tien kilo meenemen.
Nu is het onverwacht "uitgebreid". Het hele dorp telt zo'n 600 huishoudens die kleefrijst verbouwen en zowel in de detailhandel als in de groothandel verkopen.
Op gewone dagen kookt een huishouden doorgaans 10-20 kg rijst per dag, terwijl anderen 50-60 kg consumeren. Tijdens feestdagen, zoals Tet (het Chinese Nieuwjaar), offers aan de Keukengod, of de 1e en 15e dag van de maanmaand, hebben zelfs degenen die minder vaak koken minstens 100 kg rijst nodig, en voor degenen die vaker koken... is de hoeveelheid onmeetbaar.
Gemiddeld consumeert het dorp Phu Thuong dagelijks tientallen tonnen rijst.
Onze voorouders maakten kleefrijst alleen met bonen en pinda's. Pas veel later werden kleefrijst met stukjes kip en gestoomde kleefrijst populair.
De afgelopen acht jaar zijn er allerlei soorten veelkleurige kleefrijst op de markt gekomen. De laatste tijd is het in Phu Thuong een trend geworden om kleefrijst in bloemvormpjes, karpervormpjes en zelfs chocoladekleurige varianten te gieten.
Niet alleen in Hanoi heeft de kleefrijst uit Phu Thuong zich vanuit het dorp verspreid naar andere regio's in het hele land. En misschien zijn het alleen de mensen uit Phu Thuong zelf die, zelfs nadat ze naar Ho Chi Minh-stad zijn verhuisd, hun dorpsgerecht zo erg missen dat ze een bord ophangen en een klein winkeltje openen om hun verlangen te stillen.
Vers gekookte bonen worden in een vergiet uitgelekt - Foto: DAU DUNG
Mevrouw Cong Thi My, 67 jaar oud, legt uit waarom de inwoners van het dorp Phu Thuong vaak kleefrijst of gele bloemkleefrijst gebruiken om kleefrijst te maken.
Van de twee soorten is kleefrijst met gele bloemen duurder, daarom koken de mensen van Phu Thuong die alleen als een klant een bestelling plaatst.
Het gerecht wordt voornamelijk gemaakt met kleefrijst, een soort plakrijst die ervoor zorgt dat de gekookte rijstkorrels dik, rond en glanzend zijn. En alleen al met kleefrijst is de kleefrijst uit Phu Thuong al "heel" Phu Thuong.
Mevrouw My staat bekend om haar kleefrijst uit het dorp Phu Thuong. De hoeveelheid olie en bonen moet precies goed zijn, en het zout moet zorgvuldig worden gekozen, zodat de kleefrijst luchtig blijft, niet bederft en zijn aroma behoudt.
Ze zei dat hier elk gezin zijn eigen geheime recept heeft, en dat niet iedereen uit Phu Thuong heerlijke kleefrijst kan maken.
Het maken van heerlijke kleefrijst vereist ook vaardigheid. De tijd leert mensen de juiste techniek: hoeveel rijst te gebruiken, hoeveel warmte voldoende is, hoeveel zout toe te voegen voor de perfecte smaak, hoe lang nieuwe of oude rijst te weken. Maar deze technieken zijn moeilijk te kopiëren; zelfs als je het ze zou vertellen, zouden mensen het misschien niet kunnen nadoen. We moeten vertrouwen op het gezegde: "Onze voorouders hebben het ons geleerd."
Maar het is niet moeilijk om het verschil te zien tussen goede en slechte kleefrijst, zei mevrouw Thanh. Als de rijst van 's ochtends tot 's middags zacht en kauwbaar blijft, zonder papperige of plakkerige korrels, en nog steeds luchtig is, dan is hij goed. Kleefrijst die niet goed gaar is, wordt tegen de middag hard.
Ze koken elke dag kleefrijst, maar de mensen van Phu Thuong raken er nooit op uitgekeken. Zelfs 's ochtends moeten ze nog steeds een handvol kleefrijst maken om hun maag te vullen.
Mevrouw Thanh vertelde dat haar schoonmoeder, toen ze ruim negentig jaar oud en broos was en aan haar bed gekluisterd, de geur van gekookte kleefrijst van buiten rook en uitriep, waarmee ze haar nostalgie uitte naar de tijd dat ze zelf kleefrijst verkocht.
In Phu Thuong gebruiken mensen vaak kleefrijst of gele bloemkleefrijst om kleefrijst te maken - Foto: DAU DUNG
De symboliek van kleefrijstkorrels en de heilige rituelen van het menselijk leven.
Vroeger was het dorp Ga een dorp van rijst en bloemen, omgeven door vele rijstvelden.
Volgens mevrouw My bestonden er destijds geen wekkers, dus keken mensen naar de maan en de sterren om de tijd te schatten, en riepen ze elkaar dan toe om wakker te worden en kleefrijst te koken.
Als mevrouw My wakker werd, maakte ze haar dochter wakker om te helpen bij het fornuis terwijl zij de rijst waste en het zout gelijkmatig verdeelde. Destijds werd kleefrijst gekookt met stro, dus mevrouw My moest constant paraat staan.
De dochter, die half in slaap was en nog niet genoeg had gegeten, werd die dag midden in de nacht wakker gemaakt; ze is nu in de zestig.
Terwijl ze oude verhalen vertelde, schoten de tranen mevrouw My in de ogen bij de herinnering aan haar moeder en haar jeugd in het vredige dorp. Ze hield zo veel van haar vak dat ze er met volle overgave aan bleef werken.
Een bord Phu Thuong kleefrijst met verschillende soorten kleefrijst, zoals kleefrijst met bonen, kleefrijst met gac-fruit en kleefrijst met kipreepjes (mungbonen ontbreken op het bord)... blijft zacht en kauwbaar van 's ochtends tot 's avonds - Foto: DAU DUNG
Onderzoeker Phan Cam Thuong schreef ooit in een van zijn boeken dat het Vietnamese volk afstamt van het Muong-volk, althans op basis van twee gebruiken, waaronder het gebruik van kleefrijst in offers, als een manier om hun oorsprong te herdenken door het eten van rijst uit de hooglanden, voordat men de Chiem-rijstvariëteit kende, die afkomstig was van het Champa-volk…
Het Muong-volk viert ook het Nieuwe Rijstfeest in de tiende maanmaand - een traditie die tot op de dag van vandaag in stand wordt gehouden.
Dit komt toevallig overeen met het verhaal van mevrouw Cong Thi My. Naast het traditionele festival in januari, hadden de dorpelingen van Ga vroeger de gewoonte om offers te brengen aan de nieuwe rijstoogst in de tiende maanmaand na de rijstoogst.
Vroeger bracht elk gezin kleefrijst, gekookte kip en zoete rijstpap als offergaven. Veel gezinnen zijn dit inmiddels vergeten, maar zij herinnert zich oktober nog goed, haar eigen rijstoogsttijd.
Niemand weet precies wanneer de traditie van het maken van kleefrijst in Ke Ga is begonnen. Het enige wat bekend is, is het oude volksliedje dat luidt: "Het dorp Ke Ga heeft een eeuwenoude banyanboom / Het heeft een verfrissende rivier om in te baden, en een traditie van het maken van kleefrijst." En elk gebied met het woord "Ke" in de naam wordt als zeer oud beschouwd.
De inwoners van Phu Thuong leerden van elkaar hoe ze heerlijke kleefrijst moesten koken en verspreidden die vervolgens over het hele land. Generatie na generatie, steeds beter dan de vorige, bewaarden en koesterden zo de unieke kenmerken van het dorp.
Ook al bevinden de inwoners van Ke Ga zich niet in de 36 oude straten van Hanoi, maar ver weg in het gebied rond het Westmeer, toch kunnen ze hun eigen "stratenlegende" schrijven met de typisch Vietnamese geest van kleefrijst.
Ontdek de authentieke kleefrijst van het dorp Phu Thuong in het hart van Saigon.Bron
Reactie (0)