Nông dân Nghệ An 'gom ruộng' trồng mía quy mô lớn

Trong bối cảnh lao động nông thôn ngày càng thiếu hụt, chi phí nhân công tăng cao, nhiều hộ dân tại vùng nguyên liệu của Công ty CP Mía đường Sông Con đang mạnh dạn thuê thêm đất, tích tụ ruộng để hình thành các cánh đồng mía quy mô lớn. Việc chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang cơ giới hóa đồng bộ không chỉ giúp giảm chi phí mà còn mở ra hướng nâng cao hiệu quả cho cây mía.

Báo Nghệ An•28/05/2026

Từ ruộng nhỏ lẻ đến cánh đồng mía tập trung

Tại nhiều địa phương trong vùng nguyên liệu, tư duy sản xuất mía manh mún, nhỏ lẻ đang dần thay đổi. Thay vì canh tác trên những diện tích nhỏ phân tán, nhiều hộ dân đã mạnh dạn thuê lại đất của các hộ khác để mở rộng quy mô sản xuất, hình thành các vùng mía tập trung thuận lợi cho cơ giới hóa.

mia 2 — Vùng nguyên liệu mía của Công ty CP Mía đường Sông Con. Ảnh: XH

Gia đình ông Nguyễn Hữu Long ở xóm 10, xã Nghĩa Đồng, là một trong những hộ tiên phong áp dụng mô hình này. Nhiều năm qua, gia đình ông đã thuê lại đất của các hộ dân trong vùng để hình thành diện tích mía tập trung lên tới 5 ha.

Theo ông Long, trước đây khi diện tích nhỏ lẻ, sản xuất phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công nên chi phí cao, thời gian chăm sóc kéo dài, hiệu quả không ổn định. Khi diện tích được “gom” lại trên cùng khu vực, việc đưa máy móc vào sản xuất thuận lợi hơn rất nhiều.

Từ khâu làm đất, xuống giống, chăm sóc đến thu hoạch đều bằng máy móc, chi phí lao động được giảm đáng kể, thời gian sản xuất rút ngắn, hiệu quả canh tác tăng lên rõ rệt. Nhiều năm liền, năng suất mía của gia đình ông đạt khoảng 100 tấn/ha, cao hơn hẳn so với sản xuất nhỏ lẻ trước đây, mang lại nguồn thu nhập ổn định và bền vững.

Không chỉ riêng gia đình ông Long, nhiều hộ dân khác trong vùng nguyên liệu cũng đang chuyển dần sang hướng sản xuất quy mô lớn. Ông Hoàng Văn Chung ở xóm Vạn Long, xã Giai Xuân cho biết, cây mía vẫn phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu địa phương và có đầu ra khá ổn định nhờ doanh nghiệp đứng ra bao tiêu sản phẩm.

những ruộng mía trồng muộn, bà con tích cực chăm sóc để đạt năng suất cao — Những ruộng mía trồng muộn, bà con tích cực chăm sóc để đạt năng suất cao. Ảnh: XH

Hiện gia đình ông Chung canh tác gần 2 ha mía nguyên liệu. Những năm gần đây, gia đình đầu tư cơ giới hóa ở các khâu làm đất và thu hoạch nên giảm được nhiều chi phí thuê nhân công, nhất là vào thời điểm cao điểm mùa vụ.

“Nếu chăm sóc đúng kỹ thuật, chủ động phòng trừ sâu bệnh thì cây mía vẫn cho năng suất ổn định. Hiện năng suất bình quân đạt từ 80 - 100 tấn/ha, sau khi trừ chi phí vẫn có lãi khá”, ông Chung chia sẻ.

Ông Nguyễn Bá Quý - Chủ tịch HĐQT, Phó Giám đốc Công ty CP Mía đường Sông Con cho rằng, để nghề trồng mía thực sự mang lại hiệu quả và lợi ích lâu dài, yếu tố then chốt chính là thay đổi tư duy sản xuất.

Bà con nông dân chăm sóc mía nguyên liệu. Ảnh: XH

Trong bối cảnh lao động nông thôn ngày càng khan hiếm, chi phí thuê nhân công tăng cao, tích tụ ruộng đất là xu thế tất yếu. Những hộ có điều kiện về vốn, lao động hoặc kỹ thuật sẽ đứng ra tổ chức sản xuất quy mô lớn; còn những hộ không đủ điều kiện có thể cho thuê lại đất. Qua đó hình thành các cánh đồng mía tập trung, thuận lợi cho việc đưa máy móc vào sản xuất.

Theo lãnh đạo công ty, tại vùng nguyên liệu đã có nhiều hộ thuê đất với quy mô từ 5 - 7 ha để đầu tư thâm canh. Khi diện tích đủ lớn, người dân có điều kiện đầu tư máy móc, sử dụng giống tốt, bón phân cân đối và quản lý sâu bệnh hiệu quả hơn.

hoang mia — Một số diện tích mía trồng muộn. Ảnh: XH

Nhờ đó, năng suất nhiều diện tích đạt trên dưới 100 tấn/ha, cao hơn đáng kể so với phương thức canh tác truyền thống. Một số vùng nguyên liệu tại các xã Nghĩa Đồng, Giai Xuân, Tân Kỳ… đang từng bước hình thành các cánh đồng mía tập trung, tạo thuận lợi cho cơ giới hóa đồng bộ trong sản xuất.

Cơ giới hóa giúp giảm áp lực lao động

Từ những mô hình cụ thể và kết quả thực tế cho thấy, tích tụ đất đai gắn với cơ giới hóa và liên kết với doanh nghiệp đang trở thành hướng đi phù hợp cho vùng mía nguyên liệu Sông Con. Khi người trồng mía yên tâm về đầu ra, doanh nghiệp chủ động được nguồn nguyên liệu thì chuỗi giá trị mía đường cũng vận hành ổn định và bền vững hơn.

Theo nhiều hộ dân, trước đây việc trồng và thu hoạch mía phụ thuộc chủ yếu vào lao động thủ công nên thường xảy ra tình trạng thiếu nhân công vào mùa vụ, đặc biệt là thời điểm thu hoạch. Chi phí thuê lao động ngày càng tăng khiến hiệu quả sản xuất bị ảnh hưởng.

Khi diện tích được mở rộng, việc đưa máy móc vào đồng ruộng trở nên thuận lợi hơn. Máy làm đất, máy lên luống, máy thu hoạch giúp giảm đáng kể sức lao động, đồng thời rút ngắn thời gian sản xuất và hạn chế tình trạng thu hoạch chậm do thiếu nhân công.

Không chỉ người dân, doanh nghiệp cũng đang tập trung đầu tư để nâng cao hiệu quả vùng nguyên liệu. Ngay sau khi kết thúc vụ ép vào cuối tháng 4, Công ty CP Mía đường Sông Con đã triển khai kế hoạch bảo dưỡng, sửa chữa toàn bộ dây chuyền sản xuất nhằm chuẩn bị cho niên vụ mới.

Song song với công tác bảo dưỡng, doanh nghiệp tiếp tục đầu tư, nâng cấp công nghệ chế biến theo hướng hiện đại, để nâng cao chất lượng sản phẩm và ổn định đầu ra cho vùng nguyên liệu. Theo lãnh đạo công ty, trong chuỗi giá trị ngành mía đường, nhà máy chế biến đóng vai trò quan trọng trong việc liên kết và tạo động lực để người dân yên tâm đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất.

Hiện nay, mía nguyên liệu của công ty đang bước vào giai đoạn kết thúc đẻ nhánh và bắt đầu vươn lóng, thời kỳ quyết định năng suất vụ mùa. Tuy nhiên, thời tiết mưa nhiều thời gian qua cũng tạo điều kiện cho sâu đục thân phát sinh, gây hại trên khoảng 200 ha mía.

Cán bộ nông vụ của Công ty CP Mía đường Sông Con kiểm tra sâu bệnh trên ruộng mía. Ảnh: XH

Ông Nguyễn Sỹ Hải - cán bộ nông vụ của công ty cho biết, để hạn chế thiệt hại, công ty khuyến cáo nông dân chủ động kiểm tra ruộng mía, phát hiện sớm các biểu hiện bệnh và sâu hại. Khi phát hiện sâu đục thân, người dân cần phun thuốc bảo vệ thực vật theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật, kết hợp làm cỏ, vệ sinh đồng ruộng và theo dõi định kỳ để hạn chế sâu bệnh lây lan.

Một số loại thuốc được công ty khuyến cáo sử dụng gồm Voliam Targo 063SC, CARAL 95SP và Vertako 40WG. Theo khuyến cáo, người dân cần phun thuốc đúng liều lượng, tập trung tại các khu vực có mật độ sâu cao; đồng thời kết hợp làm cỏ, vệ sinh đồng ruộng và theo dõi định kỳ để hạn chế sâu bệnh lây lan.

Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng đòi hỏi quy mô và hiệu quả, việc tích tụ đất đai, cơ giới hóa và liên kết với doanh nghiệp đang mở ra hướng đi mới cho vùng mía nguyên liệu Sông Con. Không chỉ giúp giảm chi phí, nâng năng suất, cách làm này còn tạo điều kiện để người trồng mía ổn định sản xuất, nâng cao thu nhập và tiếp tục gắn bó với cây mía trong những năm tới.