Phát huy hiệu quả cơ giới hóa trong đào lò

Những năm gần đây, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) tập trung triển khai nhiều dự án phát triển mỏ, trong đó có những công trình khai thác xuống sâu đến -550m. Ở độ sâu lớn kỷ lục, công tác đào lò xây dựng cơ bản, cũng như đào lò trong than gặp rất nhiều khó khăn. Trong bối cảnh hiện tại, việc tăng tỷ lệ cơ giới hóa đào lò không chỉ là mục tiêu kỹ thuật, mà đã trở thành điều kiện quan trọng để giải quyết các vấn đề về địa chất, con người và tốc độ đào lò.

Tính đến năm 2026, Công ty Xây lắp mỏ - đơn vị được mệnh danh là "quả đấm thép" của TKV đã khẳng định vai trò chủ lực bằng việc vận hành 7 dây chuyền bán cơ giới hóa hiện đại.

Theo Phó Giám đốc Công ty Xây lắp mỏ Đặng Văn Hạnh, trong năm 2025, các dây chuyền đã được triển khai thi công tại khu vực mỏ Khe Tam, Công ty Than Dương Huy và mỏ Ngã Hai, Công ty Than Quang Hanh. Năm 2026, các dây chuyền bán cơ giới hóa được triển khai thi công tại mỏ Nam Mẫu, Công ty Than Nam Mẫu và mỏ Khe Tam, Công ty Than Dương Huy. Trong đó, tại mỏ Ngã Hai, Công ty Than Quang Hanh, dây chuyền số 1 thi công lò xuyên vỉa mức -300 duy trì ổn định 65m/tháng. Tại mỏ Khe Tam, Công ty Than Dương Huy, năng lực công nghệ càng thể hiện rõ khi các dây chuyền thi công lò đường ray, lò chứa nước mức -250m đạt năng suất trung bình 70m/tháng. Đặc biệt, dây chuyền số 7 (dây chuyền phối hợp với Viện Khoa học Công nghệ và Năng lượng mỏ - Vinacomin) đang thi công lò xuyên vỉa tại Công ty Than Nam Mẫu với tiết diện đào 15,6m², đạt tiến độ thi công trung bình 80m/tháng.

Công ty Xây lắp mỏ sử dụng tời cáp để vận chuyển vật tư, thiết bị, phục vụ đào lò.

Ngoài đầu tư đồng bộ các dây chuyền đào lò, Công ty Xây lắp mỏ cũng đã thực hiện cơ giới hóa từng phần, hoặc toàn bộ công việc trong các khâu đào, chống lò. Trong đó, khâu khoan lỗ mìn 100% sử dụng các loại xe khoan CMJ-14, CMJ-17, CMM, máy khoan khí nén YT-28 và 29. Khâu phá vỡ đất đá dùng phương pháp nổ mìn. Riêng khâu xúc bốc đất đá, công ty đưa vào sử dụng máy xúc các loại: ZCY-60, ZCY-45, ZWY-60, ZWY-80, máy cào PY-30, PY-60. Đặc biệt, khâu vận tải vốn tốn nhiều nhân lực trước đây, nay thay thế bằng tàu điện loại 1 đầu, 2 đầu, tời trục cho các đường lò nghiêng đào hướng xuống, băng tải B800, B650. Trong đó, công ty đã đầu tư 2 bộ băng tải thực hiện ở độ dốc 24 độ hoạt động rất hiệu quả. 

"Với việc đồng bộ các dây chuyền thiết bị cơ giới hoá và bán cơ giới hoá đào lò, tốc độ thi công hiện tại của Công ty Xây lắp mỏ đạt cao nhất từ trước đến nay. Đối với đường lò đào trong đá có tiết diện ở mức 15,9m², tốc độ bình quân đạt trên 60m/tháng. Với đường lò đào tiết diện mức 17,8m², tốc độ đạt trung bình trên 55m/tháng. Tốc độ đào lò như hiện nay đạt mức cao hơn 30-50% so với chỉ tiêu định mức Tập đoàn giao" - ông Đặng Văn Hạnh, Phó Giám đốc Công ty Xây lắp mỏ cho biết thêm. 

Tại Công ty Than Dương Huy - đơn vị gặp nhiều khó khăn về địa chất, với các diện gặp nhiều phay phá, đá kẹp, việc cơ giới hóa trong các diện đào lò than và đào lò đá cũng được quan tâm đầu tư mạnh mẽ. Năm 2025, Than Dương Huy đã hoàn thành 26.470m lò, đạt 100% kế hoạch, tăng gần 1.000m so với năm 2024. Máy đào lò liên hợp EBH-45 giúp đơn vị duy trì tiến độ đào lò than nhiều tháng đạt trên 125m. Ngoài ra, đơn vị đang duy trì ổn định các gương lò bán cơ giới hóa với xe khoan thủy lực và máy xúc lật hông. 

Ông Trần Quang Vinh, Phó Giám đốc Công ty Than Dương Huy, cho biết: Ngoài việc đầu tư máy móc, thiết bị, Than Dương Huy cũng đang áp dụng các giải pháp đào, chống lò hiệu quả. Trong đó, phương pháp phun ép nước, ép hóa chất gia cố gương lò, kiểm soát nhiệt độ luồng phá hỏa mang lại hiệu quả rõ nét. Đặc biệt, việc chuyển đổi từ vì thép sang vì neo được xem là một cuộc cách mạng về vật liệu chống giữ đã được TKV triển khai từ năm 2004, nay vẫn đang được Than Dương Huy áp dụng thuần thục. Nhờ vậy, năng suất lao động tổng hợp của công ty đạt 1.074 tấn/người/năm, vượt xa kế hoạch đề ra. Chất lượng than nguyên khai của Than Dương Huy cũng đạt kế hoạch với tỷ lệ Ak thực hiện gần như tuyệt đối theo yêu cầu của TKV. 

Công ty Xây lắp mỏ sử dụng xe khoan trong đào lò đá. 

Giai đoạn 2021-2025, TKV đã huy động tổng cộng 39 dây chuyền cơ giới hóa đào lò đồng bộ. Trong đó, 24 dây chuyền đào lò đá đang tập trung vào các đường lò xuyên vỉa, chuẩn bị diện khai thác dài hạn. 15 dây chuyền đào lò than sử dụng máy combai hiện đại để tăng tốc độ bóc tách than. 

Nếu như năm 2021, sản lượng mét lò đào cơ giới hóa đồng bộ bằng máy combai là 3.511m/254.769m lò đào mới, thì đến năm 2025 đã tăng lên thành 10.684m/279.443m lò đào mới, 4 tháng đầu năm 2026 là 2.923m/286.807m lò đào mới trong kế hoạch năm. Đến nay, số dây chuyền cơ giới hóa đồng bộ đào lò bằng máy combai EBH-45 của TKV là 16, tăng 12 dây chuyền so với năm 2021. Về bán cơ giới hóa trong đào lò, tính đến tháng 4/2026, sản lượng mét lò trong đá đào bán cơ giới hóa sử dụng các loại xe khoan kết hợp máy xúc là 1.368m/286.807m lò đào mới theo kế hoạch năm (bằng 0,5%). Tổng số dây chuyền bán cơ giới hóa của TKV duy trì là 22 dây chuyền. 

Hiện TKV không chỉ đầu tư máy móc, mà còn rà soát, đánh giá lại toàn bộ hệ thống để có định hướng cụ thể cho từng đơn vị. Trong đó, Công ty Xây lắp mỏ tiếp tục giữ vai trò chủ lực, chủ đạo thi công các đường lò tiết diện lớn bằng công nghệ hiện đại nhất. Các đơn vị khai thác khác sẽ căn cứ vào thực tế sản xuất để áp dụng cơ giới hóa tối đa ở mọi khâu.

Hoàng Yến

Nguồn: https://baoquangninh.vn/tang-ty-le-met-lo-dao-bang-co-gioi-hoa-3406242.html