Phát triển công nghiệp bán dẫn: Góc nhìn từ TP. Hồ Chí Minh

Phát triển ngành công nghiệp bán dẫn đã được TP. Hồ Chí Minh xác định là nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.

Lĩnh vực vi mạch, bán dẫn là lĩnh vực đang được quan tâm hàng đầu hiện nay, trong đó TP. Hồ Chí Minh đã và đang là địa phương thu hút nhiều tập đoàn kinh tế lớn đầu tư trong lĩnh vực này. Phát triển công nghiệp bán dẫn, công nghệ cao là trụ cột chiến lược để đưa Thành phố trở thành trung tâm công nghiệp bán dẫn hàng đầu khu vực, khẳng định vai trò đầu tàu của cả nước, vươn tầm khu vực và thế giới.

Hoạt động sản xuất chip bán dẫn. Ảnh: Q.N

Thứ nhất, Thành phố đã sớm đề ra chương trình phát triển công nghiệp bán dẫn là ngành công nghệ cao, mũi nhọn, chủ lực. Ngoài phát triển các lĩnh vực công nghệ cao khác, Thành phố xác định ngành công nghệ vi mạch là ngành công nghệ mũi nhọn trong phát triển công nghiệp công nghệ cao.

Chính vì vậy, năm 2012, Thành phố đã đề ra chương trình phát triển công nghiệp vi mạch giai đoạn 2013 - 2020; năm 2017, UBND Thành phố phê duyệt chương trình phát triển công nghiệp vi mạch giai đoạn 2017 - 2020 và tầm nhìn đến năm 2030. Theo đó, công nghiệp vi mạch, bán dẫn là lĩnh vực trọng tâm của Thành phố trong việc thu hút đầu tư nước ngoài về vốn, nguồn nhân lực chất lượng cao và công nghệ hiện đại.

Thứ hai, đẩy mạnh chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn hiện nay. Nhằm góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gia tăng, Thành phố đã đề ra chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn với mục tiêu chuyển dịch từ gia công, lắp ráp sang nghiên cứu và phát triển (R&D), thiết kế và cung cấp các dịch vụ số tích hợp.

UBND TP. Hồ Chí Minh đã ban hành Kế hoạch số 98/KH-UBND ngày 16/3/2026 về việc triển khai thực hiện chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn và chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh năm 2026.

Theo kế hoạch này, Thành phố không chỉ tập trung thu hút đầu tư mà còn đặt trọng tâm vào xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh, từ nghiên cứu - phát triển (R&D), đào tạo nhân lực đến thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp trong lĩnh vực vi mạch - bán dẫn.

Cụ thể, năm 2026, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu thu hút ít nhất 4 dự án FDI về hệ sinh thái bán dẫn tại Khu công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh; 10 chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước tham gia đào tạo và nghiên cứu khoa học tại các trung tâm R&D, trường, viện trên địa bàn.

Bên cạnh đó là các hỗ trợ hợp tác để có tối thiểu 10 startup trong ngành công nghiệp bán dẫn, công nghệ số cốt lõi; ký kết 2 biên bản ghi nhớ hợp tác quốc tế mà trong đó có ít nhất 1 đối tác quốc tế triển khai hợp tác với trường/viện tại Thành phố (với ít nhất 2 dự án R&D được triển khai); tổ chức ít nhất 4 sự kiện quốc tế về bán dẫn.

Với các chương trình đã đề ra giúp cho Thành phố tận dụng triệt để cơ hội của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trên cơ sở khai thác thế mạnh về nguồn nhân lực trình độ cao, tiềm lực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo với việc tập trung phát triển ngành công nghiệp bán dẫn thiết kế vi mạch - xương sống của ngành công nghiệp thời 4.0.

Thứ ba, tạo bước đột phá trong phát triển hạ tầng và chính sách để tạo sức hấp dẫn thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Hệ sinh thái của bán dẫn phải đầy đủ cả phần kỹ thuật lẫn kinh tế, tài chính bởi nó cần có sự tham gia của các nhà cung cấp, nguyên vật liệu đầu vào, logistics, tài chính, quản trị kinh tế, không chỉ có việc thiết kế, đóng gói, kiểm thử…

Bởi vậy, Thành phố đã ban hành các chính sách gắn kết nghiên cứu khoa học với đổi mới sáng tạo, gắn trường với trung tâm nghiên cứu phát triển, song phải có những người làm kinh tế, tài chính giỏi để thu hút nguồn lực vốn cho công nghệ bán dẫn.

Thành phố hiện nay đã và đang tận dụng cơ chế đặc thù, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, áp dụng "luồng xanh" cho các dự án chiến lược và có chính sách ưu đãi thuế, đất đai, tín dụng cho phát triển công nghiệp bán dẫn. Phát triển Trung tâm tài chính quốc tế TP. Hồ Chí Minh để huy động nguồn vốn toàn cầu, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo; khuyến khích mô hình PPP trong đầu tư hạ tầng, năng lượng, trung tâm dữ liệu.

Thứ tư, “đột phá” phát triển công nghiệp bán dẫn từ Khu Công nghệ cao Thành phố (SHTP). Tận dụng cơ hội “vàng” từ ngành công nghiệp bán dẫn sẽ mang lại, Khu công nghệ cao Thành phố đã có những chính sách, hành động cụ thể nhằm thúc đẩy ngành này phát triển, tạo động lực cho tăng trưởng mới.

Trong những năm gần đây, SHTP đã ký kết hợp tác chiến lược với nhiều "đại bàng" công nghệ của các tập đoàn kinh tế lớn trên thế giới trong lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu, khẳng định vai trò tiên phong của SHTP trong lĩnh vực công nghệ cao và đồng thời mở ra chương mới cho ngành bán dẫn và kinh tế số Việt Nam, tạo nền móng vững chắc cho mục tiêu đưa Thành phố trở thành trung tâm công nghệ cao của khu vực.

Hiện nay, hệ sinh thái bán dẫn hoàn chỉnh đã và đang được Khu công nghệ cao từng bước xây dựng bao gồm: Đào tạo - bồi dưỡng nhân lực chuẩn quốc tế; nghiên cứu - phát triển - chuyển giao công nghệ; sản xuất chế tạo - ứng dụng; khởi nghiệp - đổi mới sáng tạo; liên kết chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ năm, hợp tác “ba nhà” tạo đột phá và thành công phát triển công nghiệp bán dẫn. Động lực then chốt để phát triển hệ sinh thái nghiên cứu - phát triển trong lĩnh vực điện tử và bán dẫn chính là thực hiện mô hình hợp tác giữa nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp, bởi nó là nhân tố đóng vai trò quyết định trong quá trình chuyển dịch từ gia công sang làm chủ và sáng tạo công nghệ hiện nay.

Thực hiện mô hình này, sẽ phát huy thế mạnh và khắc phục được những hạn chế trong thực hiện các dự án phát triển công nghiệp bán dẫn, ví dụ như: dự án có sự tham gia của ngân sách nhà nước thường có quy mô lớn, định hướng chiến lược rõ ràng nhưng lại hạn chế về tính linh hoạt trong triển khai; dự án do doanh nghiệp dẫn dắt có tính linh hoạt cao, gắn với nhu cầu thực tiễn, song quy mô nhỏ, thiếu tính dài hạn và chưa đủ sức tạo ra các đột phá công nghệ…

Hợp tác “ba nhà” sẽ phát huy được thế mạnh mà không phải địa phương nào cũng có được, đó là Thành phố là nơi tập trung với hơn 100 trường đại học, cao đẳng và học viện... với các các cơ sở đào tạo chủ lực trực tiếp tham gia đào tạo nhân lực công nghiệp bán dẫn như Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên; Trường Đại học Bách khoa; Trường Đại học Công nghệ thông tin; Trường Đại học Sài Gòn…

Đây là nhân tố đảm bảo cho TP. Hồ Chí Minh mới là một trung tâm đào tạo, cung ứng nhân lực lớn nhất cả nước và là nơi hội tụ các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp hiện nay.

Với mục tiêu nhằm tiếp nhận chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực thiết kế vi mạch và từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu và với các chính sách đã ban hành, Thành phố thúc đẩy hợp tác với các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như AMD, NVIDIA và Qualcomm và đặt mục tiêu thu hút ít nhất 4 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong năm 2026 lĩnh vực bán dẫn, ưu tiên các dự án có giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường và đóng góp lớn cho nền kinh tế.

Nguồn: https://congthuong.vn/phat-trien-cong-nghiep-ban-dan-goc-nhin-tu-tp-ho-chi-minh-459703.html