Philippines tái nhập khẩu gạo Việt

Sau lệnh cấm kéo dài 4 tháng (từ tháng 9 đến tháng 12/2025), Philippines đã mở cửa trở lại thị trường nhập khẩu gạo quốc tế từ ngày 1/1. Hiện nước này vẫn đang giữ nguyên mức thuế 15% với gạo nhập khẩu, trong khi đề xuất nâng thuế lên 20% vẫn đang chờ phê duyệt.

Philippines là thị trường lớn nhất của gạo Việt Nam, chiếm gần 40% lượng gạo xuất khẩu năm 2025. Vì vậy, việc Philippines cho nhập khẩu gạo trở lại đã ít nhiều có những tác động tích cực tới xuất khẩu gạo Việt Nam. Số liệu của Hải quan cho thấy, trong nửa đầu tháng 1/2026, xuất khẩu gạo đạt 318 nghìn tấn, cao hơn khoảng 50 nghìn tấn so cùng kỳ năm 2025.

Xuất khẩu gạo qua cảng ở TP.HCM. Ảnh: Thanh Sơn. — Xuất khẩu gạo qua cảng ở TP.HCM. Ảnh: *Thanh Sơn*.

Theo Thương vụ Việt Nam tại Philippines, tại buổi làm việc với Thương vụ đầu tháng 1 này, Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines Francisco P. Tiu Laurel Jr. cho biết, Philippines có kế hoạch nhập khẩu 3,6 triệu tấn gạo trong năm 2026, trong đó 75-80% sẽ nhập khẩu từ Việt Nam, tương đương với 2,7-2,88 triệu tấn gạo.

Tuy Philippines đã cho nhập khẩu trở lại nhưng các quy định mới của nước này đang đặt ra những thách thức không nhỏ với ngành lúa gạo Việt Nam.

Thương vụ Việt Nam tại Philippines cho biết, trong năm 2026, Philippines sẽ không dừng nhập khẩu gạo, tuy nhiên nước này sẽ thực hiện các biện pháp quản lý khối lượng nhập khẩu, đặt biệt là trong thời gian vụ mùa thu hoạch của nông dân Philippines.

Để quản lý khối lượng gạo nhập khẩu, Philippines sử dụng công cụ Giấy phép nhập khẩu Kiểm dịch và An toàn thực vật (SPSIC). Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), quy định mới của Chính phủ Philippines yêu cầu gạo nhập khẩu vào nước này phải thông qua 17 cảng được chỉ định và phải cập cảng trong vòng 60 ngày kể từ khi được cấp SPSIC.

Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch VFA chia sẻ, đầu năm, Việt Nam thường tập trung xuất khẩu gạo sang Philippines, ít có hợp đồng từ các thị trường khác. Vì vậy, việc Philippines cấp giấy SPSIC một cách rất nhỏ giọt theo từng tháng đang dẫn tới việc xuất hiện tình trạng tranh mua, tranh bán của các doanh nghiệp xuất khẩu gạo, qua đó tác động bất lợi tới giá và thị trường lúa gạo trong nước, nhất là khi vụ đông xuân ở ĐBSCL đang chuẩn bị bước vào thời gian thu hoạch chính.

Trước tình hình đó, ông Đỗ Hà Nam cho rằng để tiêu thụ tốt lúa hàng hóa vụ đông xuân 2025-2026, các ngân hàng cần linh hoạt tăng hạn mức tín dụng cho các doanh nghiệp trong thời gian cao điểm của vụ đông xuân để doanh nghiệp có đủ vốn tiến hành thu mua tạm trữ lúa gạo. Khi các doanh nghiệp có sẵn lượng lúa gạo trong kho để có thể chủ động bán ra một cách từ từ, nước ngoài không thể ép giá gạo Việt Nam.

Đồng thời, thay vì tạm trữ gạo, ông Đỗ Hà Nam khuyến cáo các doanh nghiệp nên chuyển sang tạm trữ lúa khô vì thời gian bảo quản được dài hơn nhiều (lúa khô nếu được bảo quản tốt, 6 tháng hoặc 1 năm mang ra xay xát, chất lượng gạo vẫn tốt. Thời gian gần đây, đã có một số doanh nghiệp đầu tư những silo dự trữ lúa khô.

Đồng thời, ông Đỗ Hà Nam cũng kiến nghị Chính phủ quan tâm tới vấn đề tạm trữ lúa gạo vụ đông xuân 2025-2026. Hiện giá lúa gạo đang ở mức thấp, gạo đông xuân lại có chất lượng rất tốt, vì vậy, tạm trữ lúa gạo đông xuân sẽ rất có lợi.

Bên cạnh đó, cần quan tâm triển khai thực hiện các hợp đồng Chính phủ đã được ký kết. Thời gian qua, Chính phủ Việt Nam đã có những thỏa thuận thương mại gạo với Singapore, Senegal. Trên cơ sở đó, VFA đã họp và ủy quyền cho Vinafood 1 và Vinafood 2 làm đầu mối triển khai các hợp đồng này theo đúng các yêu cầu của Bộ Công Thương. Vấn đề hiện tại là chưa có hợp đồng mua theo thỏa thuận Chính phủ từ phía Singapore và Senegal.

Với thị trường Philippines, một thỏa thuận cấp Chính phủ về thương mại gạo cũng sẽ được cụ thể hóa trong thời gian tới. Thương vụ Việt Nam tại Philippines cho biết, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Philippines đã thông báo giữa 2 nước có thể xúc tiến trao đổi để ký thỏa thuận về gạo với khối lượng 2,5 triệu tấn.

Năm 2025, xuất khẩu gạo Việt Nam sang Bangladesh đạt 105 nghìn tấn, tăng hơn 203 lần so với năm 2024, chính là nhờ có hợp đồng thương mại gạo cấp Chính phủ giữa 2 quốc gia.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/philippines-tai-nhap-khau-gao-viet-d795484.html