Wybitny uczony Bui Huu Nghia, znany również jako Nghi Chi, pod pseudonimem Lieu Lam Chu Nhan, urodził się w roku Dinh Mao (1807), szóstym roku panowania Gia Longa, we wsi Binh Thuy w dystrykcie Vinh Dinh (obecnie część miasta Can Tho ). Te podstawowe informacje o biografii wybitnego uczonego Nghia są łatwo dostępne dla każdego. Pytanie jednak brzmi: czy poprawnie wymawiamy jego imię?
W 1868 roku gazeta Gia Định opublikowała artykuł o uwolnieniu Bùi Hữu Ngãi przez francuskie władze kolonialne.
Wietnamskie zapisy historyczne z epoki feudalnej były pisane chińskimi znakami. Pojedynczy chiński znak często miał wiele wymow, na przykład: Huỳnh – Hoàng, Phúc – Phước, Vũ – Võ, Chu – Châu, An – Yên, Bình – Bằng… Chińskie znaki są piktograficzne, a po przetłumaczeniu na wietnamski alfabet Quốc ngữ, który jest fonetyczny, nieuchronnie wystąpi pewna rozbieżność. Tłumacze mogą jedynie kierować się intuicją lub ustalić pewne reguły, wybierając wymowę w oparciu o różnice regionalne. Na przykład imię żony wysoko postawionego urzędnika Lê Văn Duyệt zostało zapisane w historii jako 杜氏忿, transliterowane jako Đỗ Thị Phẫn. Jednakże członkowie Rady Starszych w książce upamiętniającej 200. rocznicę urodzin Dowódcy Lewej Armii i 50. rocznicę powstania Rady Starszych, opublikowanej w 1964 roku, opowiedzieli się za poprawną południową wymową „Đỗ Thị Phận”. Co więcej, w czasach dynastii Tay Son istniał admirał o imieniu Dang Tien Dong, ale historycy spierają się, czy należy go transliterować tak, jak nazywali go jego potomkowie, „Dang Tien Dong”, czy też, jak sugerują słowniki, „Dang Tien Gian”. Obecna nazwa ulicy Dang Tien Dong opiera się na wymowie rodziny Dang. Ponieważ nasi poprzednicy sugerowali to, możemy jedynie zaakceptować tę nazwę w obecnej formie, ponieważ nie ma jednoznacznego wyjaśnienia.
Informacje o uczniach, którzy uzyskali najlepsze wyniki, zapisywane są w rejestrach egzaminów prowincjonalnych National Dynasty .
Na szczęście, od około XVII wieku zaczęły pojawiać się teksty pisane w wietnamskim alfabecie Quốc ngữ. Dzięki temu znamy dziś poprawną wymowę niektórych nazw osobowych i miejscowych z tamtego okresu. Na przykład, nazwa prefektury 長安 w prowincji Ninh Bình , według słowników, wymawia się Trường An. Tłumacze tekstów historycznych często wymawiają ją Trường Yên. Jednak na podstawie listy nazw miejscowych sporządzonej przez Bento Thiệna w 1653 roku, poprawna wymowa powinna brzmieć Tràng An. Podobnie, nazwa prowincji 潘安, często tłumaczona w współczesnych tekstach historycznych jako Phiên An, jest zapisywana jako Phan Yên w słowniku misjonarza Taberda, opublikowanym w 1838 roku, a także w towarzyszącej mu książce An Nam Đại Quốc Họa Đồ (Mapa Wielkiego Królestwa An Nam). Wiele europejskich gazet z tamtego okresu również wymawiało ją jako Phan Yên. Jednak nazwa prowincji 安江 z tego samego okresu jest wymawiana w wyżej wymienionych źródłach jako An Giang . Ten sam znak 安 (An), w tym samym regionie sześciu prowincji Wietnamu Południowego, jest czasami wymawiany jako An, a czasami jako Yên.
Wybitny uczony Bui Huu Nghia to kolejny taki przypadek. W „Quoc Trieu Huong Khoa Luc ” (Zapisy egzaminów cesarskich) odnotowano jego chińskie imię jako 裴有義, transliterowane jako Bui Huu Nghia. Jednakże w „Ca Tru The Cach” Paulusa Cua (forma tradycyjnego wietnamskiego śpiewu) opublikowanym w 1907 roku znajduje się wiersz zatytułowany „Hołd uczonego Ngai dla swojej żony”. W serii artykułów w gazecie „Lu Thu Van Dap Hi Su” (Pytania i odpowiedzi Que Thu na temat Hi Su) z 1921 roku, wspominając autora sztuki „Kim Thach Ky Duyen ”, Nguyen Kim Dinh nazwał go również „uczonym Ngai”. Mieszkańcy Południa mają zwyczaj wymawiania słowa „Ngai” jako „Nghia”. Uczony urodził się za panowania Gia Longa i zmarł za panowania Tu Duca, więc jego imię należy poprawnie wymawiać jako Bui Huu Ngai.
Do dziś posiadamy dokument, który wyjaśnia tę sprawę. Gazeta „Gia Dinh” w numerze z 15 kwietnia 1868 roku opublikowała wiadomość: „Wielki Marszałek uwolnił z więzienia dwóch mężczyzn: Bui Huu Ngai, lat sześćdziesiąt jeden, z wioski Binh Thuy (Sa Dec), i Bui Huu Loc, lat pięćdziesiąt siedem, również z tej samej wioski”. Nietrudno zauważyć, że Bui Huu Ngai, lat sześćdziesiąt jeden (urodzony w 1807 roku) z wioski Binh Thuy (wówczas należącej do dystryktu Sa Dec), to nie kto inny, jak wybitny uczony Bui Huu Nghia. To rzadki i cenny dokument, który pomaga nam ustalić jego prawidłowe imię.
Nie wiemy dokładnie, kiedy ludzie zaczęli nazywać go Bui Huu Nghia. Od 1909 roku Nguyen Lien Phong w swojej książce „Nam Ky Phong Tuc Nhan Vat Dien Ca” nazywał go Bui Huu Nghia. W 1936 roku gazeta Tan Van opublikowała artykuł Phana Van Thieta z wywiadem ze szwagrem uczonego. Ów szwagier przedstawił się jako Luu Van Tau, 69-letni (urodzony w 1867 roku), który mieszkał wówczas na łodzi zacumowanej w kanale w pobliżu mostu Nga Tu w Cho Moi, w prowincji Binh Thuy. W artykule opisującym wywiad zarówno Phan Van Thiet, jak i Luu Van Tau nazywali go Bui Huu Nghia. Zagadkową pozostaje wypowiedź Luu Van Tau: „Kiedy byłeś w Tinh Bien , byłem bardzo młody i nic nie wiedziałem… Po twoim powrocie do Binh Thuy miałem wtedy 14-15 lat, kiedy poszedłem za tobą na studia”. Jeśli jednak prawdą jest, że Luu Van Tau miał w tym roku 69 lat, to kiedy czołowy uczony powrócił do Binh Thuy, miał zaledwie rok lub dwa. Kiedy czołowy uczony przebywał w Tinh Bien, Luu Van Tau jeszcze się nie urodził. Kiedy czołowy uczony zmarł (1872), Luu Van Tau miał zaledwie 5 lat. Od tamtej pory z pewnością niewiele osób wspominało imię czołowego uczonego. (ciąg dalszy nastąpi)
Link źródłowy
Komentarz (0)