Rozbrzmiewa dźwięk instrumentu pơ lơn khơn.

Rozbrzmiewa dźwięk instrumentu pơ lơn khơn.

Oprócz gongów i innych instrumentów muzycznych, lutnia pơ lơn khơn jest często używana przez lud Bana w prowincji podczas występów orkiestrowych. Uważana za jeden z najstarszych instrumentów w życiu kulturalnym i duchowym ludu Bana, lutnia pơ lơn khơn jest pielęgnowana i grana przez społeczność, przyczyniając się do zachowania i promocji pieśni ludowych i muzyki ludu Bana.

Zachowanie duszy rozległego lasu.

Artysta ludowy Dinh Chuong (85 lat), mieszkający we wsi K8 w gminie Vinh Son (dystrykt Vinh Thanh), opowiada, że ​​w starożytności, aby odstraszyć ptaki i zwierzęta, które często niszczyły ich pola i uprawy, mieszkańcy Bana K'riem używali różnych gatunków drewna, uderzając o siebie, co wywoływało dźwięki odstraszające zwierzęta i chroniące ich pola. Z czasem, zdając sobie sprawę, że dźwięk wydawany przez drewno ma wiele różnych tonów, stworzyli instrument pơ lơn khơn. Od tamtej pory pơ lơn khơn stał się instrumentem muzycznym głęboko splecionym z życiem duchowym ludu Bana, a w szczególności Bana K'riem.

„Instrument pơ lơn khơn jest wykonany z drewna takiego jak hyam, klai i hơ rưng – trwałego drewna odpornego na termity. Po wyschnięciu drewno wydaje głośny, donośny dźwięk po uderzeniu, o czystym i przyjemnym brzmieniu. Pierwotnie pơ lơn khơn miał 2-3 takty, ale stopniowo udoskonalono go do 4-5-6-7-8-9-10 taktów, aby uzyskać szerszy zakres melodii” – powiedział artysta ludowy Dinh Chuong.

Według badacza folkloru i wybitnego rzemieślnika Yang Danha, kora drzew hyam, klai i hơ rưng ma lekko gorzki, słodki smak i lepką konsystencję, dlatego w przeszłości kobiety z plemienia Bana często używały jej do żucia betelu, a mężczyźni, idąc do lasu, obierali korę z tych drzew, aby przynieść ją swoim żonom. Podczas zbioru kory, zamiast skrobać lub obierać, używali kija, aby równomiernie uderzać w pień drzewa, aby poluzować korę przed jej oderwaniem.

W tej prowincji nie ma wielu rzemieślników z ludu Bana, którzy potrafią wytwarzać ten instrument, ale na szczęście wielu z nich potrafi grać na pơ lơn khơn. Pani Tran Thanh Son (40 lat, mieszkanka dzielnicy Dinh Thien w mieście Vinh Thanh, dystrykt Vinh Thanh) – członkini etnicznej grupy muzycznej założonej i nauczanej przez lokalnego rzemieślnika Nguyen Thai Hunga – powiedziała: „Gra na pơ lơn khơn jest łatwa; jeśli będziesz się pilnie uczyć, osiągniesz biegłość w ciągu kilku miesięcy. Sposób gry na pơ lơn khơn jest podobny do gry na tơ rưng. Trzymasz w dłoniach dwa drewniane pałki i grasz na instrumencie, wykonując rytmiczne ruchy, takie jak brzdąkanie, głaskanie i wprawianie strun w drgania w rytm muzyki… Cieńsze, krótsze struny wydają czysty, wysoki dźwięk; grubsze, dłuższe struny wydają głębszy, bardziej donośny dźwięk”.

Podczas występu muzyk uderza dwoma drewnianymi pałkami w każdy pręt instrumentu pơ lơn khơn, wydobywając z niego różne melodie. Zdjęcie: NGỌC NHUẬN

Zachowanie tożsamości kulturowej

Obserwując instrument pơ lơn khơn, dostrzegamy jego prostą konstrukcję, z drewnianymi prętami przymocowanymi do ramy za pomocą strun przymocowanych do obu końców każdego pręta. Jednak wykonanie pơ lơn khơn o odpowiedniej wysokości dźwięku nie jest łatwe. Pan Dinh Nhin, rzemieślnik, który wytwarza ten instrument w wiosce K8 w gminie Vinh Son, powiedział: „Pierwszym krokiem w tworzeniu pơ lơn khơn jest rzeźbienie drewnianych prętów po pocięciu ich na kawałki o różnej długości. Wszystkie prostokątne pręty są wygładzane i polerowane, tworząc płaską powierzchnię w środku i lekko zwężające się na obu końcach. Podczas produkcji każdy pręt musi zostać sprawdzony; jeśli dźwięk jest zbyt niski, środkowa część jest wygładzana, aby uzyskać wyższy dźwięk, jeśli dźwięk jest zbyt wysoki, wygładzane są końce. Ten proces wygładzania każdego pręta jest kontynuowany, aż dźwięk będzie odpowiadał tradycyjnym melodiom ludu Bana K'riêm i najlepszym wykonawcom”.

Instrument pơ lơn khơn z dwoma taktami plemię Bana nazywa go mai đàn (lub chị đàn). Instrumenty z trzema lub więcej taktami nazywane są od największego do najmniejszego, w kolejności: takt główny, takt siostrzany, takt średni, takt potomny po takcie głównym, takt potomny po takcie siostrzanym, takt potomny po takcie średnim, najmłodszy takt potomny itd. Podczas gry instrument pơ lơn khơn jest zawieszony na statywie, a takty układają się jak trapez równoramienny. Podstawą instrumentu jest największy kawałek drewna, zazwyczaj o długości 1,2 metra (takt główny), po którym następują krótsze i coraz mniejsze kawałki drewna.

Rzemieślnik Dinh Phin z wioski T4 w gminie Bok Toi (dystrykt Hoai An) powiedział: „Przywiązując każdą parę strun do prętów instrumentu, należy to robić w kolejności od góry do dołu, zaczynając od największego pręta do najmniejszego, upewniając się, że struny są równoległe i równomiernie rozmieszczone. Po przywiązaniu strun należy dopasować ich końce do obu końców każdego pręta, a następnie użyć młotka do sprawdzenia i dalszej regulacji, aż dźwięk będzie odpowiedni przed rozpoczęciem gry”.

Podczas świąt ludu Bana dźwięki lutni pơ lơn khơn harmonizują z dźwiękami bębnów, gongów i lutni tơ rưng, ​​łącząc się z lirycznymi pieśniami ludowymi Bana i pełnymi wdzięku, pełnymi życia tańcami xoang w tradycyjnych strojach z brokatu, tworząc symfonię pośród rozległego lasu.

***

Aby zapewnić, że melodie instrumentu pơ lơn khơn, a także innych tradycyjnych instrumentów muzycznych, nadal będą rezonować w życiu kulturalnym ludu Bana, oprócz oddanych wysiłków rzemieślników w nauczaniu i ochronie, prowincja Binh Dinh wdraża również wiele polityk wspierających zachowanie i promocję wartości dziedzictwa kulturowego. Obejmuje to organizowanie kursów szkoleniowych z zakresu pieśni ludowych, tańców ludowych i muzyki ludowej; zapewnianie wsparcia dla tradycyjnych instrumentów muzycznych; oraz organizację Festiwalu Kultury i Sportu Górskich Grup Etnicznych… w celu zachęcania i motywowania w szczególności ludu Bana, a także mniejszości etnicznych w prowincji, do zachowania tradycyjnej tożsamości kulturowej odziedziczonej po przodkach.

DOAN NGOC NHUAN

Źródło: https://baobinhdinh.vn/viewer.aspx?macm=18&macmp=18&mabb=354188