Quan hệ Mỹ - Ấn Độ:Giữ ổn định hơn là tạo đột phá

Chuyến công du Ấn Độ của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio vừa qua được đánh giá là dấu hiệu thiện chí mới trong quan hệ giữa hai quốc gia. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh quan hệ Washington - New Delhi xuất hiện nhiều dấu hiệu chững lại dưới tác động của chính sách “Nước Mỹ trước tiên” của Tổng thống Donald Trump.

Từ các bất đồng thương mại, thuế quan đối với hàng hóa Ấn Độ cho tới sức ép liên quan đến việc New Delhi tiếp tục nhập khẩu dầu từ Nga, hàng loạt vấn đề đã gây ảnh hưởng đến quan hệ song phương được đặt ra trong chương trình nghị sự...

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar chuẩn bị ký kết Biên bản ghi nhớ tại New Delhi (Ấn Độ). Ảnh: Reuters

Ấn Độ giữ vai trò trung tâm trong cách tiếp cận của Mỹ với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Chính quyền Tổng thống Joe Biden trước đây từng dành nhiều ưu tiên cho quan hệ với Ấn Độ, coi New Delhi là đối tác chiến lược quan trọng, thể hiện qua việc tiếp đón Thủ tướng Narendra Modi trong chuyến thăm cấp nhà nước năm 2023. Tổng thống Donald Trump cũng từng tiếp đón Thủ tướng Narendra Modi tại Nhà Trắng đầu nhiệm kỳ thứ hai.

Giới phân tích cho rằng, quan hệ Mỹ - Ấn Độ hiện đang chuyển từ quỹ đạo phát triển tương đối ổn định sang giai đoạn mang tính “giao dịch” và cạnh tranh hơn. Theo đó, một chuyến công du ngoại giao khó có thể giải quyết hoàn toàn những khác biệt và tâm lý thiếu tin cậy giữa hai bên.

Bên cạnh đó, căng thẳng Mỹ - Iran, cùng việc Washington gia tăng tiếp xúc với Pakistan và Trung Quốc càng làm dấy lên hoài nghi của New Delhi về tính nhất quán trong chiến lược của Mỹ, dù Ấn Độ vẫn kiên trì theo đuổi chính sách tự chủ chiến lược và duy trì quan hệ với nhiều đối tác khác nhau. Điều này cho thấy, dù Mỹ và Ấn Độ có nhiều lợi ích chung trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, song hai bên vẫn tồn tại khác biệt đáng kể trong cách tiếp cận các vấn đề địa chính trị then chốt.

Việc Mỹ lựa chọn Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho chuyến công du này được đánh giá là “tinh tế”, khi ông là một trong những nhân vật có quan điểm cứng rắn nhất của Washington đối với Bắc Kinh.

Trong cuộc họp báo chung với Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar, ông Marco Rubio đã bảo vệ chính sách thương mại cứng rắn của Washington, khẳng định đây là yêu cầu mang tính toàn cầu chứ không nhằm riêng vào Ấn Độ. Đồng thời, ông cũng phát tín hiệu hòa giải khi cho biết, hai nước đang “rất gần” một thỏa thuận thương mại bền vững có thể hoàn tất “trong thời gian sớm”.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, mục tiêu thực tế của chuyến thăm không phải là để tạo ra đột phá lớn mà chủ yếu nhằm ổn định một mối quan hệ đang xuất hiện những rạn nứt rõ rệt. Nói cách khác, đây là nỗ lực “kiểm soát thiệt hại” hơn là bước điều chỉnh chiến lược sâu rộng. Washington dường như muốn xoa dịu cảm nhận ngày càng gia tăng của New Delhi rằng Mỹ đang giảm mức độ cam kết đối với quan hệ song phương.

Dù các lĩnh vực hợp tác cốt lõi như quốc phòng, công nghệ và an ninh khu vực vẫn được duy trì, Ấn Độ ngày càng lo ngại về mức độ ưu tiên mà giới lãnh đạo Mỹ dành cho quan hệ với nước này. Vì vậy, chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio mang nhiều ý nghĩa biểu tượng và phát tín hiệu chính trị hơn là tạo ra thay đổi thực chất ngay lập tức.

Giới quan sát cho rằng, những động thái trấn an từ Washington phần nào giúp tạo ra trạng thái ổn định tạm thời sau nhiều tháng căng thẳng vì thuế quan và các khác biệt trong chính sách chiến lược. Việc Mỹ nới lỏng một số biện pháp thuế quan cũng góp phần cải thiện bầu không khí đối thoại. Tuy nhiên, bài kiểm tra thực sự vẫn nằm ở giai đoạn tiếp theo: Liệu Washington có duy trì thông điệp nhất quán và giải quyết được các tranh chấp thương mại tồn đọng hay không.

Chuyến thăm cũng cho thấy thực tế rằng, dù nền tảng quan hệ Mỹ - Ấn Độ vẫn đủ vững để tránh đổ vỡ, nhưng dư địa phát triển không còn rộng như trước. Washington muốn thúc đẩy xuất khẩu năng lượng, củng cố chuỗi cung ứng và gia tăng vai trò chiến lược của Ấn Độ, trong khi New Delhi muốn tiếp cận nguồn năng lượng giá rẻ và giảm phụ thuộc công nghệ.

Do đó, dù ông Marco Rubio tái khẳng định quan hệ đối tác chiến lược Mỹ - Ấn Độ “không chỉ giới hạn ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương mà còn mang tầm toàn cầu”, đồng thời nhấn mạnh hợp tác về đa dạng hóa năng lượng và công nghệ, nhưng các rào cản cấu trúc đối với một thỏa thuận thương mại toàn diện vẫn còn rất lớn. Những cuộc điều tra theo luật thương mại Mỹ cùng các thay đổi chính sách thiếu ổn định tại Washington tiếp tục khiến New Delhi dè dặt.

Chuyến thăm Ấn Độ của Ngoại trưởng Mỹ lần này được xem như một nỗ lực giữ “đường dây ổn định” trong quan hệ Mỹ - Ấn Độ, hơn là dấu hiệu cho thấy hai bên đã giải quyết được các khác biệt căn bản.

Theo Báo Hà Nội Mới

Nguồn: https://baotuyenquang.com.vn/quoc-te/202605/quan-he-my-an-dogiu-on-dinh-hon-la-tao-dot-pha-ed32137/