Quanh sân ga, là những đô thị...

Thành phố Đà Nẵng đang nghiên cứu, ưu tiên đầu tư tuyến đường sắt đô thị vượt sông Hàn, nối trung tâm thành phố với Hội An. Đồ họa: HOÀNG HIỆP

Các tuyến đường sắt đô thị với nhiều khu đô thị hiện đại theo định hướng giao thông công cộng (TOD) sẽ được mọc lên. Đồng thời xung quanh nhiều điểm trung chuyển của các tuyến đường sắt đô thị này sẽ mọc lên các khu thương mại dịch vụ và có tiềm năng phát triển đô thị TOD trong tương lai.

Phát triển đô thị TOD

Dự án tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam (đường sắt tốc độ cao quốc gia) qua địa phận thành phố Đà Nẵng có điểm đầu tại phường Hải Vân, điểm cuối tại xã Núi Thành, chiều dài hơn 116km, qua 24 xã, phường. Trên tuyến có 2 ga hành khách tại phường Hòa Khánh và xã Chiên Đàn, 1 ga hàng hóa tại Chu Lai, 4 depot (nơi tập kết tàu, thực hiện bảo dưỡng, sửa chữa tàu và các tác nghiệp kỹ thuật khác)...

Theo Sở Xây dựng, đơn vị đang nghiên cứu quy hoạch vùng phụ cận ga dọc tuyến đường sắt tốc độ cao quốc gia theo hướng khai thác quỹ đất, phát triển đô thị TOD tại khu vực xung quanh 2 nhà ga mới tại phường Hòa Khánh và xã Chiên Đàn. Còn ga Đà Nẵng hiện trạng sẽ là nhà ga đường sắt đô thị trung tâm và sẽ được tái phát triển đô thị theo mô hình đô thị TOD ở xung quanh nhà ga này.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Lương Thạch Vỹ cho rằng, theo quy hoạch của thành phố Đà Nẵng, hệ thống đường sắt đô thị có 16 tuyến, gồm 2 tuyến đường sắt đô thị tốc độ cao (MRT) từ bến xe phía bắc thành phố đến ga Đà Nẵng hiện nay và từ ga này dọc theo đường Đống Đa qua sông Hàn và các đường Ngô Quyền, Lê Văn Hiến về Hội An.

Tuyến đường sắt tốc độ cao này cũng được định hướng quy hoạch kéo dài từ Hội An băng qua sông Thu Bồn, nối vào đường Võ Chí Công, qua vùng đô thị Tam Kỳ và đến Sân bay Chu Lai.

Như vậy, tuyến đường sắt đô thị tốc độ cao này kết nối từ khu vực phía bắc đến phía nam thành phố. Bên cạnh đó, có 11 tuyến đường sắt đô thị nhẹ (LRT) và 3 tuyến đường sắt nhẹ phục vụ du lịch (dọc đường Nguyễn Tất Thành, vòng quanh sông Hàn, dọc bờ biển phía đông đoạn từ Cảng Tiên Sa đến đường Võ Nguyên Giáp).

Theo quy hoạch đường sắt đô thị, tất cả nút giao thông, khu vực quan trọng ở trung tâm thành phố như: Cảng Liên Chiểu, Sân bay Đà Nẵng, bến xe phía bắc, các khu chức năng thuộc Khu thương mại tự do Đà Nẵng... đều sẽ được kết nối chặt chẽ và liên kết với Hội An, Tam Kỳ, Chu Lai.

Ông Lương Thạch Vỹ cũng thông tin, trong giai đoạn 1 (từ năm 2025 - 2030), thành phố ưu tiên nghiên cứu quy hoạch, đầu tư tuyến đường sắt đô thị tốc độ cao MRT2 và tuyến đường sắt nhẹ LRT2 để kết nối Sân bay Đà Nẵng với Hội An.

Trong giai đoạn 2 (sau năm 2030), đầu tư nối dài tuyến MRT2 từ Hội An đến đô thị vệ tinh Tam Kỳ và Sân bay Chu Lai. Bên cạnh đó, tùy theo tiến độ thực hiện dự án tuyến đường sắt tốc độ cao quốc gia đoạn qua thành phố Đà Nẵng, thành phố ưu tiên đầu tư tuyến sắt đô thị nhẹ LRT10 kết nối ga đường sắt tốc độ cao quốc gia tại phường Hòa Khánh với ga đường sắt đô thị trung tâm (ga Đà Nẵng hiện nay).

Khu vực Ga Đà Nẵng đang được định hướng quy hoạch thành ga đường sắt đô thị trung tâm kết hợp tái phát triển đô thị theo mô hình TOD ở xung quanh. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Hành lang pháp lý

Theo Sở Xây dựng, bên cạnh phát triển đô thị TOD tại khu vực xung quanh các nhà ga đường sắt, theo dự kiến quy hoạch tuyến đường sắt đô thị tốc độ cao MRT2 đoạn từ ngã tư đường Vương Thừa Vũ - Ngô Quyền (phường An Hải) đến Sân bay Chu Lai, sẽ có khoảng 15 điểm trung chuyển cấp 2 kết hợp phát triển thương mại dịch vụ. Trong đó, khu vực phụ cận nhiều điểm trung chuyển có tiềm năng phát triển thành đô thị TOD trong tương lai.

Luật Đường sắt số 95/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua vào ngày 27/6/2025 tại kỳ họp thứ 9, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 với các nội dung quy định tập trung vào quy hoạch, đầu tư, xây dựng, quản lý, khai thác, đảm bảo an toàn giao thông đường sắt. Đồng thời mở rộng phạm vi điều chỉnh, bổ sung cơ chế đặc thù về đầu tư, kết nối hạ tầng, phát triển công nghiệp và phát triển đô thị TOD. Đây được xem là lần đầu tiên trong pháp luật Việt Nam có quy định rõ ràng về việc phát triển đô thị TOD.

Theo ông Trần Thiện Cảnh, Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam (Bộ Xây dựng), Luật Đường sắt năm 2025 đã hoàn thiện khung pháp lý với định hướng rõ ràng và là bước đột phá thể chế quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho phát triển ngành đường sắt. Việc luật hóa phát triển đô thị TOD sẽ là bước đột phá trong phát triển đô thị và giao thông. Cùng với đó, tăng tính chủ động và phân quyền mạnh hơn cho địa phương; tăng kết nối hạ tầng giao thông, làm gia tăng giá trị đất và mở rộng không gian đô thị.

Ông Lương Thạch Vỹ cho hay: “Chúng tôi tham mưu thành phố quy hoạch phát triển đô thị TOD xung quanh các nhà ga đường sắt, đầu mối giao thông công cộng để vừa tạo động lực cho phát triển giao thông, vừa phát triển đô thị và kinh tế - xã hội của thành phố Đà Nẵng”.

Nguồn: https://baodanang.vn/quanh-san-ga-la-nhung-do-thi-3318752.html