Từ bục giảng đến homestay bản địa
Một buổi chiều muộn ở Hoành Mô, khi tiếng trống tan học vừa dứt, thầy giáo Hoàng Văn Sằn (SN 1983) lại tất bật với công việc quen thuộc của mình. Không giáo án, không bảng phấn, thay vào đó là việc dọn dẹp phòng ốc, kiểm tra các vật dụng trong bếp, chuẩn bị chăn đệm cho những vị khách sắp đến lưu trú. Công việc ấy diễn ra lặng lẽ, tự nhiên như chính cách anh bắt đầu làm du lịch, xuất phát từ mong muốn giữ lại những giá trị đời sống văn hóa của quê hương mình.
Công tác tại Trường TH-THCS Hoành Mô, thầy giáo Hoàng Văn Sằn gắn bó nhiều năm với con em đồng bào vùng biên. Chính những buổi lên lớp, những lần trò chuyện cùng học sinh và phụ huynh đã giúp anh nhận ra rằng, những nét sinh hoạt quen thuộc của người dân nơi đây, từ nếp nhà, bữa cơm, đến phong tục, tập quán lại chính là điều khiến nhiều người từ nơi khác tò mò, muốn tìm hiểu. “Khách đến Hoành Mô không chỉ muốn ngắm cảnh, mà muốn ở lại, muốn sống cùng nhịp sinh hoạt của người dân” - thầy giáo Hoàng Văn Sằn chia sẻ.
Từ suy nghĩ ấy, thầy giáo Hoàng Văn Sằn đã xây dựng nên Homestay Hoàng Sằn, là nơi nghỉ dưỡng được đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh biết đến. Thầy giáo Hoàng Văn Sằn cho biết, ngoài công việc đứng lớp, cứ mỗi cuối tuần anh lại xách ba lô rong ruổi du lịch khắp nơi. Chính từ những chuyến đi ấy, anh tích lũy kinh nghiệm tổ chức không gian lưu trú, cách đón tiếp khách, cách giữ gìn bản sắc mà vẫn đáp ứng nhu cầu trải nghiệm ngày càng cao của du khách.
Anh Sằn nhớ lại: “Từ khoảng năm 2012, du lịch ở địa phương bắt đầu được nhiều người biết đến, khách từ khắp nơi tìm về ngày một đông. Lúc đầu, thấy tôi quen đường sá, lại sẵn sàng giúp đỡ, nhiều đoàn khách mời đi cùng để chỉ đường, giới thiệu về bản làng. Đi nhiều, nói chuyện nhiều với khách, tôi dần trở thành “hướng dẫn viên” lúc nào không hay. Chính những chuyến đi ấy giúp tôi hiểu hơn du khách cần gì và mảnh đất vùng biên này có thể kể những câu chuyện gì về văn hóa, con người nơi đây”.
Homestay Hoàng Sằn hình thành không phải như một mô hình kinh doanh bài bản ngay từ đầu, mà là sự nối dài của đời sống thường ngày. Du khách đến đây được ăn bữa cơm gia đình, cùng trải nghiệm đi rừng, ra suối, nghe kể chuyện về phong tục, lễ hội, về cuộc sống nơi vùng biên giới. Từ đó, homestay được hình thành theo hướng du lịch cộng đồng, dựa trên chính những giá trị sẵn có của địa phương.
Theo anh Sằn, điều quan trọng nhất khi làm du lịch không chỉ là việc xây dựng cơ sở vật chất hiện đại, mà là giữ được “cái hồn” của văn hóa địa phương. “Nếu mình làm khác đi quá, mất đi nếp sống vốn có thì khách đến một lần rồi thôi. Còn khi họ được sống thật với đời sống của người dân, họ sẽ nhớ và muốn quay lại” - anh Sằn tâm sự. Chính vì vậy, các hoạt động trải nghiệm đều được anh Sằn tổ chức một cách tự nhiên nhằm để du khách tự cảm nhận nhịp sống của bản làng.
Mô hình của thầy giáo Hoàng Văn Sằn cũng cho thấy một cách tiếp cận khác trong việc hình thành sản phẩm du lịch từ văn hóa bản địa, bắt đầu từ con người, từ đời sống, từ sự hiểu và yêu mảnh đất mình đang sống. Khi người dân trở thành chủ thể kể câu chuyện văn hóa của chính mình, sản phẩm du lịch không còn là thứ “được làm ra”, mà là kết quả của một quá trình gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống.
Anh Sằn tâm sự thêm: “Ban đầu làm còn nhiều bỡ ngỡ lắm, vốn đầu tư không đủ, homestay còn đơn giản nên chỉ có vài khách phượt ghé qua. Tôi vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, lại nhờ bạn bè đến và chia sẻ lên mạng xã hội, “tiếng lành đồn xa” du khách đến ngày một nhiều hơn. Khi lượng khách ngày một tăng, homestay cũng dần hoàn thiện nhờ sự góp ý của chính du khách, những người đến rồi quay lại, mang theo cả trải nghiệm và niềm tin vào một cách làm du lịch bản địa bài bản của mảnh đất vùng biên”.
Homestay Hoàng Sằn chính thức đi vào hoạt động từ năm 2017, được xây dựng trong khuôn viên gia đình anh với không gian lưu trú kết hợp khu nhà ăn, ngắm cảnh. Từ đây, du khách chỉ mất vài phút di chuyển để tới cửa khẩu Hoành Mô, tham quan các cột mốc biên giới, mua sắm và trải nghiệm đời sống vùng biên. Sau 9 năm hoạt động, nơi này không chỉ là điểm dừng chân của du khách, mà còn ghi dấu hành trình bền bỉ của một thầy giáo vùng cao trong việc biến những điều bình dị của đời sống thường ngày thành sản phẩm du lịch hấp dẫn.
Khi những giá trị văn hóa nâng tầm du lịch
Từ câu chuyện của thầy giáo Hoàng Văn Sằn có thể thấy, du lịch văn hóa bản địa bắt nguồn từ chính nhịp sống thường ngày của người dân, từ những giá trị đã gắn bó lâu đời ở mỗi vùng đất. Cách làm ấy không chỉ tạo nên những điểm đến hấp dẫn, mà còn phản ánh xu hướng chung trong việc hình thành sản phẩm du lịch đặc thù của từng địa phương nói riêng và của Quảng Ninh nói chung.
Văn hóa bản địa đặc sắc được lan tỏa mạnh mẽ ở nhiều địa phương của Quảng Ninh thông qua các lễ hội truyền thống của người Tày, người Sán Chỉ, người Sán Dìu, người Dao Thanh Y… Mỗi cộng đồng dân tộc đều gìn giữ kho tàng văn hóa phong phú, từ nghi lễ, làn điệu dân ca, trang phục truyền thống, đến ẩm thực... tạo nên một hệ sinh thái trải nghiệm đa dạng, hấp dẫn du khách trong hành trình khám phá vùng đất và con người Quảng Ninh.
Vào mùa lễ hội, những thôn, bản vùng cao như được đánh thức. Tiếng hát then, tiếng đàn tính, những điệu múa dân gian hòa cùng nhịp sinh hoạt thường ngày, mở ra không gian trải nghiệm vừa gần gũi, vừa giàu bản sắc. Du khách như được hòa mình vào các hoạt động cộng đồng, cùng người dân tham gia lễ hội, thưởng thức ẩm thực truyền thống, nghe kể về nguồn gốc phong tục và đời sống của từng dân tộc. Chính sự tương tác ấy đã tạo nên sức hút riêng, giúp du lịch văn hóa trở nên sống động và giàu cảm xúc.
Trên địa bàn tỉnh, nhiều lễ hội truyền thống đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tiêu biểu các lễ hội: Đức ông Trần Quốc Nghiễn, đền Cửa Ông, Yên Tử, Tiên Công, Bạch Đằng, Xuống đồng, đình Trà Cổ, đình Quan Lạn… Các lễ hội không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc của người dân địa phương, mà còn trở thành những điểm nhấn văn hóa đặc sắc trong bức tranh du lịch của Quảng Ninh. Mỗi lễ hội mang theo câu chuyện lịch sử, dấu ấn cộng đồng và phong tục riêng, tạo nên sức hấp dẫn đối với du khách trong hành trình tìm hiểu về mảnh đất vùng Đông Bắc Tổ quốc.
Từ các lễ hội, nhiều địa phương đã từng bước hình thành những sản phẩm du lịch gắn với trải nghiệm văn hóa cộng đồng. Những tour du lịch theo mùa lễ hội, trải nghiệm sinh hoạt cùng người dân bản địa, hay các hoạt động tìm hiểu nghề truyền thống, ẩm thực… đã được xây dựng một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của từng vùng miền. Từ đó, góp phần gìn giữ và tiếp nối những giá trị văn hóa đã được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Có thể thấy rằng, sự kết nối hài hòa giữa khai thác lợi thế cảnh quan tự nhiên và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống đang mở ra hướng đi bền vững cho du lịch cộng đồng tại Quảng Ninh. Dù hình thành muộn hơn so với nhiều loại hình du lịch khác, song du lịch cộng đồng ngày càng được xem là lĩnh vực giàu tiềm năng, với nhiều cách tiếp cận mới mẻ, đáp ứng nhu cầu trải nghiệm ngày càng đa dạng của du khách trong nước và quốc tế.
Cách làm này giúp các sản phẩm du lịch mang dấu ấn riêng, đồng thời tạo sinh kế ổn định cho người dân. Nhiều mô hình homestay, du lịch sinh thái, trải nghiệm… được hình thành từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ, trên cơ sở giữ gìn nếp sống, phong tục và tập quán vốn có. Du khách đến các vùng đất của Quảng Ninh không chỉ để tham quan, nghỉ dưỡng, mà còn để tìm hiểu, tương tác và cảm nhận chiều sâu văn hóa của từng địa phương.
Bên cạnh đó, sự vào cuộc của các cấp, ngành trong việc hỗ trợ đào tạo kỹ năng, kết nối doanh nghiệp lữ hành, quảng bá sản phẩm đã góp phần tạo nền tảng để du lịch cộng đồng phát triển bài bản hơn. Khi được đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn và khai thác, giữa kinh tế và giá trị tinh thần, du lịch cộng đồng đang dần trở thành một hướng đi quan trọng, đóng góp vào sự đa dạng và bền vững của bức tranh du lịch Quảng Ninh.
Nguồn: https://baoquangninh.vn/san-pham-du-lich-tu-van-hoa-ban-dia-3392233.html
Bình luận (0)