Sầu riêng và nỗi niềm chung

Muốn xuất khẩu sầu riêng đòi hỏi nông hộ phải đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt của thị trường như: tham gia mã vùng trồng, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón… theo quy chuẩn.

Bài 1: Giàu có và tử tế với sầu riêng

Vườn sầu riêng được cấp mã vùng trồng ở Nam Thành

Sầu riêng không chỉ mang lại giá trị xuất khẩu tỷ đô mà còn cho nông dân thu lợi nhuận hàng tỷ đồng. Cùng với đó, các câu lạc bộ nông dân tỷ phú cũng được thành lập để kết nối, chia sẻ kinh nghiệm, tôn vinh người trồng sầu riêng giỏi.

Ra vườn là gặp tỷ phú

Nói đến sầu riêng Lâm Đồng là nhắc đến các vùng chuyên canh như các xã thuộc vùng Đạ Huoai, Đạ Tẻh, Cát Tiên, Bảo Lâm, Di Linh, Bảo Lộc. Về xuôi có vùng Rô Mô, Tà Pứa (xã Nam Thành và Nghị Đức), La Dày, Đa Tro (xã La Dạ)… Mảnh đất Đạ Huoai, Đạ Tẻh, Cát Tiên đã trở thành vùng đất trồng sầu riêng hàng đầu của cả nước nói chung và tỉnh Lâm Đồng nói riêng. Hiện vùng đất này có trên 10.000 ha sầu riêng với các giống như ri6, mong thong, musang king… Đây cũng là nơi hình thành nên thương hiệu “Sầu riêng Đạ Huoai” nổi tiếng.

Chỉ riêng các xã ở Đạ Huoai đã có hơn 1.000 hộ có thu nhập từ 500 triệu đồng trở lên, còn thu nhập trên 1 tỷ thì hơn 400 hộ. Đến nay, con số tiếp tục tăng lên khi các xã đã thành lập câu lạc bộ (CLB) Nông dân tỷ phú. Ông Lê Quang Sơn - Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Du lịch miệt vườn Hà Lâm cho biết: CLB Nông dân tỷ phú xã Đạ Huoai 2 là nơi hội tụ những nông dân vừa sản xuất giỏi, vừa tiên phong về kỹ thuật, tư duy và phương thức sản xuất hiện đại, bảo đảm tiêu chí là hộ gia đình có đất sản xuất sầu riêng tại xã Đạ Huoai 2 đạt doanh thu từ 700 triệu - 1 tỷ đồng/ha/năm; tham gia HTX, sản xuất sầu riêng theo quy trình VietGAP, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp và xây dựng mã vùng trồng.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025, toàn tỉnh có 44.283,47 ha sầu riêng, đến tháng 5/2026, tăng lên 45.550 ha, trong đó, diện tích kinh doanh khoảng 23.951 ha, tổng sản lượng dự kiến đạt trên 310.000 tấn.

Trên địa bàn toàn xã Đạ Huoai 2, công tác vận động sản xuất nông nghiệp theo tiêu chuẩn VietGAP tiếp tục duy trì với diện tích 466,6 ha đã được cấp giấy chứng nhận; tăng cường công tác quản lý 22 mã số vùng trồng sầu riêng đang có hiệu lực, 3 chuỗi liên kết sầu riêng với diện tích 538,3 ha; diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn xã là 466,6 ha sầu riêng. Giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất sản xuất nông nghiệp ước đạt 291 triệu đồng/ha, thu nhập bình quân đầu người đạt 103,5 triệu đồng/người/năm. Từ hiệu quả sản xuất cây sầu riêng mang lại, xã Đạ Huoai 2 đã thành lập CLB Nông dân tỷ phú với 98 thành viên...

Ông Nguyễn Hùng Cường - Phó Chủ tịch UBND xã Đạ Huoai 2 cho biết: “Tham gia mã vùng trồng sầu riêng giúp nông dân địa phương xuất khẩu sản phẩm chính ngạch sang thị trường các nước, đặc biệt là Trung Quốc, giúp nâng cao giá trị sản phẩm và thương hiệu, bảo đảm truy xuất nguồn gốc, tuân thủ các tiêu chuẩn thực phẩm, quản lý vườn hiệu quả nhờ nhật ký làm vườn... Nông dân cũng không phải lo lắng bị thương lái ép giá mỗi vụ thu hoạch; nhờ vậy bà con yên tâm lao động, sản xuất”.

Không chỉ ở Đạ Huoai, Đạ Tẻh, Cát Tiên... mà ở Nam Thành, Nghị Đức, La Dạ nhiều hộ trồng sầu riêng khoảng 5 năm trở lại đây, khi giá sầu riêng tăng cao nhờ xuất khẩu thuận lợi nên cũng có thu nhập tiền tỷ. Nhiều hộ canh tác diện tích lớn cho thu mỗi vụ từ 5 - 15 tỷ đồng không còn là chuyện hiếm.

Những thành viên trong CLB Nông dân tỷ phú

Nông dân tử tế

Vài năm trở lại đây, sầu riêng từ một loại cây trồng đặc sản đã trở thành ngành hàng “tỷ đô” nhờ xuất khẩu, nhờ vậy nhiều nông hộ có thu nhập tiền tỷ. Chính vì vậy, nhiều nơi người dân cũng theo “vòng xoáy” thị trường, chặt bỏ những cây trồng khác để trồng sầu riêng.

Kèm theo đó là sự tăng trưởng “nóng” về diện tích và những nỗi lo khi thị trường xuất khẩu ngày càng đòi hỏi tiêu chuẩn cao và cả tình trạng vi phạm, mạo danh mã số vùng trồng ...

Để sầu riêng đáp ứng nhu cầu khắt khe của thị trường, hiện nay, nông dân ở vùng phía Nam tỉnh đã chú trọng để trồng sầu riêng 3 khỏe: “Đất khỏe, cây khỏe, người khỏe”. Ông Nguyễn Thanh Sơn - Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX Nông nghiệp Đạ M’ri đã cùng các thành viên HTX xây dựng những vườn sầu riêng theo hướng hữu cơ, VietGAP, nhờ vậy các vườn sầu riêng luôn sinh trưởng và phát triển tốt, cho năng suất, chất lượng. Ngoài ra, chính quyền địa phương tại các xã còn xây dựng hình ảnh những người nông dân trồng sầu riêng tử tế; triển khai việc ứng phó với biến đổi khí hậu để phát triển sầu riêng bền vững.

Sự tử tế của nông dân ở vùng Đạ Huoai sẽ được áp dụng với các loại cây trồng và vật nuôi, đặc biệt là sầu riêng. Khi đó, nông hộ đăng ký phải cam kết khi phát hiện sâu, bệnh hại trên cây trồng cần báo ngay cơ quan chức năng và những nông hộ sản xuất cùng ngành liền kề biết để triển khai phòng, chống dịch. Nông dân phải bỏ bao bì, vỏ thuốc bảo vệ thực vật, nước súc rửa dụng cụ… đúng nơi quy định. Trồng và chăm sóc sầu riêng phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình, phải thu hoạch sầu riêng đúng tuổi, nghĩa là không hái non để bán khi được giá…

Cũng theo ông Nguyễn Thanh Sơn, hiện nay, HTX có 150 thành viên với diện tích trồng sầu riêng là 402 ha, trong đó có 5 mã vùng trồng đang hoạt động với diện tích là 311 ha; 2 mã vùng trồng đang được đề xuất chờ phê duyệt. Khi có mã vùng trồng, nông dân được xuất khẩu chính ngạch sang thị trường các nước; không có tình trạng tư thương ép giá. Hiện, HTX đang khuyến khích và đã có một vài hộ thực hiện việc tự thu hoạch sầu riêng trên diện tích của mình mà không phải chờ người của phía mua. Nông dân cần thay đổi tư duy sản xuất nếu muốn trái sầu riêng xuất khẩu bền vững. Không chỉ trông chờ vào kinh nghiệm mà cần làm quen với công nghệ số, sử dụng máy móc tự động hóa để quản lý vườn.

Dù ở Lâm Đồng chưa phát hiện nhưng ở một số tỉnh, thành đã xuất hiện tình trạng mua bán mã vùng trồng khiến người trồng sầu riêng bức xúc. Bởi, người chưa có mã vùng trồng thì bị tư thương ép giá với lý do “không có mã vùng trồng, không xuất khẩu được”. Ngược lại người có mã vùng trồng do doanh nghiệp đăng ký thì lo ngại vì không quản lý được do doanh nghiệp lấy sầu riêng nơi khác rồi gắn vào mã vùng trồng của mình... Vậy nên cần có giải pháp để phát triển các vùng trồng sầu riêng được bền vững, đáp ứng nhu cầu thị trường, nhất là xuất khẩu sang các thị trường khó tính như: Hàn Quốc, Nhật, Mỹ, Úc, Ấn Độ...

(Còn nữa)

Nguồn: https://baolamdong.vn/sau-rieng-va-noi-niem-chung-445244.html