Sơn La quan tâm sáng tạo và phát triển văn học, nghệ thuật

Nhận thức rõ sáng tạo và phát triển văn học nghệ thuật (VHNT) là quá trình xây dựng các tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật, phản ánh chân thực cuộc sống, tâm tư con người, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc,

Trong những năm qua, nền văn học, nghệ thuật của tỉnh đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ; tiếp nối dòng tư tưởng chủ đạo là chủ nghĩa yêu nước, dân tộc, dân chủ, nhân văn; đấu tranh, lên án, đẩy lùi cái xấu, cái ác, lai căng, lạc lõng; ca ngợi vẻ đẹp của quê hương, đất nước, con người, thành tựu công cuộc đổi mới; tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống, lịch sử dân tộc, những thành tựu xây dựng và bảo vệ quê hương, Tổ quốc, góp phần xây dựng nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội.

Trong lĩnh vực văn học nghệ thuật đã có nhiều chuyển biến tích cực về đề tài, nội dung, loại hình, phương pháp sáng tác. Đội ngũ văn nghệ sĩ đã tích cực nghiên cứu, tìm tòi, thể hiện những hình thức biểu đạt mới phản ánh sâu sắc đời sống xã hội và văn hóa, con người Sơn La. Nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, có tác động quan trọng trong việc xây dựng, phát triển văn hóa, con người Sơn La.

 

Văn hóa dân tộc được đưa vào các tác phẩm sân khấu biểu diễn

Đội ngũ văn, nghệ sỹ trên địa bàn tỉnh được tạo điều kiện thuận lợi, phát huy vai trò hạt nhân, nòng cốt trong nghiên cứu khoa học, lao động sáng tạo và cống hiến trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật..., đã có nhiều tác phẩm, công trình nghiên cứu văn hóa, văn học, nghệ thuật dân gian được in và quảng bá trên các phương tiện thông tin đại chúng, đáp ứng yêu cầu phát triển văn hóa, nghệ thuật của tỉnh như: Các cuốn sách "Tản chụ xiết sương - Tâm tình nhớ thương" (tác giả Lò Văn Lả, Cầm Vui, Lò Thanh Hoàn); "Nghi lễ lấy vợ, lấy chồng của người Thái đen Mường La xưa" (tác giả Hà Long); "Trặu Hảu Lãng - Chuyện về gốc gác xa xưa" (tác giả Cầm Hùng)... Các tác phẩm văn học, nghệ thuật phản ánh đa dạng đời sống của Nhân dân trong tỉnh với nội dung phong phú, làm lan tỏa những giá trị tốt đẹp nhân văn, được quảng bá, phổ biến rộng rãi tới công chúng thông qua các phương tiện thông tin đại chúng. Hàng năm, Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh xuất bản 06 số tạp chí Suối Reo với khoảng 200 tác phẩm mới. Các tác giả là người dân tộc và đặc biệt là nhiều tác giả trẻ có phương pháp sáng tạo độc đáo với nhiều tác phẩm được giải thưởng của quốc tế, Trung ương, khu vực và của tỉnh. Mỗi năm Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh mở và phối hợp mở từ 5 - 6 trại sáng tác, thu hút hàng trăm hội viên tham gia. Các trại sáng tác văn học, nghệ thuật mở rộng về không gian sáng tạo, tư duy nghệ thuật; quan niệm nhân sinh của văn học, nghệ thuật luôn được quan tâm thực hiện, gắn với chú trọng thực hiện công tác định hướng các hoạt động sáng tác theo phương châm bảo tồn, phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp, các nhiệm vụ chính trị của tỉnh.

Tỉnh đã phát động nhiều cuộc vận động sáng tác văn học, nghệ thuật được các văn, nghệ sĩ tham gia và hưởng ứng một cách tích cực như: “Sáng tác ca khúc về thành phố Sơn La”, “Sơn La 120 năm hình thành và phát triển”", "Nông dân Sơn La đổi mới và phát triển”, “Học tập và làm theo tư tưởng đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, “Ngã ba Cò Nòi anh hùng - Tầm vóc và giá trị lịch sử”, "Khu căn cứ cách mạng Lao Khô - biểu tượng quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào"...; tạo điều kiện, quan tâm đầu tư kinh phí hằng năm cho hoạt động sáng tạo văn học, nghệ thuật; có chính sách, chế độ đãi ngộ như nhuận bút, đãi ngộ tài năng, bồi dưỡng lao động nghề nghiệp, hỗ trợ sáng tạo để khuyến khích các văn nghệ sĩ sáng tác. Tạo điều kiện cho đội ngũ văn, nghệ sỹ tìm tòi, thử nghiệm các phương pháp, đề tài, nâng cao chất lượng nội dung và nghệ thuật của tác phẩm. Trên cơ sở đó, đội ngũ văn, nghệ sỹ luôn chủ động sáng tạo về các đề tài mình ưa thích, chất liệu, phong cách, bút pháp, ngôn ngữ tạo hình, văn phong... bám sát nhiệm vụ chính trị của tỉnh và nhu cầu hưởng thụ văn hóa, tinh thần của Nhân dân. Đến hết năm 2025 đã có hơn 240 đầu sách văn học và sưu tầm nghiên cứu dân gian được xuất bản, trên 10.000 tác phẩm, trong đó trên 315.000 bản được phổ biến; có trên 300 tác giả, tác phẩm đạt các giải khu vực, quốc gia, quốc tế, cấp tỉnh, cấp hội, đặc biệt có 05 giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật.

Trong lĩnh vực Văn học, tỉnh Sơn La luôn bám sát với hơi thở của cuộc sống, bám sát các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước. Tỉnh hiện có 40 hội viên văn học, trong đó có rất nhiều cây bút, tác giả say mê sáng tác văn thơ, tích cực tham gia các cuộc thi, các giải thưởng và viết bài đăng báo, tạp chí với nhiều tác phẩm đạt chất lượng. Nhiều tác phẩm của hội viên đạt Giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam, Liên hiệp các Hội văn học nghệ thuật Việt Nam, Hội văn học, nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam, được đăng trên các báo, tạp chí Trung ương và địa phương, tiêu biểu như: nhà văn Sa Phong Ba (Sa Viết Sọi) với tập truyện ngắn "Người rừng ở Pa Lống" năm 2017; nhà văn Kiều Duy Khánh với tập truyện "Trở về với núi rừng" Giải B về văn học của Hội Văn học, nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam năm 2019, được xuất bản 6 cuốn truyện, được in hơn 30 truyện ngắn và hàng trăm tác phẩm… Riêng Tạp chí Suối Reo dành thời lượng lớn đăng tải các tác phẩm loại hình này (trung bình mỗi số có 5 tác phẩm văn xuôi, 15 tác phẩm thơ phổ thông, 5 - 7 tác phẩm thơ song ngữ, 2 tác phẩm văn nghệ thiếu nhi). Hàng năm, Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh phối hợp tổ chức Ngày thơ Việt Nam ở các địa bàn trong tỉnh với sự tham gia đông đảo của các nhà thơ, sự đón nhận của đông đảo khán giả yêu thơ.

Trong lĩnh vực âm nhạc, múa, mỹ thuật, nhiếp ảnh đã có những bước phát triển mới với những tác phẩm âm nhạc đậm bản sắc trên nền tảng nguồn cảm hứng dân ca, dân vũ của các dân tộc trong tỉnh. Với nhiều thế hệ nhạc sĩ, nghệ sĩ tài năng đã đưa âm nhạc và múa dân tộc lên tầm cao mới, và đi cùng năm tháng, nổi bật là múa khăn, múa quạt, múa xòe... của dân tộc Thái, múa khèn dân tộc Mông, múa chuông dân tộc Dao, múa Khơ Mú, múa Lào..., Ngoài ra, kho tàng dân ca và âm nhạc dân gian các dân tộc thiểu số tỉnh Sơn La cũng vô cùng phong phú, đa dạng, phản ánh đời sống sản xuất, sinh hoạt hàng ngày của Nhân dân. Mỹ thuật và nhiếp ảnh đã có bước phát triển và đạt được những thành tựu đáng ghi nhận với nhiều tác phẩm có giá trị tư tưởng, nghệ thuật cao với đông đảo đội ngũ nghệ sĩ chuyên ngành mỹ thuật.

Nhiều tác giả, tác phẩm tham gia các cuộc thi, hội diễn, liên hoan, triển lãm đạt giải thưởng cao, góp phần quảng bá hình ảnh, vị thế của nghệ thuật Sơn La với bạn bè trong nước, quốc tế. Chi hội Âm nhạc Tỉnh có 33 hội viên, trong đó có 16 người là hội viên Hội Nhạc sỹ Việt Nam; Chi hội Mỹ thuật có 14 hội viên, trong đó có 04 họa sỹ là hội viên Trung ương; Chi hội Nhiếp ảnh có 41 hội viên, trong đó có 04 người là hội viên Hội nghệ sỹ Nhiếp ảnh Việt Nam. Hàng năm được tạo điều kiện, cấp kinh phí tổ chức từ 3 - 5 trại sáng tác cho các chi hội đi thâm nhập thực tế tại các huyện, thành phố và giao lưu học hỏi với các tỉnh bạn; tham gia các cuộc triển lãm mỹ thuật, nhiếp ảnh trong và ngoài tỉnh nhằm giao lưu, giới thiệu các sản phẩm văn hóa, du lịch của tỉnh tới các vùng miền trong nước và quốc tế; tổ chức từ 4 - 6 cuộc triển lãm chuyên đề tuyên truyền các sự kiện, phản ánh tình hình kinh tế, văn hóa phục vụ các sự kiện chính trị của tỉnh; tạo điều kiện cho các văn, nghệ sỹ các hội viên tham gia các cuộc thi, liên hoan khu vực, toàn quốc và quốc tế đạt được những kết quả đáng khích lệ.

Việc bảo tồn và phát huy nghệ thuật dân tộc thiểu số được tỉnh quan tâm. Mỗi năm, Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh tổ chức nghiên cứu và xuất bản 3 đầu sách văn nghệ dân gian để bảo tồn, giới thiệu nền văn hóa các dân tộc Sơn La. Hiện Chi hội Văn nghệ dân gian có 13 hội viên. Các tác giả đã dày công sưu tầm và tích cực đi cơ sở để khảo sát, ghi chép và lấy được nhiều tư liệu có giá trị để nghiên cứu và viết có chọn lọc các giá trị tinh túy và cốt lõi của bản sắc các dân tộc (như Mông, Mường, Thái, Dao cùng các dân tộc khác). Tạp chí Suối Reo thường xuyên đăng tải các bài viết, công trình nghiên cứu văn nghệ dân gian. Các văn, nghệ sĩ người dân tộc có nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật hết sức giá trị, được nhiều giải thưởng cao và được các hội chuyên ngành Trung ương, Hội tỉnh tài trợ in thành sách. Quan tâm, chú trọng phát hiện và bồi dưỡng các tài năng trẻ là người dân tộc thiểu số; công tác nghiên cứu, sưu tầm văn nghệ dân gian góp phần bảo tồn và phát triển, tạo dựng được những sắc thái đặc trưng của văn học, nghệ thuật Sơn La trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Sơn La cùng với các tỉnh Yên Bái, Điện Biên, Lai Châu đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh Nghệ thuật Xòe Thái vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Cấp ủy, chính quyền tỉnh quan tâm chỉ đạo các hoạt động nghệ thuật biểu diễn, nhất là hoạt động nghệ thuật biểu diễn chuyên nghiệp của tỉnh phục vụ các sự kiện chính trị, các ngày lễ kỷ niệm lớn các hoạt động đối ngoại của đất nước, của tỉnh. Trên cơ sở đó, hoạt động biểu diễn đã phát triển toàn diện, nâng cao về chất lượng, hiệu quả, đóng góp tích cực vào việc bảo tồn, gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc Sơn La trong thời kỳ đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế.

Quan tâm, chỉ đạo cơ quan chuyên môn thực hiện tốt việc tham gia các kỳ liên hoan, hội diễn chuyên nghiệp toàn quốc và đã dành nhiều giải thưởng cao với nhiều chương trình nghệ thuật ấn tượng để lại giá trị nghệ thuật cũng như thể hiện tính chuyên nghiệp trong lòng khán giả. Tổ chức nhiều hoạt động chào mừng kỷ niệm các sự kiện chính trị quan trọng, các ngày lễ lớn của đất nước, của tỉnh. Các hội thi, hội diễn, liên hoan, trình diễn hoạt động nghệ thuật thiết thực quảng bá di sản văn hóa phi vật thể, hội thảo khoa học. Qua các sự kiện, lễ hội được tổ chức là dịp giới thiệu, biểu diễn, tôn vinh, phổ biến, quảng bá các tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị, đồng thời tạo điều kiện rộng rãi cho công chúng có điều kiện tiếp cận với các tác phẩm chất lượng, đặc sắc.

Tuy nhiên trong quá trình sáng tạo và phát triển văn học, nghệ thuật còn một số tồn tại, hạn chế như: Một số cấp uỷ, chính quyền cơ sở chưa thực sự quan tâm đúng mức đối với hoạt động văn nghệ, nghệ thuật; một số cán bộ lãnh đạo, quản lý về văn học, nghệ thuật, chưa được đào tạo về chuyên môn, chuyên ngành; cơ chế, chính sách trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn; việc nắm tình hình tư tưởng, quan tâm động viên đội ngũ văn, nghệ sĩ, nghệ nhân có lúc, có việc chưa kịp thời; số lượng tác phẩm văn học, nghệ thuật tiêu biểu có giá trị tư tưởng và nghệ thuật chưa nhiều; các thiết chế văn hóa, trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật cho hoạt động văn học, nghệ thuật còn thiếu.

Thời gian tới Tỉnh Sơn La tiếp tục quán triệt sâu sắc, đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật Việt Nam trong giai đoạn mới; nhất là các quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp được nêu trong Nghị quyết số 23-NQ/TW, Nghị quyết số 33-NQ/TW; Kết luận số 76-KL/TW và văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam...; nhằm nâng cao nhận thức sâu sắc của cấp ủy, chính quyền các cấp về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của văn học, nghệ thuật, của đội ngũ văn nghệ sĩ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, góp phần xây dựng hệ giá trị văn hóa Việt Nam với các giá trị dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học. Quan tâm nghiên cứu, xây dựng, ban hành thực hiện tốt cơ chế, chính sách hỗ trợ trong phát triển văn học, nghệ thuật của tỉnh; thực hiện có hiệu quả việc xã hội hóa các hoạt động văn học, nghệ thuật. Vận dụng có hiệu quả các giá trị và thành tựu khoa học, kỹ thuật, công nghệ về văn học, nghệ thuật của thế giới. Ưu tiên bảo tồn và phát huy sức mạnh, ưu thế đặc biệt của các loại hình văn học, nghệ thuật các dân tộc thiểu số trong tỉnh. Tiếp tục thu hẹp khoảng cách về hưởng thụ văn hóa, nghệ thuật của Nhân dân; tăng cường đẩy mạnh giao lưu, hội nhập quốc tế về văn học, nghệ thuật; tiếp thu có chọn lọc những giá trị văn học, nghệ thuật của thế giới; đồng thời chủ động nâng cao sức đề kháng của nhân dân, nhất là thanh, thiếu niên đối với các sản phẩm phản văn hóa, lai căng, phi thẩm mỹ./.

Phạm Đào - Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy

Nguồn: https://sonla.dcs.vn/tin-tuc-su-kien/noi-dung/son-la-quan-tam-sang-tao-va-phat-trien-van-hoc-nghe-thuat-7870.html