Lực lượng Houthi tại Yemen đã chính thức tuyên bố tham gia cuộc chiến Iran bằng việc phóng loạt tên lửa đạn đạo nhằm vào miền Nam Israel hôm 28/3, mở ra một mặt trận mới trong cuộc xung đột khu vực mà Tổng thống Mỹ Donald Trump từng nhận định là “sắp kết thúc”.
Suốt nhiều năm, Houthi đã chứng minh khả năng ẩn mình và duy trì hỏa lực phi thường. Việc giấu tên lửa trong hệ thống hang động hiểm trở đã giúp nhóm này vô hiệu hóa các nỗ lực đánh chặn hay lật đổ từ liên minh Mỹ, Israel và Saudi Arabia, theo The Jerusalem Post ngày 28/3.
Đây là lý do cốt lõi khiến Houthi luôn là một quân bài dự trữ khó lường, sẵn sàng tung đòn khi các cường quốc khác đều đã mỏi mệt.
Houthi mạnh tới mức nào?
Houthi, còn được biết đến với tên gọi Ansar Allah (Những người ủng hộ Thượng đế), không phải là một lực lượng mới xuất hiện.
 |
|
Những người ủng hộ phong trào Houthi biểu tình bên ngoài Đại sự quán Mỹ tại Sanaa, Yemen. Ảnh: Reuters. |
Họ hình thành từ những năm 1990 tại Yemen, khi thủ lĩnh Hussein al-Houthi khởi xướng phong trào “Thanh niên Tín ngưỡng” nhằm phục hưng dòng Hồi giáo Zaid, một nhánh Hồi giáo Shiite từng chiếm ưu thế ở Yemen trong nhiều thế kỷ nhưng bị suy yếu sau cuộc cách mạng năm 1962.
Trong bối cảnh dòng Sunni lên nắm quyền, cộng đồng Zaidis dần bị đẩy ra bên lề, tạo ra nền tảng xã hội cho sự trỗi dậy của phong trào này.
Theo CNN, từ một tổ chức mang màu sắc tôn giáo, Houthi nhanh chóng chuyển hóa thành lực lượng chính trị, rồi quân sự, đặc biệt sau khi nội chiến Yemen bùng nổ năm 2014.
Dù đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào năm 2022, cuộc chiến chưa bao giờ thực sự kết thúc và Houthi vẫn duy trì quyền kiểm soát đáng kể tại Yemen.
Trong quá trình đó, vai trò của Houthi vượt xa phạm vi một lực lượng nội địa. Theo các phân tích quốc tế, Iran đã gia tăng hỗ trợ cho nhóm này từ năm 2014, cung cấp vũ khí, công nghệ và huấn luyện.
Cho đến năm 2014, lực lượng này chỉ sở hữu các tổ hợp tên lửa chống hạm P-21/P-22 cũ từ thời Liên Xô. Tuy nhiên, theo các chuyên gia quân sự, Houthi hiện đã nắm trong tay những công nghệ tấn công hàng hải tiên tiến nhất thế giới.
Theo Trung tâm Wilson có trụ sở tại Washington và Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), vũ khí tạo ra bước ngoặt nguy hiểm nhất của Houthi chính là tên lửa đạn đạo chống hạm (ASBM) mang tên Asef và Tankil.
Khác với tên lửa hành trình chỉ bay trên mặt biển, ASBM được phóng vọt lên tận rìa bầu khí quyển, sau đó lao xuống chiến hạm mục tiêu với tốc độ siêu thanh. Với khối đầu đạn nặng hơn 300 kg, vũ khí này đủ sức xuyên thủng lớp giáp của bất kỳ tàu sân bay hay khu trục hạm hiện đại nào.
Asif (tầm bắn 400 km) và Tankeel (tầm bắn 500 km) đều là những "sát thủ diệt hạm" có khả năng lao xuống từ trên cao, khiến lưới phòng không của hệ thống Aegis trên các tàu khu trục Mỹ gặp vô vàn khó khăn trong việc đánh chặn so với các mục tiêu bay ngang mặt biển.
Ngoài ra, cũng giống với Iran, sự nguy hiểm của Houthi cũng đến từ việc kết hợp phóng tên lửa và UAV. Một báo cáo năm 2021 của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Mỹ (CSIS) cho biết Tehran đã giúp Houthi phát triển thủy lôi, tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái.
 |
|
Kho tên lửa diệt hạm của Houthi. Ảnh: IISS. |
Theo CSIS, Houthi đã phóng “hàng trăm tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái” trong suốt cuộc chiến Yemen, tấn công vào căn cứ quân sự, cơ sở hạ tầng và cả khu dân cư của đối phương
Một số loại vũ khí thậm chí đã đạt tầm bắn vượt ra ngoài Yemen. Theo các báo cáo quốc tế, tên lửa của Houthi có thể vươn tới các mục tiêu cách xa hàng nghìn km, với trường hợp một tên lửa bay hơn 2.000 km để tiếp cận Israel.
Trên thực địa, hiệu quả tác chiến của Houthi cũng không thể xem nhẹ. Từ cuối năm 2023, họ đã tiến hành hàng trăm cuộc tấn công bằng UAV, tên lửa hành trình và tên lửa chống hạm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ, buộc Mỹ và đồng minh phải triển khai hệ thống phòng thủ quy mô lớn để đánh chặn.
"Kịch bản ác mộng"
Bên cạnh việc sở hữu sở hữu kho vũ khí nguy hiểm, vị trí địa lý của Houthi mới thật sự là thứ khiến Lầu Năm Góc phải đau đầu.
Đây là lực lượng kiểm soát phần lớn khu vực đông dân nhất Yemen. Do đó, việc Houthi tham chiến đặt ra mối đe dọa trực tiếp đối với eo biển Bab al-Mandeb ở phía nam Biển Đỏ, một “nút thắt cổ chai” quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng và thương mại toàn cầu.
Đây là tuyến hàng hải nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương, nơi khoảng 12% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ. Với chiều rộng chỉ khoảng 29 km tại điểm hẹp nhất, khu vực này đặc biệt dễ bị tổn thương trước các cuộc tấn công bằng tên lửa, thủy lôi hoặc xuồng nhỏ.
So với Hormuz, Bab al-Mandeb có một tuyến thay thế, khi tàu thuyền có thể đi vòng qua Mũi Hảo Vọng ở châu Phi. Tuy nhiên, cái giá phải trả là rất lớn.
  |
|
Vị trí chiến lược quan trọng, eo biển Bab al-Mandab có thể trở thành một mặt trận căng thẳng mới ở Trung Đông. Biểu đồ: Economist. |
Theo chuyên gia Muyu Xu của Kpler, hành trình từ Rotterdam đến Singapore qua kênh đào Suez và Bab al-Mandeb mất khoảng 27 ngày, nhưng nếu phải vòng qua châu Phi sẽ kéo dài tới 40 ngày.
Đối với vận chuyển dầu, tác động còn rõ rệt hơn. Xu cho biết các chuyến hàng từ Trung Đông sang châu Á có thể mất gần 50 ngày nếu phải đổi tuyến, tức hơn gấp đôi thời gian bình thường. Điều này kéo theo chi phí vận tải tăng mạnh, chuỗi cung ứng bị kéo dài và giá năng lượng chịu áp lực lớn.
Theo ông Thomas Juneau, chuyên gia tại Đại học Ottawa và Viện Chatham House, nếu các cuộc tấn công của Houthi chỉ dừng ở quy mô hạn chế nhằm vào Israel, chúng sẽ “không tác động đáng kể đến cục diện chiến tranh”, theo tờ Time.
Tuy nhiên, kịch bản sẽ thay đổi đáng kể nếu Houthi quay lại chiến thuật tấn công tàu thuyền trên Biển Đỏ.
“Nếu họ nhắm vào vận tải biển và tìm cách phong tỏa eo Bab al-Mandab, tác động sẽ rất lớn, khuếch đại ảnh hưởng vốn đã nghiêm trọng của cuộc chiến lên giá dầu, khí đốt và toàn bộ nền kinh tế toàn cầu”, ông cảnh báo.
Các chuyên gia cảnh báo về một kịch bản "phong tỏa đa điểm": Nếu Bab al-Mandeb và kênh đào Suez bị đóng cửa cùng lúc với eo biển Hormuz, các tuyến hàng hải huyết mạch sẽ bị tê liệt hoàn toàn.
Ở góc độ chiến lược, sự xuất hiện của Houthi không chỉ mở thêm một mặt trận quân sự mà còn làm thay đổi bản chất cuộc chiến. Xung đột giờ đây không còn xoay quanh việc kiểm soát lãnh thổ, mà chuyển sang cạnh tranh khả năng kiểm soát các điểm nghẽn kinh tế quan trọng của thế giới.
Nguồn: https://znews.vn/suc-manh-quan-su-cua-houthi-post1639158.html
Bình luận (0)