Nối dài vòng đời của rơm rạ
Trong tiết trời cuối năm se lạnh, dọc các tuyến giao thông nông thôn ở xã ngoại thành, đầu nguồn TP Cần Thơ là những cánh đồng lúa đông xuân xanh rì, sinh trưởng tốt. Nông dân tất bật chăm sóc, bảo vệ lúa vụ đông xuân 2025-2026, kỳ vọng một mùa vụ thuận lợi.
Ông Nguyễn Văn Thanh, xã Thạnh Quới, phấn khởi cho biết: “Lúa đông xuân năm nay phát triển tốt, thời tiết thuận, nắng nhiều, nguồn nước dồi dào. Gia đình tôi gieo sạ hơn 10 công theo mô hình cánh đồng lớn. Nhờ vệ sinh đồng ruộng kỹ, áp dụng “3 giảm, 3 tăng”, bón lót phân hữu cơ từ rơm rạ nên lúa khỏe, chi phí sản xuất giảm…”.
Rơm rạ được thu gom, vận chuyển đến nơi xử lý, tái sản xuất khi cánh đồng lúa ở TP Cần Thơ được thu hoạch.
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường - NN&MT), mỗi năm ĐBSCL sản xuất hơn 24 triệu tấn lúa, đồng thời phát sinh khoảng 24 triệu tấn rơm rạ - một nguồn phụ phẩm lớn từ đồng ruộng. Riêng TP Cần Thơ, năm 2025 gieo trồng hơn 718.000ha lúa, thu hoạch trên 4,7 triệu tấn, tương ứng khoảng 4-4,7 triệu tấn rơm rạ.
Thời gian qua vẫn còn một lượng lớn rơm rạ sau các mùa lúa ở TP Cần Thơ và vùng ĐBSCL bị đốt bỏ hoặc vùi xuống đất, gây lãng phí, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học và tăng phát thải khí nhà kính. Tận dụng hiệu quả nguồn phụ phẩm này không chỉ giảm áp lực môi trường mà còn là hướng đi bền vững để phát triển nông nghiệp tuần hoàn. Thực tế quản lý và sử dụng rơm rạ theo hướng tuần hoàn là giải pháp hiệu quả nhằm giảm phát thải, nâng cao chuỗi giá trị lúa gạo và tăng thu nhập cho nông dân. Tại TP Cần Thơ, nhiều địa phương đã hạn chế đốt rơm rạ, chuyển sang tận dụng phụ phẩm để bán, trồng nấm rơm, ủ làm phân hữu cơ hoặc phục vụ các hoạt động sản xuất khác.
Với sự hỗ trợ của Viện Nghiên cứu lúa gạo quốc tế (IRRI) và Sở NN&MT TP Cần Thơ, Hợp tác xã nông nghiệp tuần hoàn Minh Đức (xã Thuận Hòa, TP Cần Thơ) đã triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn từ rơm rạ. Theo đó, rơm được thu gom sau thu hoạch để trồng nấm rơm; bã rơm ủ nấm tiếp tục được sử dụng sản xuất phân hữu cơ, bón trở lại cho ruộng lúa.
Hợp tác xã Minh Đức hiện canh tác hơn 450ha lúa với 13 hộ tham gia. Vụ sản xuất nấm rơm đầu tiên được triển khai cả trong nhà và ngoài trời với 2.300 cuộn rơm, ước thu hồi khoảng 100-120 tấn phân hữu cơ phục vụ sản xuất. Mô hình góp phần giảm lượng phân bón hóa học sử dụng, cải tạo đất, bảo vệ môi trường và giảm phát thải khí nhà kính.
Triển vọng nông nghiệp tuần hoàn
Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030 (Đề án 1 triệu héc-ta) đang được triển khai không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn khẳng định vị thế chuỗi giá trị ngành hàng lúa gạo Việt Nam; trong đó, rơm rạ được tận dụng trồng nấm, sản xuất phân hữu cơ, gia tăng giá trị từ đồng ruộng.
Ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam, cho biết: “Quản lý rơm rạ cần được thực hiện theo hướng tận dụng làm nguyên liệu trồng nấm, vật liệu xây dựng, sản xuất năng lượng, phân bón hữu cơ. Ứng dụng công nghệ phân hủy rơm rạ tại chỗ, tăng hiệu quả sử dụng; xây dựng mô hình nông nghiệp tuần hoàn, thu gom rơm rạ, tái sử dụng rơm rạ không chỉ góp phần nâng cao thu nhập trên đơn vị diện tích canh tác mà còn giảm thiểu tác động môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp”.
Đề án 1 triệu héc-ta đặt mục tiêu đến năm 2050 thu gom, tái sử dụng 100% lượng rơm rạ gắn với xây dựng cơ sở dữ liệu, phần mềm hỗ trợ quản lý rơm rạ. Đồng thời, ứng dụng các công nghệ xử lý rơm rạ thân thiện môi trường, khuyến khích các mô hình nông nghiệp tuần hoàn, tận dụng rơm rạ làm nguyên liệu sản xuất nông nghiệp chất lượng cao.
Mô hình cánh đồng lớn tại TP Cần Thơ được thu gom rơm rạ khi lúa được thu hoạch.
Để thực hiện mục tiêu trên, tại TP Cần Thơ, Sở NN&MT phối hợp các sở, ngành, hội, đoàn thể, nhà khoa học và Viện Nghiên cứu lúa gạo quốc tế (IRRI) triển khai các hoạt động chuyên sâu, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Cần Thơ, cho biết: “Với sự quan tâm của Thành ủy, UBND và các ngành, đoàn thể, nhiều chủ trương, chính sách phát triển nông nghiệp tuần hoàn, thích ứng biến đổi khí hậu đã được triển khai, góp phần cải thiện đời sống nông dân, phát triển nông thôn. Qua đó, doanh nghiệp ngày càng gắn kết chặt chẽ với nông dân, đầu tư vật tư, bao tiêu sản phẩm với giá có lợi; nông dân mạnh dạn sản xuất an toàn, nâng chất lượng nông sản, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, từng bước nâng vị thế nông sản TP Cần Thơ”.
Bà Nguyễn Thị Giang nhấn mạnh, để nông nghiệp tuần hoàn phát huy hiệu quả, cần tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, áp dụng các quy trình canh tác bền vững nhằm gia tăng giá trị ngành lúa gạo, thích ứng biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính, góp phần thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam. Theo đó, cần tập trung phát triển các công nghệ đã chứng minh hiệu quả kinh tế - môi trường, nhất là các nội dung trong Quyết định 248/QĐ-TT-CLT về nông nghiệp tuần hoàn từ rơm; đồng thời xây dựng kế hoạch tăng cường năng lực, nhân rộng mô hình quản lý rơm rạ theo hướng tuần hoàn, đẩy mạnh tập huấn, nâng tỷ lệ áp dụng sản xuất lúa an toàn, bền vững, chất lượng cao, đáp ứng các tiêu chí của Đề án 1 triệu héc-ta lúa.
Ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, khẳng định: “Trên cơ sở những kết quả đạt được, TP Cần Thơ cam kết đồng hành cùng địa phương, doanh nghiệp và nông dân trong phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nông nghiệp; đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững, tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu…”.
*
* *
Những vụ mùa đông xuân, hè thu “xanh và lành” đang mở ra hành trình phát triển mới của mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, gieo niềm tin mới cho nông dân và ngành Nông nghiệp Cần Thơ về tương lai phát triển với giá trị cao hơn, bền vững hơn.
Bài, ảnh: HÀ VĂN
Nguồn: https://baocantho.com.vn/tai-sinh-phu-pham-uom-mam-xanh-a198838.html
Bình luận (0)