ที่เมืองสะพินมีตลาดที่ล้าหลังอยู่แห่งหนึ่ง

เช้าตรู่ หมอกหนาทึบปกคลุมที่ราบสูงหินดงวัน ท่ามกลางหมอกที่ฟุ้งกระจาย กลุ่มชาวม้งและชาวดาวที่แต่งกายด้วยชุดพื้นเมืองสีสันสดใส ค่อยๆ เดินลงมาจากภูเขาจากหมู่บ้านห่างไกล พวกเขาแบกตะกร้าไว้บนหลังและบรรทุกผัก สมุนไพร ไก่ หรือลูกหมู ซึ่งเป็นผลผลิตที่พวกเขาเลี้ยงเอง เดินฝ่าลมหนาวมุ่งหน้าไปยังใจกลางตำบลซาฟิน ที่ซึ่งตลาดคึกคักกำลังค่อยๆ ตื่นขึ้น

ตะกร้าใบนี้เป็นสิ่งที่ผู้หญิงชาวม้งมักพกติดตัวไปตลาดทุกวัน

สีของผ้าลินิน คือจิตวิญญาณของตะกร้า

ตลาดสะพินตั้งอยู่ริมทางหลวงหมายเลข 4C ติดกับถนนแห่งความสุขอันคดเคี้ยว ซึ่งเป็นเส้นทางในตำนานของที่ราบสูงหินดงวัน ตลาดแห่งนี้เป็นหนึ่งในตลาดที่มีเอกลักษณ์และโดดเด่นที่สุดในภูมิภาคนี้

ตลาดแห่งนี้จัดขึ้นทุกหกวัน และแต่ละครั้งจะ "เลื่อน" กลับไปหนึ่งวันเมื่อเทียบกับครั้งก่อน หากสัปดาห์นี้จัดในวันอาทิตย์ สัปดาห์หน้าก็จะจัดในวันเสาร์ จากนั้นก็วันศุกร์ วันพฤหัสบดี... จังหวะที่เป็นเอกลักษณ์นี้ดูเหมือนจะท้าทายการนับเวลาแบบสมัยใหม่ โดยเป็นไปตามวัฏจักรของการทำเกษตรกรรม ฤดูกาลของข้าวโพดและข้าว ตามกำหนดการ เมื่อหมอกยังคงปกคลุมเนินเขา ชาวบ้านจะแบกสินค้าของตนลงไปยังตลาด

ตั้งแต่รุ่งอรุณจนถึงพลบค่ำ ตลาดคึกคักไปด้วยเสียงของผู้คน การต่อรองราคา และเสียงหัวเราะ ปะปนกับควันจากเตาไฟ ที่นี่ ผู้คนมาตลาดไม่เพียงแต่เพื่อซื้อขายเท่านั้น แต่ยังเพื่อพบปะ แบ่งปัน และมองเห็นกันและกันท่ามกลางความยากลำบากของชีวิตในที่สูง

ท่ามกลางตลาดที่คึกคัก ภาพของหญิงชาวม้งในชุดที่สดใสโดดเด่นสะดุดตา สีสันที่ดูราวกับดึงแสงแดดออกมาจากหมอก พวกเธอคือผู้สืบทอดงานปั่นและทอผ้าลินิน ซึ่งเป็นอาชีพที่หล่อเลี้ยงและกำหนดเอกลักษณ์ของชาวม้งมาหลายชั่วอายุคน ในมือของหญิงชาวม้งมักจะถือเส้นด้ายป่านที่กำลังปั่นอยู่เสมอ พวกเธอเดินไปรอบๆ ตลาด พูดคุย และปั่นผ้าลินินไปพร้อมๆ กัน เส้นด้ายป่านแต่ละเส้นที่บอบบางถูกปั่น ทอ ย้อมด้วยสีคราม และปักด้วยมือเป็นชุดเดรส เสื้อ และผ้าพันคอ ไม่ใช่แค่สำหรับสวมใส่เท่านั้น แต่ยังเป็นวิธีที่ผู้หญิงเหล่านี้แสดงออกถึงจิตวิญญาณของตนด้วย

ในมือของหญิงชาวม้ง มักจะมีเส้นใยป่านที่กำลังถูกปั่นอยู่เสมอ

หากเส้นด้ายลินินเป็นสิ่งที่พวกเขาไม่เคยแยกจากกันเลย ตะกร้าสานที่สะพายอยู่บนหลังก็เป็นส่วนสำคัญที่ขาดไม่ได้ในชีวิตของชาวม้ง ที่ตลาด ตะกร้าแล้วตะกร้าเล่าเรียงต่อกัน สร้างกระแสการทำงานที่เรียบง่าย ภายในตะกร้าอาจมีข้าวโพดเหลือง ถั่วป่า น้ำผึ้ง หรือกระโปรงใหม่สองสามตัวเพื่อแลกเปลี่ยนกับสมุนไพร การแลกเปลี่ยนง่ายๆ เหล่านี้เกิดขึ้นในภาษาม้งที่อบอุ่นและร่าเริง โดยไม่มีการต่อรองราคามากนัก

ตะกร้าธรรมดาๆ ใบนั้นได้กลายเป็นส่วนสำคัญของชีวิตและวัฒนธรรมของผู้คนไปแล้ว ผู้คนอาจลืมชื่อและอายุ แต่เมื่อเห็นหญิงชาวม้งแบกตะกร้า ทุกคนก็รู้ได้ทันทีว่านั่นคือภาพของภูเขาและป่าไม้ แห่งเมืองตวนกวาง

ตลาดแห่งนี้ยังเป็นแหล่งรวมสีสันแห่ง อาหาร พื้นเมืองบนที่สูง หม้อตุ๋นเนื้อม้าที่กำลังร้อนระอุ ซึ่งเป็นอาหารขึ้นชื่อของชาวม้ง ทำจากเนื้อและกระดูกม้า ปรุงรสด้วยเครื่องเทศจากภูเขา กำลังลอยขึ้นมาจากหม้อข้างๆ กันนั้นมีตะกร้าใส่แป้งข้าวโพดนึ่งสีเหลืองทอง และขนมบัควีทหอมๆ ที่ทำจากดอกไม้สีม่วงที่บานสะพรั่งบนเนินเขาในทุกฤดูใบไม้ร่วง ทั้งหมดนี้ผสมผสานกับกลิ่นฉุนของเหล้าข้าวโพดหมัก ซึ่งเป็นเครื่องดื่มที่ทำให้ผู้คนหัวเราะง่ายขึ้น พูดคุยมากขึ้น และลืมความหนาวเย็นของภูมิประเทศที่เป็นหินสีเทาไปได้

ผู้คนไปตลาดไม่เพียงแต่เพื่อขายสินค้าเท่านั้น แต่ยังเพื่อหาเพื่อน พบปะคนรู้จัก และแม้กระทั่งไปออกเดท มีคู่รักหนุ่มสาวชาวม้งที่ไปตลาดด้วยกัน เสื้อผ้าของพวกเขายังคงมีกลิ่นผ้าลินินใหม่ๆ ดวงตาของพวกเขามีความเขินอายแต่ก็สดใส สำหรับพวกเขา วันตลาดคือเทศกาล เป็นโอกาสที่จะได้แสดงความรู้สึก เริ่มต้นเรื่องราวต่างๆ

เสียงสะท้อนที่ยังคงหลงเหลืออยู่จากตลาดที่ล้าหลังและการเดินทางผ่านภูมิประเทศที่เป็นหินขรุขระ

ตลาดสะพินมีสินค้าเกษตรท้องถิ่นหลากหลายชนิดให้เลือกซื้อ

ปัจจุบัน ตลาดนัดซาพินไม่เพียงแต่เป็นสถานที่พบปะสังสรรค์ของชาวเขาเท่านั้น แต่ยังเป็นจุดแวะพักยอดนิยมของนักท่องเที่ยวทั้งในและต่างประเทศอีกด้วย ท่ามกลางสีสันสดใสของผ้าไหมปักดิ้นทอง ภาพของนักท่องเที่ยวชาวตะวันตกที่ถือกล้องอยู่ในมือกลายเป็นภาพที่คุ้นเคย ชาวบ้านที่นี่คุ้นเคยกับกล้องเป็นอย่างดี พวกเขายิ้มอย่างอ่อนโยนและเป็นธรรมชาติ เหมือนกับผืนแผ่นดินนี้เอง

จากตลาดสาฟิน นักท่องเที่ยวสามารถเดินทางต่อไปยังคฤหาสน์ตระกูลหว่อง ซึ่งเป็นผลงานชิ้นเอกทางสถาปัตยกรรมที่สร้างจากหินสีน้ำเงินและไม้มีค่า ครั้งหนึ่งเคยเป็น "พระราชวังของกษัตริย์เมี่ยว" หรือเยี่ยมชมหมู่บ้านลาวซา ที่บ้านดินแบบดั้งเดิมตั้งอยู่บนเนินเขา และงานแกะสลักเงินโบราณยังคงส่องสว่างทุกบ่าย ถัดไปคือเมืองเก่าดงวัน สถานที่ที่อนุรักษ์บ้านดินสีเหลืองที่เก่าแก่ ร้านกาแฟที่ตั้งอยู่ท่ามกลางโขดหิน ที่ซึ่งเวลาราวกับหยุดนิ่งท่ามกลางเสียงขลุ่ยม้งอันไพเราะ

เมื่อถึงเที่ยงวัน แสงแดดได้แผดเผาน้ำค้างยามเช้าจนแห้งเหือด ตลาดก็ค่อยๆ ว่างเปล่า ตะกร้าสินค้าหมดเกลี้ยง หม้อแกงกะหรี่ (แกงแบบดั้งเดิม) ก็ว่างเปล่า เหลือเพียงเสียงฝีเท้าที่ลอยมาตามลม อีกหกวัน ตลาดก็จะเปิดอีกครั้ง – เลื่อนออกไปอีกหนึ่งวัน – แต่ความอบอุ่นของผู้คน สีสันที่สดใส และจิตวิญญาณทางวัฒนธรรมของที่ราบสูงหินยังคงอยู่ เพราะในซาพิน ตลาดไม่ใช่แค่สถานที่ค้าขาย แต่ยังเป็นแหล่งเก็บรักษาความทรงจำ วัฒนธรรม และลมหายใจแห่งชีวิตของชาวเขาอีกด้วย

บันทึกโดย: หว่าง อานห์

ที่มา: https://baotuyenquang.com.vn/van-hoa/du-lich/202511/co-mot-cho-lui-o-sa-phin-01c2c4b/