ควันในครัวฤดูหนาว

เช้าตรู่ ขณะที่ฉันยังคงขดตัวอยู่ใต้ผ้าห่มบางๆ ยึดมั่นในความอบอุ่นและช่วงเวลาแห่งการหลับใหลอันแสนน้อยนิด กลิ่นที่คุ้นเคยก็ลอยมาแตะจมูก ปลุกฉันให้ตื่นขึ้น มันคือกลิ่นควันจากครัว กลิ่นที่อยู่กับฉันมาตลอดวัยเด็ก ชวนให้นึกถึงภาพครัวเรียบง่ายในชนบท ที่แม่ของฉันเตรียมอาหารเช้าอย่างพิถีพิถันสำหรับทุกคนในครอบครัว กลิ่นนั้นเปรียบเสมือนเส้นใยที่มองไม่เห็น ดึงฉันกลับไปยังความทรงจำอันอ่อนโยนและอบอุ่นเหล่านั้น ที่กาลเวลาไม่อาจลบเลือนได้

ภาพประกอบ.

สมัยนั้นครอบครัวเรายากจน และไม่มีโทรทัศน์ไว้ดูพยากรณ์อากาศ คุณยายบอกว่าดูจากควันไฟที่ลอยขึ้นมาจากปล่องไฟในครัวก็รู้ได้ว่าพรุ่งนี้อากาศจะแดดออกหรือฝนตก ควันไฟที่ลอยขึ้นตรงๆ หมายถึงแดดออก ส่วนควันไฟบางๆ ที่ลอยแผ่ไปในแนวนอนหมายถึงฝนจะตก ดังนั้นทุกครั้งที่แม่ซื้อชุดใหม่หรือรองเท้าแตะพลาสติกให้ ฉันก็จะวิ่งออกไปที่สนามอย่างตื่นเต้น เงยหน้าขึ้นมองควันไฟยามเย็นที่ลอยขึ้นมาจากปล่องไฟ หวังว่าวันรุ่งขึ้นท้องฟ้าจะแจ่มใสจะได้เอาไปอวดเพื่อนๆ ที่โรงเรียน แม้กระทั่งตอนนี้ ฉันก็ยังลืมควันไฟบางๆ เหล่านั้นไม่ได้เลย มันลอยวนอยู่เหนือหลังคาครัวของบ้านในละแวกนั้นยามพลบค่ำ เหมือนหมอกบางๆ ที่ทั้งเรียบง่ายและงดงามอย่างประหลาด

ตั้งแต่ยังเล็ก เด็กที่เกิดในชนบทมักสนิทสนมกับห้องครัว ในห้องครัวมุงจากเก่า แม่สอนพวกเราวิธีการเรียงฟืนเพื่อก่อไฟ วิธีการหุงข้าว ต้มน้ำ และคนอาหารหมู... และยังเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับตำนานของ "พ่อค้าขายผัก" เกี่ยวกับมิตรภาพและน้ำใจเพื่อนบ้านในบ่ายวันฤดูหนาวอันหนาวเหน็บ ทุกวันระหว่างทางกลับบ้านจากโรงเรียน ท้องร้องจ๊อกๆ ด้วยความหิว ฉันอยากวิ่งกลับบ้านให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ ภาพแรกที่ผุดขึ้นมาในใจเสมอคือไฟในครัวของแม่ เพราะมันมีกลิ่นฉุนๆ ของฟางและหญ้าแห้งผสมกับกลิ่นข้าวที่กำลังเดือดอยู่ในหม้อบนเตา หรือเพียงแค่กลิ่นอาหารที่แม่ทำ โดยไม่มีใครบอกให้ทำ พี่สาวและน้องสาวของฉันจะมารวมตัวกันรอบกองไฟหลังเลิกเรียน เพื่อให้ความอบอุ่นแก่ฝ่ามือที่แห้งแตกและเย็นเฉียบ และฟังเรื่องราวของแม่ รู้สึกถึงความสงบสุขที่ไม่ธรรมดา

สมัยนั้นฟืนหายาก ครอบครัวของฉันจึงใช้ฟาง แกลบ และใบไม้แห้งในการหุงต้มเป็นหลัก ด้วยเหตุนี้ น้ำดื่มของเราจึงบางครั้งปนเปื้อนด้วยควัน ข้าวสวยของเราบางครั้งก็เปลี่ยนเป็นสีเหลืองตรงมุมใดมุมหนึ่ง หรือมีขี้เถ้าปกคลุมอยู่ ซึ่งเป็นเรื่องคุ้นเคยสำหรับเด็กๆ ในฟาร์มที่ซุ่มซ่ามและชอบเล่นซนอย่างพวกเรา ฉันจำได้ว่าครั้งหนึ่ง น้องชายของฉันถูกแม่ลงโทษเพราะมัวแต่เล่นจนฝาหม้อข้าวที่ฝังอยู่ในขี้เถ้าเปิดออก เมื่อพ่อแม่กลับมาจากทำงานในทุ่งนาและยกหม้อลงจากเตา ข้าวครึ่งหนึ่งก็ติดขี้เถ้าและกินไม่ได้

ในวันที่อากาศหนาวเย็นและฝนตก ฟางจะชื้น ทำให้ครัวเต็มไปด้วยควันอยู่เสมอ ควันไม่ได้ลอยขึ้นสูง แต่เกาะอยู่บนหลังคากระเบื้องและวนเวียนอยู่ในครัวเล็กๆ ทำให้ใบหน้าของฉันเปื้อนเขม่า น้ำตาและน้ำมูกไหล แต่ฉันก็ยังยิ้มแย้มพลางเป่ามันเทศหรือข้าวโพดย่างร้อนๆ หอมๆ เพื่อเตรียมกิน ฉันชอบทำอาหารด้วยเตาฟางมากที่สุด เมล็ดข้าวที่เหลืออยู่ในฟางจะแตกตัวและกลายเป็นข้าวพองสีขาวเล็กๆ ทุกครั้งที่ฉันเห็นข้าวพองในเตา ฉันจะรีบใช้ไม้ตักออกมากินเพื่อบรรเทาความหิว บางครั้ง ฉันจะแอบหยิบข้าวเกรียบที่แม่ใช้ทำซุปสักสองสามเส้นใส่เตา แล้วย่างจนกรอบ—รสชาติอร่อยอย่างไม่น่าเชื่อ

เวลาผ่านไปอย่างเงียบๆ และฉันก็ค่อยๆ เติบโตขึ้น ความทรงจำเรียบง่ายเหล่านั้นฝังลึกอยู่ในจิตใจของฉัน และแล้ว ในบางครั้ง เพียงแค่ได้กลิ่นควันจากครัวโดยบังเอิญ ความทรงจำในวัยเด็กก็หวนกลับมาอย่างบริสุทธิ์ ล้ำค่า และอบอุ่นอย่างเหลือเชื่อ สำหรับฉัน กลิ่นควันจากครัวคือกลิ่นของชนบท กลิ่นของวันเวลาในวัยเด็กที่เคยทำให้ฉันน้ำตาไหลนับครั้งไม่ถ้วน แต่ก็เพียงพอที่จะทำให้หัวใจฉันอบอุ่นไปตลอดชีวิต

ง็อกฟุก

ที่มา: https://baohungyen.vn/khoi-bep-mua-dong-3189576.html