ผู้หญิงในหมู่บ้านพอตยังคงอนุรักษ์งานฝีมือการทอผ้าไหมแบบดั้งเดิมเอาไว้

ในหมู่บ้านพอต ไม่ใช่เรื่องแปลกที่จะเห็นหญิงชรานั่งอยู่บนระเบียงบ้าน มองดูหลานๆ ขณะทอผ้าพันคอ ชุด ผ้าคาดเอว และผ้าห่ม เพื่อมอบให้ลูกหลาน ในวิธีนี้ หญิงชราผู้ชำนาญเหล่านี้ไม่เพียงแต่ได้สนองความหลงใหลในเครื่องทอผ้า เส้นด้ายหลากสี และลวดลายอันงดงามเท่านั้น แต่ยังได้ถ่ายทอดความรักในงานฝีมือการทอผ้าไหมแบบดั้งเดิมของบรรพบุรุษไปสู่คนรุ่นใหม่ด้วย

นางสาวดิงห์ ถิ ล็อต (หมู่บ้านโพท ตำบลซงอัน เมืองอันเค) อวดชุดผ้าไหมปักดิ้นทองที่มีลวดลายสวยงามมากมาย ซึ่งเธอทอเองอย่างภาคภูมิใจ ภาพ: ง็อก มินห์

นางดิงห์ ถิ ล็อต (เกิดปี 1949) กล่าวว่า เธอมีลูกชายสามคนและลูกสาวสองคน ลูกสะใภ้และลูกสาวของเธอทุกคนทอผ้าไหมเป็น แต่เนื่องจากต้องทำงานเพื่อพัฒนา เศรษฐกิจ จึงมีเวลาทอผ้าน้อยมาก กว่าสามปีแล้วที่ลูกสาวคนเล็กของเธอคลอดลูกคนแรก เธอจึงหยุดทำงานในไร่นาและอยู่บ้านดูแลหลาน ขณะที่หลานนอนหลับ เธอก็จะนั่งทอผ้าอยู่ที่เครื่องทอผ้า

“งานทอผ้าไหมไม่ใช่งานที่ต้องใช้แรงกายมาก แต่ต้องใช้ความอดทน ความละเอียดรอบคอบ และเวลามาก ของใช้ธรรมดาอย่างเช่น ที่อุ้มเด็ก ผ้าห่ม และที่คาดผม ใช้เวลาทอ 5-15 วัน ในขณะที่ชุดสตรีและผ้าคาดเอวบุรุษที่มีลวดลายซับซ้อนและสวยงาม ใช้เวลาทอเกือบหนึ่งเดือน หรืออาจถึง 2-3 เดือน ผลิตภัณฑ์ที่มีลวดลายสม่ำเสมอและคมชัดจะมีมูลค่าสูงกว่า” คุณล็อตกล่าว

คุณนายล็อตอุทิศตนให้กับการทอผ้าไหมมาเกือบ 60 ปี สร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ที่ทนทานและสวยงามมากมายด้วยลวดลายและการออกแบบที่เป็นเอกลักษณ์ เธอเก็บผลิตภัณฑ์ทอทั้งหมดไว้ใช้ในครอบครัวและมอบเป็นของขวัญให้แก่ลูกหลานและญาติๆ “ชีวิตกำลังทันสมัยขึ้นทุกวัน ในขณะที่คนรุ่นใหม่ไม่ค่อยสนใจการทอผ้าไหมแบบดั้งเดิมเท่าไหร่ เมื่อเวลาผ่านไป งานฝีมือนี้จะค่อยๆ เลือนหายไป ฉันพยายามทอผ้าไหมสักสองสามชุดเพื่อมอบให้ญาติๆ เป็นสัญลักษณ์แห่งความรักในฐานะยายและแม่ที่มีต่อลูกๆ และหลานๆ ฉันหวังว่าคนรุ่นหลังจะเรียนรู้ที่จะอนุรักษ์และหวงแหนงานฝีมือการทอผ้าไหมแบบดั้งเดิมของบรรพบุรุษของเรา” คุณนายล็อตกล่าว

ตามธรรมเนียมประเพณีดั้งเดิม ครอบครัวของนางดิงห์ ถิ ล็อต (ภาพด้านขวา ในหมู่บ้านพอต ตำบลซงอัน อำเภออันเค) ปลูกฝ้ายเพื่อแบ่งปันให้กับผู้ล่วงลับ เพื่อให้พวกเขาสามารถทอผ้าไหมต่อไปได้ใน ภพหน้า ภาพ: ง็อก มินห์

นางล็อตชี้ไปยังสุดสวนที่ต้นฝ้ายปลูกปะปนอยู่กับต้นข้าวโพด แล้วเล่าว่า “ปีนี้ฉันอายุ 75 ปีแล้ว หลังจากทอผ้าประมาณ 20 นาที หลังฉันก็ปวด มือและเท้าก็เมื่อยไปหมด ด้วยประสบการณ์และเทคนิคที่ฉันได้เรียนรู้มา ฉันได้สอนและแนะนำลูกๆ และน้องสาวในหมู่บ้าน เมื่อฉันไปพบบรรพบุรุษ ฉันจะได้อยู่อย่างสงบ ตามธรรมเนียมของชาวบาห์นาร์ในตำบลซงอัน เมื่อคนตายไม่ว่าชายหรือหญิง นอกจากจะได้รับไห หม้อ ชาม และจานแล้ว พวกเขายังได้รับเมล็ดฝ้ายจำนวนหนึ่งเพื่อปลูกฝ้าย ปั่นด้าย และทอผ้าต่อไปในภพภูมิหน้า ตามความเชื่อของบรรพบุรุษของเรา ด้วยเหตุนี้ ต้นฝ้ายจึงมีอยู่ในสวนเสมอ และศิลปะการทอผ้าไหมก็จะถูกส่งต่อไปยังรุ่นต่อๆ ไป”

นางสาวดิงห์ ถิ ญอป (ซ้ายสุด หมู่บ้านพอต ตำบลซงอัน เมืองอันเค) เรียนรู้วิธีการทอผ้าลวดลายซับซ้อนจากผู้หญิงคนอื่นๆ ในหมู่บ้าน ภาพถ่าย: ง็อก มินห์

ตั้งแต่ยังเด็ก ดินห์ ถิ หน็อบ ได้รับการสอนจากคุณยายและคุณแม่ว่า เด็กผู้หญิงต้องเรียนรู้ศิลปะการทอผ้าไหม เพื่อที่ในอนาคตจะได้ทอชุดและเสื้อผ้าสำหรับตนเอง สามี และลูกๆ ดังนั้นทุกครั้งที่เธอเห็นคุณแม่ทอผ้าไหม เธอก็จะตั้งใจดูและเรียนรู้จากการสังเกต ด้วยคำแนะนำอย่างทุ่มเทจากคุณยายและคุณแม่ ประกอบกับความขยันหมั่นเพียรของเธอเองในการค้นคว้าและเรียนรู้ เมื่ออายุ 15 ปี หน็อบก็เชี่ยวชาญเทคนิคการปั่นด้าย การใช้กระสวย การร้อยด้ายเข้าเข็ม และการทอชุดและเสื้อผ้าที่มีลวดลายสีสันสวยงามสะดุดตา

“เมื่อก่อนผู้หญิงจะปั่นเส้นใยฝ้ายจากต้นฝ้ายและย้อมด้วยสีธรรมชาติจากราก ผล เปลือก และใบไม้ ปัจจุบันวัตถุดิบธรรมชาติหายาก และกระบวนการทำเส้นด้ายแบบดั้งเดิมก็ไม่ได้ทำกันอีกต่อไปแล้ว แทนที่จะเป็นเช่นนั้น ผู้หญิงจึงซื้อเส้นด้ายสีและขนสัตว์มาทอ พวกเรามักจะทอผ้าไหมในช่วงเวลาว่างตอนเย็น โดยไม่ต้องมีใครสั่ง พวกเราจะนั่งที่เครื่องทอผ้าและทอกระโปรง เสื้อ และผ้าคาดเอวอย่างขยันขันแข็ง จนเสร็จขั้นตอนที่ยังทำไม่เสร็จ จากนั้น งานฝีมือการทอผ้าไหมก็ได้รับการสืทอดต่อกันมาผ่านฝีมือของผู้หญิงรุ่นต่อรุ่นในหมู่บ้าน” คุณเญอปกล่าวอย่างภาคภูมิใจ

ในช่วงเวลาว่างระหว่างฤดูทำนา ตั้งแต่เช้าจรดค่ำ บรรดาผู้หญิงและคุณแม่ในหมู่บ้านปอต ตำบลซงอัน อำเภออันเค ต่างตั้งใจสอนลูกหลานทอผ้า ภาพ: ง็อก มินห์

ตามคำกล่าวของดิงห์ ถิ เกว หัวหน้าสมาคมสตรีหมู่บ้านพอต หมู่บ้านพอตมีสมาชิกหญิงกว่า 110 คน โดย 80% รู้จักวิธีการทอผ้าไหม ความสำเร็จนี้เป็นผลมาจากความร่วมมือของรัฐบาลท้องถิ่น สมาคมระดับสูง สาขาพรรค และคณะกรรมการประชาชนหมู่บ้าน ที่ส่งเสริมและสนับสนุนชาวบ้านอย่างสม่ำเสมอในการอนุรักษ์และพัฒนาขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดีงาม สนับสนุนให้ประชาชนสวมใส่เครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิมในงานแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมและศิลปะ วันหยุด เทศกาลความสามัคคีแห่งชาติ และเทศกาลอื่นๆ และสนับสนุนให้สมาชิกหญิงรักษาและพัฒนาฝีมือการทอผ้าและเข้าร่วมการแข่งขันทอผ้าไหม “ด้วยกิจกรรมเหล่านี้ เราได้สร้างโอกาสให้สตรีและชาวบ้านได้อนุรักษ์เอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษของเรามาหลายชั่วอายุคน” นางเกวกล่าว

ในช่วงเทศกาลต่างๆ สมาชิกหญิงของสมาคมสตรีในหมู่บ้านปอต ตำบลซงอัน อำเภออันเค มักจะแต่งกายให้ลูกๆ ด้วยชุดพื้นเมืองเพื่อปลูกฝังความรักและความชื่นชมในงานฝีมือการทอผ้าไหมของบรรพบุรุษ ภาพ: ง็อก มินห์

เกี่ยวกับการอนุรักษ์และส่งเสริมการทอผ้าไหมแบบดั้งเดิมในหมู่บ้านโพท นางดัง ถิ เหียว ประธานสหภาพสตรีตำบลซงอัน กล่าวว่า ตำบลนี้ประกอบด้วย 5 หมู่บ้านย่อยและ 1 หมู่บ้านใหญ่ ในช่วงที่ผ่านมา คณะกรรมการพรรคและรัฐบาลท้องถิ่นได้ส่งเสริม สนับสนุน และกระตุ้นช่างฝีมือและช่างทอผ้าไหมที่มีทักษะให้ถ่ายทอดความรู้แก่คนรุ่นใหม่ โดยเฉพาะลูกหลานของตนเอง สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อให้สมาชิกและสตรีในหมู่บ้านโพทได้เข้าร่วมชั้นเรียนฝึกอบรมการทอผ้าไหมเพื่อพัฒนาทักษะอย่างต่อเนื่อง ทุกปี สหภาพสตรีจะลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมทางวัฒนธรรมที่จัดโดยตำบล เพื่อสร้างโอกาสให้สตรีได้แลกเปลี่ยน เรียนรู้ และแบ่งปันประสบการณ์การทอผ้า

“ในปี 2023 หมู่บ้านพอตได้เข้าร่วมงานเทศกาลวัฒนธรรมชนกลุ่มน้อยครั้งแรกของเมืองอันเค ซึ่งจัดขึ้นที่หมู่บ้าน ฮวาบินห์ (ตำบลตูอัน) สมาชิกสมาคมสตรีได้รับรางวัลที่หนึ่งในการประกวดทอผ้าไหม นี่เป็นแหล่งแห่งความสุขและความภาคภูมิใจไม่เพียงแต่สำหรับผู้หญิงเท่านั้น แต่ยังรวมถึงตำบลและชาวบ้านด้วย ซึ่งเป็นการกระตุ้นให้พวกเธอรักษาและพัฒนาศิลปะการทอผ้าไหมในหมู่บ้านพอตต่อไป” นางเหียวกล่าว

แหล่งที่มา: https://gialai.gov.vn/tin-tuc/phu-nu-lang-pot-gin-giu-nghe-det-tho-cam.79223.aspx