ระหว่างทางไปตรีตอง หัวใจของฉันเต็มไปด้วยทั้งความตื่นเต้นและความอยากรู้อยากเห็น ฉันพกกล้องตัวเล็กๆ ไปด้วย – เพื่อนคู่ใจที่จะบันทึกทุกช่วงเวลา ฉันสงสัยว่า อะไรที่ทำให้เทศกาลนี้ยังคงมีชีวิตชีวาและแพร่หลายมานานหลายทศวรรษ กลายเป็นความภาคภูมิใจไม่เพียงแต่ของชาวเขมรเท่านั้น แต่ยังรวมถึงภูมิภาคตะวันตกเฉียงใต้ทั้งหมดของเวียดนามด้วย ฉันเชื่อว่าคำตอบอยู่ในภาพถ่ายที่ฉันกำลังจะถ่าย

ตั้งแต่เช้าตรู่ สนามแข่งม้าตรีตองก็คึกคักราวกับงานเทศกาล ผู้คนจากทุกสารทิศหลั่งไหลมายังสนามแข่ง ทุกคนต่างตื่นเต้น ชาวเขมรในชุดพื้นเมืองสีสันสดใส นักท่องเที่ยวจากทั้งในและนอกจังหวัด ทั้งผู้ใหญ่และเด็ก ต่างเบียดเสียดและพูดคุยกันอย่างสนุกสนานราวกับเป็นเทศกาลฤดูใบไม้ผลิ

ฉันเดินฝ่าฝูงชนไปพร้อมกับกล้องในมือ เมื่อเห็นชายชาวเขมรสูงอายุคนหนึ่งกำลังพยุงไม้เท้าเดินช้าๆ ท่ามกลางฝูงชน ฉันจึงรีบยกกล้องขึ้นเพื่อบันทึกรอยยิ้มอันอ่อนโยนของเขา จากนั้นฉันก็เห็นเด็กๆ หัวเราะเสียงดังขณะที่วัวถูกต้อนออกมา พวกเขาโห่ร้องด้วยความดีใจ ดวงตาเป็นประกาย ฉันยังคงกดชัตเตอร์ต่อไป พยายามบันทึกบรรยากาศที่คึกคักทั้งหมด

ภายในสนามแข่งวัวกระทิง วัวเหล่านั้นได้รับการดูแลอย่างดี ร่างกายแข็งแรง ดวงตาเป็นประกายด้วยความตื่นเต้น คนขี่วัวกระทิง – ชายชาวเขมรร่างกำยำเท้าเปล่าที่คุ้นเคยกับโคลนในนาข้าว – ก็กำลังเตรียมตัวเช่นกัน ดวงตาของพวกเขามีความตึงเครียดและเต็มไปด้วยความมุ่งมั่น ฉันแพนกล้องไปรอบๆ จับภาพวัวกระทิงคู่หนึ่งกำลังชนหัวกันราวกับกำลังวอร์มร่างกาย และยังเห็นภาพคนขี่วัวกระทิงกระซิบและลูบหลังวัวกระทิงเบาๆ ราวกับกำลังปลอบโยนพวกมัน

บรรยากาศเริ่มร้อนระอุขึ้นเรื่อยๆ เมื่อเสียงลำโพงดังสนั่นเป็นสัญญาณเริ่มการแข่งขัน ผมยกกล้องขึ้น หัวใจเต้นแรงราวกับว่ากำลังจะได้บันทึกภาพครั้งหนึ่งในชีวิต

เสียงดนตรีพื้นเมืองเวียดนามที่ไพเราะดังกระหึ่มไปทั่วบริเวณ ฝูงวัวเทียมเกวียนวิ่งฝ่าดงโคลนในนาข้าวอย่างไม่หยุดยั้ง จากอัฒจันทร์ ผู้ชมหลายพันคนจับตามอง เสียงเชียร์ดังกึกก้องราวกับสายฟ้าแลบ ฉันถือกล้องไว้ในมือ กดชัตเตอร์รัวๆ มันไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะบันทึกภาพช่วงเวลาที่โคลนกระเด็นขึ้นมา วัวเทียมเกวียนพยายามวิ่ง หรือใบหน้าของวัวที่บิดเบี้ยวด้วยความตั้งใจอย่างแรงกล้า

บางครั้ง ฉันต้องรีบเช็ดเลนส์เพราะโคลนกระเด็นไปทั่วกล้อง แต่ฉันก็รีบถ่ายภาพต่อ เพราะทุกวินาทีที่ผ่านไป ช่วงเวลาอันมีค่าอาจหลุดลอยไปได้ ฉันเฝ้ามองด้วยความตื่นเต้นและกังวลใจไปพร้อมๆ กัน เหมือนกับช่างภาพตัวจริง

เสียงดนตรีพื้นเมืองเวียดนามดังกระหึ่มไปทั่ว โคลนกระเด็นไปทั่วทุกหนแห่ง และการวิ่งของวัวแต่ละครั้งเป็นการแสดงให้เห็นถึงพละกำลังและความชำนาญในการควบคุมของคนขี่อย่างแท้จริง

บางครั้งผู้ชมก็ส่งเสียงอุทานด้วยความตกใจเมื่อวัวคู่หนึ่งลื่นล้ม หรือเมื่อวัวอีกคู่หนึ่งพุ่งไปข้างหน้าอย่างไม่คาดคิด ฉันเองก็เบียดเสียดเข้าไปในฝูงชน ส่งเสียงเชียร์และพยายามยกกล้องขึ้นสูงเพื่อถ่ายภาพมุมกว้าง: ทะเลแห่งผู้คน โคลนสีขาวกระเด็นไปทั่ว และวัวที่วิ่งควบอย่างรวดเร็วราวสายฟ้าแลบ มีบางช่วงเวลาที่ฉันแน่ใจว่าภาพถ่ายเหล่านั้นจะไม่เพียงแต่สวยงามเท่านั้น แต่ยังจะปลุกเร้าอารมณ์ที่รุนแรงอีกด้วย

ระหว่างพักเบรก ผมวางกล้องลงและใช้โอกาสนี้พูดคุยกับชาวบ้านบางคน ชายชราชาวเขมรคนหนึ่งบอกผมว่า "การแข่งวัวไม่ใช่แค่เพื่อความสนุกสนานเท่านั้น แต่มันเป็นการแสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษและเป็นการขอพรให้ได้ผลผลิตที่ดี" เมื่อได้ยินเขาพูดเช่นนั้น ผมก็เข้าใจมากยิ่งขึ้นว่าทำไมเทศกาลแข่งวัวจึงคงอยู่มายาวนาน มันไม่ใช่แค่เกม แต่ยังเป็นสะพานเชื่อมชุมชน เป็นพิธีกรรมที่มีความสำคัญทางจิตวิญญาณ

วัวแต่ละคู่ที่เข้าร่วมการแข่งขันนั้นเปรียบเสมือนทรัพย์สิน เป็นแหล่งความภาคภูมิใจของคนทั้งครอบครัว ชาวบ้านดูแลพวกมันตลอดทั้งปี และในวันเทศกาล พวกเขาก็มอบส่วนหนึ่งของความทุ่มเทให้กับชุมชน ผมยกกล้องขึ้นบันทึกภาพรอยยิ้มและการจับมือหลังจากจบการแข่งขัน ผ่านเลนส์ของผม พวกเขาไม่ได้ปรากฏเพียงแค่ในฐานะผู้ชนะและผู้แพ้ แต่ในฐานะเพื่อนและพี่น้องในชุมชนเขมรที่สงบสุขและแน่นแฟ้นเดียวกัน

นอกเหนือจากความสำคัญตามประเพณีแล้ว เทศกาลแข่งวัวกระทิงยังถูกมองว่าเป็นเวทีแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมและเป็นพื้นที่สร้างสรรค์สำหรับช่างภาพ เปิดโอกาสให้พวกเขาถ่ายภาพได้ในทุกสถานที่และภูมิประเทศ

เมื่อยืนอยู่ท่ามกลางภาพนั้น ฉันก็พลันนึกถึงการแข่งเรืองอในตำบลโกกว๋าวที่ฉันเพิ่งได้ไปชมมา การแข่งวัวกระทิงตรีตันนั้นจัดขึ้นบนทุ่งโคลน ซึ่งพละกำลังอันมหาศาลของวัวกระทิงจะเป็นตัวตัดสินชัยชนะหรือความพ่ายแพ้ แต่การแข่งเรืองอจัดขึ้นบนแม่น้ำอันกว้างใหญ่ ที่ซึ่งฝีพายหลายสิบคนทำงานร่วมกันอย่างกลมกลืน สร้างพลังร่วมกันขึ้นมา

ฉันถ่ายภาพเรืองอ (Ngo boat) แล่นตัดคลื่นอยู่หลายภาพ ตัวเรือยาวสีสันสดใส และไม้พายถูกยกขึ้นพร้อมกัน เมื่อเทียบกับภาพวัวสองตัววิ่งแข่งกันแล้ว ภาพทั้งสองแตกต่างกันมาก แต่กลับมีชีวิตชีวาอย่างเหลือเชื่อ ภาพหนึ่งสะท้อนชีวิต เกษตรกรรม ที่เชื่อมโยงกับทุ่งนา อีกภาพหนึ่งสะท้อนวัฒนธรรมริมแม่น้ำอันกว้างใหญ่ สิ่งที่เป็นจุดร่วมกันคือทั้งสองมาจากความเชื่อของชาวเขมร จากจิตวิญญาณของการอธิษฐานขอให้ได้ผลผลิตที่ดีและความสามัคคีในชุมชน ในเลนส์ของฉัน การแข่งวัวและการแข่งเรืองอ แม้จะมีทิวทัศน์และเสียงที่แตกต่างกัน แต่ทั้งสองก็เปล่งประกายรอยยิ้ม ความภาคภูมิใจ และพลังชีวิตของชาวเขมรทางตอนใต้ของเวียดนาม

การแข่งขันรอบสุดท้ายสร้างความตื่นตะลึงให้กับผู้ชมทั้งสนาม เมื่อวัวที่แข็งแกร่งที่สุดสองคู่เริ่มออกตัว โคลนก็กระเด็นไปทั่ว และเสียงเชียร์ก็ดังกระหึ่มราวกับคลื่น ฉันก็เชียร์ไปพร้อมกับฝูงชนพลางถ่ายรูปไม่หยุด จนแทบหายใจไม่ออก

ในขณะที่วัวลากเกวียนวิ่งเข้าเส้นชัย คนเลี้ยงวัวก็ยกแส้ขึ้นสูง และผมก็สามารถบันทึกภาพนั้นได้อย่างสมบูรณ์แบบ ภาพถ่ายแสดงให้เห็นถึงความแข็งแกร่ง ความสุข และอารมณ์ที่ท่วมท้นอย่างชัดเจน มันไม่ใช่แค่ภาพของการแข่งขัน แต่เป็นภาพของชัยชนะของชุมชน ผมมั่นใจว่านี่จะเป็นภาพถ่ายที่ล้ำค่าที่สุดของการเดินทางครั้งนี้

เทศกาลแข่งวัวกระทิงไม่ใช่แค่การแข่งขัน กีฬา เท่านั้น แต่ยังเป็นโอกาสสำหรับชุมชนชาวเขมรในการอนุรักษ์และแสดงออกถึงเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมดั้งเดิมของตน ทุกครั้งที่เทศกาลนี้เวียนมาถึง ผู้คนจำนวนมากจากทั่วทุกสารทิศจะหลั่งไหลไปยังสนามแข่งด้วยความตื่นเต้น

หลังจากออกจากตรีตั้น ฉันยังคงรู้สึกมีความสุขอย่างมาก ระหว่างทางกลับบ้าน ฉันเปิดกล้องและดูรูปถ่ายหลายร้อยรูป แต่ละรูปคือชิ้นส่วนของความทรงจำ: รอยยิ้มของเด็ก สายตาของชายชรา เสียงเชียร์ของผู้ชม เสียงกีบวัวที่วิ่งเหยียบย่ำในโคลน ฉันเข้าใจทันทีว่า กล้องไม่ได้แค่เก็บรักษาภาพ แต่ยังเก็บรักษาอารมณ์ด้วย ขอบคุณมัน ฉันรู้ว่าแม้เวลาจะผ่านไป ฉันก็ยังคงจดจำความร้อน เสียงดัง และความสุขของเทศกาลแข่งวัวที่ตรีตั้นได้อย่างชัดเจน

เมื่อเทียบกับเทศกาลสมัยใหม่หลายๆ เทศกาล การแข่งวัวกระทิงที่ตรีตอง หรือการแข่งเรือที่โกกว๋างอ มีเสน่ห์เฉพาะตัวที่ไม่เหมือนใคร คือเรียบง่ายแต่ดุเดือด งดงามตระการตา ทั้งสองเทศกาลทำให้ฉันรักดินแดนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงมากยิ่งขึ้น และชื่นชมความงามของวัฒนธรรมเขมรใต้มากยิ่งขึ้นด้วย

การได้ไปชมการแข่งวัวกระทิงเป็นครั้งแรก ทำให้ฉันไม่ได้เห็นแค่การแข่งขัน แต่ได้เห็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ยังมีชีวิตอยู่ และผ่านเลนส์กล้องของฉัน ความทรงจำนั้นจะยังคงอยู่และสดใส เหมือนกับรอยยิ้มและความภาคภูมิใจของผู้คนที่ฉันได้พบเมื่อวานนี้

ข้อความและภาพถ่าย: ฮู ดัง

    ที่มา: https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/xem-hoi-dua-bo-847206