Thách thức pháp lý khi dữ liệu trở thành tài sản kinh tế

Ngày 21/5, Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Dịch vụ dữ liệu: Từ kinh doanh có trách nhiệm đến các chuẩn mực pháp lý hiện đại” diễn ra tại TP HCM với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và sinh viên.

Báo Pháp Luật Việt Nam•22/05/2026

Sự kiện do Trường Kinh tế, Luật và Quản lý nhà nước (CELG-UEH) phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông tổ chức, trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chuyển đổi số và hình thành nền kinh tế dữ liệu.

Theo Ban tổ chức (BTC), dữ liệu hiện không còn đơn thuần là sản phẩm công nghệ mà đang trở thành “tài nguyên chiến lược”, đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, quản trị quốc gia và đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, sự phát triển mạnh của AI, Big Data, điện toán đám mây hay mô hình kinh doanh dịch vụ dữ liệu (DaaS) cũng đặt ra nhiều thách thức pháp lý mới liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư, trách nhiệm doanh nghiệp công nghệ và phát triển bền vững.

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Bùi Quang Hùng - Giám đốc Đại học Kinh tế TP HCM (UEH) cho biết, nhà trường đang thúc đẩy mô hình đại học đa ngành, tăng kết nối giữa kinh tế, luật, công nghệ, quản trị và đổi mới sáng tạo nhằm giải quyết các vấn đề của xã hội hiện đại.

PGS.TS Bùi Quang Hùng - Giám đốc Đại học Kinh tế TP HCM phát biểu khai mạc hội thảo

Theo chương trình hội thảo, nhiều chuyên gia tập trung thảo luận về xây dựng thị trường dịch vụ dữ liệu tại Việt Nam, yêu cầu hình thành môi trường dữ liệu minh bạch, thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhưng vẫn bảo đảm an toàn pháp lý và quyền lợi người dùng.

Ông Hồ Đức Thắng, Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, trình bày tham luận về “Xây dựng và phát triển thị trường dịch vụ dữ liệu tại Việt Nam: Từ tầm nhìn đến hiện thực”. Nội dung tập trung vào yêu cầu xây dựng thị trường dữ liệu minh bạch, thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhưng vẫn bảo đảm an toàn pháp lý và quyền lợi người dùng.

Bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP HCM cho rằng, dữ liệu sẽ trở thành nền tảng quan trọng để phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số trong giai đoạn 2026-2030, đặc biệt khi AI đang thay đổi cách vận hành của doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước.

Một trong những nội dung được nhiều chuyên gia quan tâm là trách nhiệm pháp lý trong khai thác và sử dụng dữ liệu. Các tham luận tập trung vào nhiều vấn đề như quyền được lãng quên, bảo vệ dữ liệu sinh trắc học, trách nhiệm pháp lý trong AI tạo sinh, quản trị rủi ro dữ liệu hay kiểm soát quyền riêng tư trong Big Data.

Bà Võ Thị Trung Trinh - Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP HCM trình bày tham luận

Theo Ban tổ chức, hội thảo năm nay nhận được hơn 213 bài viết khoa học từ các nhà nghiên cứu, giảng viên, luật sư và doanh nghiệp trên cả nước. Sau quá trình phản biện, có 99 bài được lựa chọn trình bày tại 10 phiên thảo luận chuyên đề. Ngoài các chủ đề pháp luật dữ liệu và dịch vụ dữ liệu, nhiều nội dung mới cũng thu hút sự quan tâm như dữ liệu xanh, AI xanh, quản trị dữ liệu bền vững hay kiểm soát tiêu thụ năng lượng của trung tâm dữ liệu.

Theo các chuyên gia, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để hình thành thị trường dữ liệu hiện đại. Tuy nhiên, quá trình này cần được xây dựng trên nền tảng minh bạch pháp lý, niềm tin xã hội và trách nhiệm của doanh nghiệp. BTC kỳ vọng các khuyến nghị từ hội thảo sẽ đóng góp cho quá trình xây dựng Luật Dữ liệu, hoàn thiện pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân và định hình hệ sinh thái kinh tế số tại Việt Nam trong thời gian tới.