Thế hệ trẻ chạm tay vào di sản

Hướng tới xây dựng thành phố Đà Nẵng có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, ngày càng có nhiều đơn vị, trường học chú trọng đưa văn hóa truyền thống vào học đường thông qua các hoạt động trải nghiệm, thực hành sinh động, gần gũi.

Học sinh Trường Mầm non Ong Vàng trải nghiệm tráng Mỳ Quảng. Ảnh: L.P

Di sản bước vào lớp học

Mỳ Quảng là món ăn quen thuộc của người dân xứ Quảng, chứa đựng hệ tri thức dân gian sâu sắc, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào tháng 8/2024. Để đưa di sản ấy đến gần hơn với học sinh, Trường Mầm non Ong Vàng (xã Nam Phước) tổ chức buổi “Showcase dự án mỳ Quảng”, mang đến cho học sinh hành trình khám phá đầy thú vị.

Xuyên suốt dự án, trẻ được tận mắt quan sát, sờ, nếm, tìm hiểu, trải nghiệm. Cùng với cha mẹ, thầy cô, trẻ được tự tay ngâm gạo, xay bột, khuấy bột, nhóm lửa, tráng mỳ, chấn mỳ, rang đậu, bày biện để cho ra một tô mỳ Quảng đúng điệu.

Trong không gian ấy, mỳ Quảng không đơn thuần là món ăn, mà trở thành câu chuyện về lao động, sự kiên nhẫn, hơn hết là giá trị văn hóa bản địa, đặc sản vùng miền.

Cô Nguyễn Thị Ngọc Diệp, Hiệu trưởng Trường Mầm non Ong Vàng, chia sẻ: “Qua từng hoạt động, trẻ không bị đặt áp lực phải làm ra một tô mỳ hoàn hảo, mà được mở ra một trải nghiệm “quen mà lạ”. Trong dự án, trẻ thật sự được chạm tay vào di sản một cách gần gũi, để di sản đi vào ký ức, tâm hồn của trẻ. Đó chính là cách gieo mầm văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ theo cách tự nhiên nhất”.

Học sinh Trường Phổ thông dân tộc nội trú - THCS xã Đông Giang bên mâm lễ dâng lên thần linh trong lễ hội Mừng lúa mới. Ảnh: ĐVCC

Tại các trường học vùng cao nơi có học sinh là đồng bào dân tộc thiểu số, việc truyền dạy văn hóa truyền thống được triển khai bằng những hình thức phù hợp với đời sống cộng đồng.

Mới đây, Trường Phổ thông dân tộc nội trú - THCS xã Đông Giang tổ chức lễ hội “Mừng lúa mới - Trải nghiệm ẩm thực” năm học 2025 - 2026. Lễ hội tái hiện nghi thức tạ ơn thần linh của người Cơ Tu sau mùa vụ bội thu, gửi gắm ước vọng về một năm mới mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Trong lễ hội, học sinh người đồng bào Cơ Tu thi chế biến các món ăn truyền thống như: bánh sừng trâu, cơm lam, thịt nướng ống, cá niêng, măng rừng, rau dớn… và bày biện mâm lễ dâng lên thần linh. Bên cạnh trải nghiệm ẩm thực, học sinh còn được hòa mình vào điệu múa tâng tung da dá, thưởng thức biểu diễn nhạc cụ truyền thống.

Đại diện Trường Phổ thông dân tộc nội trú - THCS xã Đông Giang cho biết, đây là hoạt động thường niên của nhà trường nhằm giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về phong tục, tín ngưỡng và đời sống nông nghiệp của dân tộc mình. Qua đó, bồi đắp tình yêu với văn hóa truyền thống, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của đồng bào Cơ Tu.

Đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao chứng nhận hoàn thành chương trình tập huấn “Truyền dạy cồng, trống, chiêng dân tộc Cơ Tu” cho học sinh. Ảnh: Địa phương cung cấp

Truyền dạy cho lớp trẻ

Thực hiện Đề án Xây dựng chính sách hỗ trợ bảo tồn và phát huy văn hóa đồng bào dân tộc Cơ Tu trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2022 - 2030, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với các địa phương tổ chức các lớp tập huấn, truyền dạy về văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ.

Tại xã Tây Giang, lớp tập huấn “Truyền dạy sử dụng cồng, trống, chiêng của dân tộc Cơ Tu” năm 2025 thu hút đông đảo học sinh và người dân địa phương tham gia. Trong bốn ngày tập huấn, 50 học viên được các nghệ nhân trực tiếp hướng dẫn, thực hành các kỹ thuật cơ bản và nâng cao trong việc sử dụng cồng, trống, chiêng của đồng bào Cơ Tu.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Tây Giang, cồng, trống, chiêng là những nhạc cụ mang linh hồn và là biểu tượng của văn hóa Cơ Tu. Qua lớp tập huấn, học viên không chỉ nắm được kỹ năng chơi nhạc cụ mà còn hiểu rõ hơn về bối cảnh văn hóa, ý nghĩa của từng nghi thức, điệu nhảy liên quan đến tiếng cồng, trống, chiêng.

Đây là cơ hội quý báu để học sinh và người dân được tiếp xúc sâu hơn với di sản của dân tộc mình, tạo nền tảng vững chắc trong việc gìn giữ, lan tỏa và phát huy giá trị của nhạc cụ truyền thống.

Học sinh Cơ Tu nhận chứng nhận hoàn thành chương trình tập huấn “Truyền dạy cồng, trống, chiêng dân tộc Cơ Tu”. Ảnh: Địa phương cung cấp

Tương tự, lớp “Truyền dạy sử dụng cồng, trống, chiêng cho đồng bào Cơ Tu” cũng được tổ chức tại thôn Phú Túc (xã Hòa Vang). Trong hai ngày diễn ra lớp học, 15 thanh niên Cơ Tu được các già làng truyền dạy kiến thức, kinh nghiệm sử dụng các nhạc cụ truyền thống của dân tộc mình. Qua đó, giúp bồi đắp tình yêu văn hóa truyền thống cho lớp trẻ, góp phần khôi phục, bảo tồn loại hình văn hóa cồng, trống, chiêng trong đời sống cộng đồng các dân tộc thiểu số.

Theo đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các lớp tập huấn, truyền dạy nhằm trong khuôn khổ đề án “Xây dựng chính sách hỗ trợ bảo tồn và phát huy văn hóa đồng bào dân tộc Cơ Tu thành phố giai đoạn 2022 - 2030”. Đây không chỉ là hoạt động đào tạo kỹ năng mà còn là cầu nối quan trọng để thế hệ trẻ đến gần hơn với di sản văn hóa phi vật thể quý giá, góp phần quan trọng vào công tác bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Cơ Tu trước nguy cơ mai một trong bối cảnh hiện đại.

Nguồn: https://baodanang.vn/the-he-tre-cham-tay-vao-di-san-3317294.html