Thích ứng với mọi thay đổi

Hình ảnh này vẫn thường xuyên diễn ra qua 28 năm chương trình Tư vấn mùa thi của Báo Thanh Niên. Vẫn là câu chuyện của thi cử, chọn ngành nghề nhưng mỗi năm, với những thay đổi của xã hội; sự phát triển của công nghệ, kinh tế; biến động của xu hướng..., vấn đề được các học sinh quan tâm có khác nhau.

Chương trình Tư vấn mùa thi năm 2026 diễn ra trong bối cảnh rất đặc biệt, là năm đầu tiên sau sáp nhập các đơn vị hành chính cấp tỉnh thành, cũng là năm mà những sửa đổi quan trọng về luật trong lĩnh vực giáo dục chính thức đi vào đời sống. Năm 2026 cũng được dự báo là thời điểm tác động xã hội của trí tuệ nhân tạo (AI) trở nên rõ nét hơn. Không chỉ thúc đẩy năng suất, AI còn làm thay đổi cấu trúc thị trường lao động, đặc biệt đối với nhóm lao động tri thức trẻ… Những điều này tác động mạnh mẽ đến quyết định chọn nghề nghiệp tương lai của học sinh cuối cấp.

Do sáp nhập tỉnh thành nên chương trình Tư vấn mùa thi có thể tiếp cận với học sinh trải rộng hơn tại cùng một địa điểm tổ chức. Năm nay, chương trình tổ chức ở Đồng Nai nhưng rất đông thầy trò vượt trăm cây số từ Bình Phước (cũ) tham gia. Có nhiều em học sinh vui mừng, ngỡ ngàng khi lần đầu tiếp xúc cùng một lúc hàng chục cơ sở đào tạo khác nhau với thông tin ngồn ngộn. Các em được trao đổi, tư vấn với thầy cô, được nghe thông tin chính xác chứ không phải thật giả lẫn lộn như trên mạng… Từ đó, các em có đầy đủ dữ liệu, hiểu rõ bản thân mình hơn trước khi chọn trường, chọn ngành.

Người trẻ vốn nắm bắt xu thế rất nhanh nhưng lại dễ mất định hướng. Trước sự bùng nổ của công nghệ, các em lo lắng sợ mất cơ hội việc làm. Trước sự thay đổi, điều chỉnh của các trường ĐH, CĐ trong tuyển sinh để phù hợp với quy định, tình hình thực tế…, các em hoang mang không biết có giảm cơ hội trúng tuyển hay không… Tham gia chương trình Tư vấn mùa thi một cách nghiêm túc, lắng nghe kỹ và chọn lọc, học sinh sẽ biết nên làm gì, chuẩn bị thế nào để đáp ứng trước mọi thay đổi.

Chính vì vậy, trong phần phát biểu gửi đến học sinh tham gia khai mạc chương trình Tư vấn mùa thi năm 2026 diễn ra tại Trường ĐH Đồng Nai sáng 24.1, GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD-ĐT, khẳng định: "Nếu có những thay đổi, điều chỉnh thì đó là những việc cần làm để tốt đẹp hơn, nhân văn hơn, công bằng hơn, phân định rõ ràng hơn cho các bạn; để các bạn thí sinh được định vị đúng bản thân, theo học được ngành đúng, ngành gần với năng lực, sở trường của các bạn". Từ đó, Vụ trưởng muốn nhắn gửi đến học sinh tầm quan trọng của sự thay đổi: "Thay đổi không phải từ ngày mai mà là ngay bây giờ, thay đổi cả những thứ tưởng chừng như không thể. Và rất có thể điều chúng ta làm đầu tiên là thay đổi thói quen bản thân, từ thái độ học tập, chuẩn bị cho một kỳ thi, tìm hiểu một cách nghiêm túc về ngành học của một trường ĐH thay vì lan man tìm kiếm thông tin một cách vụn vặt, mơ hồ ở các diễn đàn mạng xã hội; thay đổi cách học quên ngày quên đêm để đi thi; thay đổi những buổi học mệt nhoài mà không chắc đạt được điểm mong muốn; thay đổi thói quen học gạo thành học suy luận…".

Cuộc sống chuyển động, thay đổi không ngừng. Sứ mệnh, mô hình đào tạo của các trường ĐH cũng cần được điều chỉnh khi AI gần như có thể làm thay những phần việc cơ bản. Từ đó, chương trình Tư vấn mùa thi năm nay của Báo Thanh Niên mang một thông điệp rất rõ: Giáo dục không thể chỉ cung cấp kiến thức thuần túy cho người học mà cần dạy họ kỹ năng, bản lĩnh để thích ứng với mọi thay đổi.

Nguồn: https://thanhnien.vn/thich-ung-voi-moi-thay-doi-185260125213719216.htm