Thiếu kinh phí vận hành hệ thống cấp nước biển, vùng nuôi tôm Quỳnh Anh gặp khó

Vụ tôm chính năm nay, nhiều hồ nuôi tại xã Quỳnh Anh bị chết hàng loạt do dịch bệnh. Nguyên nhân được nhận định là do nguồn nước ô nhiễm từ sông Mai Giang. Trong khi đó, Dự án Xây dựng hệ thống cấp nước biển nuôi tôm công nghiệp theo tiêu chuẩn VietGAP lại gặp khó khăn về kinh phí vận hành.

Vừa thả giống đã nhiễm bệnh

Nuôi tôm được xem là sinh kế của nhiều hộ dân vùng ven biển Quỳnh Nghĩa, Quỳnh Thanh, Quỳnh Bảng thuộc xã Quỳnh Anh. Tuy nhiên, vụ tôm chính năm nay gặp nhiều khó khăn khi hàng loạt diện tích tôm nuôi bị thiệt hại do dịch bệnh.

Nguyên nhân chính được bà con nhận định xuất phát từ nguồn nước ô nhiễm lấy từ sông Mai Giang. Thực trạng này không chỉ khiến người nuôi tôm lao đao mà còn đặt ra bài toán cấp thiết về vận hành hiệu quả dự án xây dựng cấp nước biển nuôi tôm công nghiệp theo tiêu chuẩn VietGAP đã được đầu tư trên địa bàn.

Vùng nuôi tôm VietGAP của xã Quỳnh Anh. Ảnh: XH

Ông Hồ Đình Hiệp ở thôn Đồng Văn, xã Quỳnh Anh cho biết, vụ tôm chính năm nay gia đình ông thả nuôi 4 ao với tổng diện tích gần 7.000m². Thế nhưng chỉ sau khoảng 15 ngày thả giống, tôm bắt đầu xuất hiện dấu hiệu nhiễm bệnh rồi chết nhanh trên diện rộng. Dù đã tìm cách xử lý, sử dụng thuốc và các biện pháp kỹ thuật, song tình hình không cải thiện.

“Không thể cứu được tôm nên gia đình buộc phải xả toàn bộ ao để xử lý môi trường. Giờ chỉ còn cách chờ cải tạo lại ao rồi mới dám thả nuôi tiếp”, ông Hiệp chia sẻ.

Không riêng gia đình ông Hiệp, nhiều hộ nuôi khác trên địa bàn cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Theo phản ánh của người dân, nguồn nước lấy từ sông Mai Giang có dấu hiệu ô nhiễm, chất lượng nước không bảo đảm khiến dịch bệnh phát sinh mạnh trong điều kiện thời tiết liên tục thay đổi, môi trường biến động thất thường.

Nhiều diện tích ao hồ nuôi tôm trên địa bàn Nghệ An bị nhiễm dịch bệnh trong thời gian qua. Ảnh: XH

Ông Hồ Đăng Tâm - Giám đốc HTX Nông nghiệp tổng hợp Quỳnh Bảng (nay thuộc xã Quỳnh Anh) cho biết, vụ tôm chính năm nay toàn xã thả nuôi khoảng hơn 200ha, chiếm 45% tổng diện tích ao hồ của xã. Tuy nhiên, sau khi xuống giống được 15 - 20 ngày thì tôm có biểu hiện nhiễm bệnh, chết hàng loạt. Hầu hết các hộ có tôm bị bệnh, họ tự xử lý môi trường để thả giống lại. Theo ông Tâm, nguyên nhân lớn nhất là do người dân buộc phải sử dụng nguồn nước từ sông Mai Giang không đảm bảo cho việc nuôi tôm.

Điều đáng nói là địa phương đã được đầu tư dự án cấp nước biển nuôi tôm công nghiệp theo quy chuẩn VietGAP nhằm phục vụ sản xuất an toàn, hạn chế dịch bệnh. Tuy nhiên, dự án này lại đang đứng trước nguy cơ hoạt động cầm chừng vì thiếu kinh phí vận hành.

Đầu tư nuôi thâm canh tôm thẻ chân trắng đang được người dân Nghệ An quan tâm. Ảnh: XH

Theo số liệu của Chi cục Chăn nuôi và Thú y, từ đầu năm 2026 đến nay, dịch bệnh trên tôm nuôi đã xuất hiện tại 87 đầm nuôi với tổng diện tích bị ảnh hưởng 28,82ha, tập trung chủ yếu tại vùng nuôi ở các địa phương. Loại bệnh xảy ra chủ yếu là bệnh đốm trắng và các bệnh phát sinh do yếu tố môi trường, làm giảm sức đề kháng của tôm.

Thực trạng này cho thấy nguy cơ dịch bệnh trên tôm nuôi vẫn diễn biến phức tạp, đòi hỏi người nuôi cần tăng cường quản lý môi trường ao nuôi, tuân thủ quy trình kỹ thuật và chủ động các biện pháp phòng, chống dịch bệnh.

Cần có giải pháp vận hành hệ thống cấp nước biển

Theo ông Hồ Đăng Tâm, mỗi năm HTX được Nhà nước hỗ trợ 87 triệu đồng tiền thủy lợi phí. Số kinh phí của năm 2025 vừa qua, HTX đã sử dụng để vận hành dự án xây dựng hệ thống cấp nước biển nuôi tôm theo tiêu chuẩn VietGAP, đủ nhu cầu phục vụ cho hơn 20ha tôm vụ đông.

Nhờ có nguồn nước bảo đảm chất lượng nên tôm vụ đông vừa qua giảm dịch bệnh rõ rệt, trên 80% diện tích nuôi có lãi. Đây được xem là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc sử dụng nguồn nước sạch trong nuôi tôm công nghiệp.

Người nuôi tôm xã Quỳnh Anh cần có nguồn cấp nước đảm bảo môi trường. Ảnh XH

Tuy nhiên, bước vào vụ nuôi chính với diện tích lên tới hơn 200ha, nhưng mức hỗ trợ thủy lợi phí hàng năm của tỉnh không đủ đáp ứng nhu cầu cấp nước biển cho các ao nuôi, trong khi đó nguồn thủy lợi phí của năm 2026 đến nay vẫn chưa được cấp. HTX đã có phương án huy động thêm nguồn đóng góp từ các hộ nuôi tôm để duy trì vận hành hệ thống nhưng người nuôi tôm chưa đồng thuận.

Trong bối cảnh chi phí thức ăn, con giống, điện vận hành đều tăng cao, việc tiếp tục bỏ thêm tiền để đóng góp vận hành hệ thống nước khiến nhiều hộ dân đắn đo. Nhưng nếu tiếp tục phụ thuộc vào nguồn nước sông Mai Giang ô nhiễm, nguy cơ dịch bệnh bùng phát sẽ còn tái diễn và thiệt hại có thể lớn hơn nhiều.

Người nuôi tôm hiểu rõ điều đó, nhưng để tạo được sự thống nhất, cần có cơ chế vận hành minh bạch, hợp lý cũng như sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền địa phương, HTX và người dân. Nếu không sớm tháo gỡ, dự án cấp nước biển được đầu tư bài bản với kỳ vọng phục vụ phát triển nuôi tôm bền vững có nguy cơ bị lãng phí.

Trao đổi về vấn đề này, ông Hồ Quang Tuấn - Phó Chủ tịch UBND xã Quỳnh Anh cho rằng, việc người dân sử dụng nguồn nước từ sông Mai Giang để nuôi tôm tiềm ẩn nhiều rủi ro bởi nguồn nước đã bị ô nhiễm. Vì vậy, ngoài phần kinh phí Nhà nước hỗ trợ theo nguồn thủy lợi phí để vận hành dự án xây dựng hệ thống cấp nước biển nuôi tôm công nghiệp theo quy chuẩn VietGAP, người nuôi cũng cần có trách nhiệm đóng góp thêm để duy trì hoạt động hệ thống.

"HTX Nông nghiệp tổng hợp Quỳnh Bảng cần sớm đề xuất xã tổ chức họp để bàn giải pháp với người nuôi tôm, nhằm tìm ra hướng tháo gỡ phù hợp, tránh để công trình đầu tư bị lãng phí", ông Tuấn cho hay.

Dự án xây dựng hệ thống cấp nước biển nuôi tôm theo tiêu chuẩn VietGAP tại xã Quỳnh Anh. Ảnh: XH

Ông Lê Văn Hướng - Chi cục phó Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư cho rằng: Trong bối cảnh chất lượng nguồn nước tại nhiều hệ thống kênh mương hiện nay không bảo đảm yêu cầu môi trường cho nuôi tôm, việc đầu tư xây dựng hệ thống cấp nước biển trực tiếp cho vùng nuôi là hết sức cần thiết. Dự án xây dựng hệ thống cấp nước biển nuôi tôm theo tiêu chuẩn VietGAP tại xã Quỳnh Anh vì vậy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững của nghề nuôi tôm mặn lợ trên địa bàn.

Theo ông Hướng, điểm then chốt của dự án là nguồn nước được lấy trực tiếp từ biển dẫn thẳng vào khu nuôi, hạn chế tối đa nguy cơ ô nhiễm so với việc lấy nước qua kênh mương nội đồng. Dự án tại xã Quỳnh Anh hiện đã được bàn giao cho chính quyền địa phương quản lý. Điều này đặt ra yêu cầu chính quyền xã cần sớm xây dựng phương án vận hành phù hợp, bảo đảm công trình phát huy hiệu quả lâu dài. Ông Hướng nhấn mạnh, khi Nhà nước đã đầu tư hạ tầng và hàng năm có nguồn hỗ trợ thủy lợi phí cho vận hành, thì người dân, những đối tượng trực tiếp hưởng lợi, cũng cần nâng cao nhận thức, cùng chung tay đóng góp kinh phí, chia sẻ trách nhiệm để dự án hoạt động ổn định, bền vững.

Thực tế cho thấy, nuôi tôm công nghiệp bền vững không chỉ phụ thuộc vào kỹ thuật nuôi hay con giống mà còn nằm ở việc kiểm soát tốt môi trường và nguồn nước. Tại nhiều vùng nuôi thành công, việc tách riêng hệ thống cấp - thoát nước, sử dụng nguồn nước sạch đã giúp giảm đáng kể nguy cơ dịch bệnh, nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế.

Dự án xây dựng hệ thống cấp nước biển nuôi tôm công nghiệp theo quy chuẩn VietGAP tại xã Quỳnh Anh được Nhà nước đầu tư xây dựng từ đầu năm 2021, với tổng vốn đầu tư 60 tỷ đồng. Đến cuối năm 2024, dự án đã hoàn thành, với các hạng mục chính: Giải phóng mặt bằng; Hệ thống bơm (bao gồm phần hút và phần cấp); đường điện; nhà vận hành; kênh dẫn và hồ chứa.

ADQuảng cáo

Nguồn: https://baonghean.vn/thieu-kinh-phi-van-hanh-he-thong-cap-nuoc-bien-vung-nuoi-tom-quynh-anh-gap-kho-10337013.html