Thơm ngát chè xuân

Tháng Ba trời gió nhẹ, những đồi chè xuân ở vùng đệ nhất danh trà đang bật mầm thức dậy. Đứng nhìn từ xa, những đồi chè xuân như những tấm thảm xanh non đầy sức sống. Với người làm chè Thái Nguyên, hiếm có năm nào, chè xuân lại lên xanh tốt và cho năng suất cao như năm nay.

Sau thu hái, chè được bà con dồn vào một bao lớn để đưa về nhà chế biến.

Sạch trên đồi

Dạo một vòng quanh xã Tân Cương, ở đâu chúng tôi cũng bắt gặp những người nông dân chăm chỉ, đôi bàn tay thoăn thoắt hái những búp chè xuân bóng mượt. Đang vào lứa thu hoạch đầu tiên, chị Phạm Ánh Nguyệt, người có hơn 20 năm gắn bó với cây chè ở xóm Guộc vui vẻ cho biết: Gia đình tôi có hơn 8 sào chè, hầu như mọi năm chỉ thu được 1 lứa thì năm nay chắc chắn thu được 2 lứa chè xuân. Vụ này, gia đình tôi có thể thu hoạch gần 170kg chè, bán được với giá 300 nghìn/kg.

Không chỉ ở Tân Cương, hơi xuân đã đánh thức những vùng chè của Thái Nguyên sau nhiều ngày ngủ đông. Từ những luống chè đã được đốn trơ lại một màu xám xịt, nay búp chè đã lên xanh. Dù sản lượng chỉ bằng một nửa so với chè chính vụ, nhưng hương chè xuân lại được người yêu trà mong đợi. Vừa mang dư vị ngọt dịu lại thêm chút chát nhẹ béo ngậy, hương vị của vụ chè đầu tiên trong năm được ví như tình yêu lúc chớm nở.

Ông Trần Văn Thắng, xóm Hồng Thái 2, xã Tân Cương, lý giải: Chè xuân được mong đợi nhất trong năm bởi sau kỳ nghỉ đông, cây chè tích tụ nhiều dưỡng chất, khi xuân tới những mầm trà đầu tiên nhú lên, căng tràn nhựa sống, chồi non chứa ít chất catechin hơn nên thường ít chát, ngọt hậu hơn và có độ béo hơn so với chè các vụ khác.

Thời tiết mùa xuân thì mát mẻ, lượng mưa vừa phải rất lý tưởng, lá chè hút tinh túy từ đất trời mang hương vị ngon tự nhiên êm dịu như chính mùa xuân vậy. Chính vì thế, trà xuân có hương thơm dịu nhẹ, vị thanh, ngọt hậu, dư vị kéo dài. Các mùa khác có thể cho trà đậm hoặc chát hơn, nhưng khó có được sự nhẹ nhàng, trong trẻo như trà xuân.

Đất trời mang đến cho hương trà xuân dư vị khác biệt, tình người mang đến cho người tiêu dùng cảm giác. Anh Hoàng Tuấn, xóm Phú Thọ, xã Vô Tranh, chia sẻ: Người dân xứ Trà ngày càng tích cực áp dụng quy trình VietGAP, hữu cơ vào sản xuất chè nói chung, sản xuất chè xuân nói riêng. Người làm chè chúng tôi đã ý thức sản xuất chè “sạch” ngay từ trên đồi bằng việc nói không với các loại thuốc bảo vệ thực vật bị cấm lưu hành; chỉ sử dụng các loại phân hữu cơ, vi sinh để chăm bón chè. Ở nhiều nơi không có ao, hồ, sông, suối, bà con sử dụng nước giếng khoan trong mát để tưới cho những nương chè…

Minh chứng sống động cho những chia sẻ của anh Hoàng Tuấn chính là con số gần 18 nghìn héc-ta trong tổng số gần 24 nghìn héc ta chè của Thái Nguyên đang sản xuất theo quy trình VietGAP, hữu cơ, bảo đảm nguồn nguyên liệu đầu vào “sạch” ngay từ trên đồi. Trong đó, có hơn 6.400ha đạt tiêu chuẩn VietGAP, 125ha đạt tiêu chuẩn hữu cơ.

Thơm trong nhà

Để chè xuân tỏa hương, người nông dân không chỉ chăm bón để có những búp chè “sạch” ở trên đồi, mà còn dành nhiều tâm huyết cho công đoạn chế biến.

Không gian chế biến chè của các hộ dân ở Thái Nguyên luôn sạch sẽ, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

Bà Ngô Thị Hường, người có thâm niên trồng, chế biến chè hơn 30 năm ở xóm Hồng Thái 2, xã Tân Cương, cho biết: Khi đưa những búp chè từ trên đồi về nhà, chúng tôi phải phơi héo một cách tự nhiên (chừng 1 đến 2 giờ) giúp chè thoát hết khí nóng ẩm trong quá trình vận chuyển, làm khô những giọt sương còn đọng trên mỗi búp chè. Thay vì phơi trên nền đất như đầu những năm 2000, giờ gia đình nào cũng có ý thức phơi chè ở nong, nia hoặc khu vực sạch sẽ, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

Công đoạn phơi héo hoàn tất, chè được cho vào trong chảo tôn nóng quay với nhiệt độ 100 độ C để làm chín, giảm độ chát, ngái (mỗi mẻ khoảng 2kg). Người làm chè gọi đây là công đoạn diệt men. Dù chỉ diễn ra trong vòng 7 đến 8 phút nhưng công đoạn này cũng rất quan trọng, giúp cho hương chè xuân dậy mùi thơm. Vò chè là công đoạn tiếp theo để “hô biến” búp chè xanh non thành những ấm trà thơm ngát. Đây được xem là công đoạn quan trọng, quyết định độ đẹp và bền của những cánh chè.

Bà Ngô Thị Hường bảo: Trước đây chưa có máy móc hỗ trợ, người làm chè chúng tôi khá vất vả vì phải vò chè bằng tay, mất nhiều thời gian. Giờ, chỉ cần vò bằng tay chứng 2 đến 3 phút rồi đưa vào máy vò tiếp cho đến khi đạt yêu cầu thì bỏ ra, rũ tơi và sao khô rồi mới quay hương, đánh mốc.

Trong chế biến chè nói chung, chế biến chè xuân nói riêng, lấy hương là công đoạn quyết định đến chất lượng của chè. Bởi vậy, người làm chè vô cùng tỉ mỉ khi thực hiện công đoạn này. Việc lấy hương được thực hiện trong vòng 30 đến 35 phút, ở nhiệt độ khoảng 70 độ C giúp phá vỡ các liên kết tanin và este trong chè, giúp chè khi pha có độ chát dịu, không đắng, vị ngọt hậu và hương cốm thơm mát tỏa ra trong mỗi chén trà.

Hết tháng 3, sang tháng 4, chè xuân tiếp tục trổ búp cho thêm lứa chè thứ 2. Qua những công đoạn, từ thu hái đến chế biến chè xuân, người làm chè xứ Thái đều rất tận tâm và kỳ công. Có lẽ đất và người ở vùng chè xứ Thái đã khiến cho những chén trà xuân tỏa hương thơm ngát đến vậy.

Nguồn: https://baothainguyen.vn/kinh-te/202603/thom-ngat-che-xuan-c7227a1/