Thuận Thành tươi sắc giấy dịp cuối năm

BẮC NINH - Về làng nghề truyền thống của phường Thuận Thành (Bắc Ninh) dịp cuối năm, thấy ngập tràn những tờ giấy điệp, giấy màu, giấy trang kim óng ánh. Sắc màu tươi sáng của giấy là tín hiệu vui về sức sống của làng nghề sản xuất tranh dân gian và vàng mã hôm nay. Điều đó cho thấy, bên cạnh giá trị về kinh tế, những giá trị tốt đẹp trong đời sống văn hóa tinh thần của cha ông cũng đã được trao truyền, gìn giữ.

Sôi động sản xuất vàng mã

Ở Tổ dân phố Đạo Tú, những ngày này đang là cao điểm sản xuất vàng mã. Ngay từ sáng sớm, người già, người trẻ đều đã vào việc. Người cắt giấy, người dán khung, người hoàn thiện từng bộ mũ áo, hia hài… cho lễ cúng ông Công, ông Táo tới đây. Có gia đình dù đã chuẩn bị nguyên liệu từ giữa năm, nhưng dịp này vẫn phải tăng ca liên tục để kịp đơn hàng. Vàng mã ở đây từ lâu đã nổi tiếng khắp cả nước. Sản phẩm không chỉ phục vụ Tết mà còn kéo dài sang mùa lễ hội, những tháng đầu năm mới. Nghề vàng mã là trụ cột kinh tế, bảo đảm đời sống cho phần lớn người dân.

Anh Nguyễn Thế Hùng hoàn thiện sản phẩm vàng mã.

Vừa thoăn thoắt dán những tờ giấy màu vào khung tre, anh Nguyễn Thế Hùng vừa trao đổi với chúng tôi: “Mấy năm gần đây, nhu cầu vàng mã có xu hướng giảm. Tuy nhiên, do phong tục tập quán của Nhân dân ta nên lượng tiêu thụ vàng mã vẫn tương đối lớn, nhất là dịp Tết đến, Xuân sang. Gia đình tôi làm không hết việc, vẫn phải thuê thêm người làm”.

Trong xưởng sản xuất của cơ sở vàng mã Tuấn Lan, gần chục người đang tích cực đóng gói sản phẩm. Chị Nguyễn Thị Phương Lan - chủ cơ sở cho biết: “Mỗi dịp Tết, gia đình tôi bán được khoảng 20 vạn sản phẩm nên phải huy động đông người làm để kịp tiến độ. Đây chỉ là bộ phận đóng gói sản phẩm. Trước đó, các công đoạn sản xuất từng chi tiết đã được chúng tôi thuê các hộ khác gia công”.

Đông Khê, Đạo Tú là hai tổ dân phố thuộc phường Thuận Thành vốn là hai làng nghề cổ ven sông Đuống. Trải qua bao thăng trầm của thời gian, hai làng nghề vẫn giữ được chất riêng, giữ được truyền thống cha ông và ngày càng phát triển. Không chỉ mang lại sinh kế cho người dân nơi đây, nghề tranh và nghề vàng mã còn góp phần gìn giữ giá trị về đời sống tinh thần của người Việt Nam.

Ông Nguyễn Ngọc Hiệp, Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng Tổ dân phố cho biết: “Tổ dân phố Đạo Tú hiện có gần 700 hộ, hầu hết các hộ tham gia sản xuất vàng mã. Dịp cuối năm là cao điểm sản xuất vàng mã, cũng là mùa hanh khô. Vì vậy, cấp ủy, các đoàn thể khu phố thường xuyên tuyên truyền nâng cao ý thức chấp hành quy định về phòng cháy, chữa cháy và bảo đảm vệ sinh môi trường cho các hộ dân”.

Nếu như Đạo Tú chuyên nghề vàng mã từ lâu đời thì cách một con ngõ, ngôi làng sát bên là làng Mái (nay là Tổ dân phố Đông Khê của phường Thuận Thành) lại nổi tiếng với nghề tranh. Thời kỳ rực rỡ nhất của tranh dân gian Đông Hồ là khoảng cuối thế kỷ XIX. Khi đó, cả làng có 17 dòng họ với hàng trăm gia đình sản xuất tranh. Kể từ năm 1945, thị trường thu hẹp, người làng không còn sống được bằng nghề tranh nên đã chuyển dần sang làm vàng mã. Hiện nay, Tổ dân phố Đông Khê có hơn 500 hộ dân với gần 2.400 nhân khẩu, trong đó 90% số hộ làm nghề vàng mã, chỉ còn 3 gia đình giữ nghề làm tranh. Điều đáng mừng là, sau nhiều năm lận đận so với nghề vàng mã, nhờ sự tâm huyết của các nghệ nhân và sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, những năm gần đây nghề tranh đang ngày một khởi sắc.

Niềm vui với tranh­­­

Tháng 12 năm 2025 vừa qua, nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của nhân loại, đã tạo ra cú hích lớn về tinh thần. Nhiều đoàn khách trong nước, quốc tế đến tham quan, tìm hiểu về nghề làm tranh, mang đến niềm vui cho các gia đình nghệ nhân nói riêng và công chúng yêu nghề tranh dân gian nói chung.

Anh Nguyễn Ngọc Chiến giới thiệu bức tranh Mã đáo thành công.

Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ của gia đình Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế nằm sát bờ đê sông Đuống thơ mộng, lâu nay đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của rất nhiều du khách trong nước, quốc tế; học sinh trong và ngoài tỉnh yêu thích vẻ đẹp của tranh dân gian Đông Hồ. Vừa đều tay đục ván gỗ, anh Nguyễn Ngọc Chiến, con rể cụ Chế vừa trao đổi với chúng tôi: “Cuối năm và đầu Xuân là dịp du khách đến tham quan nhiều hơn cả. Chúng tôi tính toán lượng khách cụ thể để sản xuất tranh. Bên cạnh việc sản xuất những tranh mẫu để học sinh đến trải nghiệm in tranh, chúng tôi tập trung sản xuất tranh thành phẩm để bán cho khách. Dịp Tết, nhu cầu mua sẽ tăng cao ở những tranh có ý nghĩa tượng trưng cho sự tốt đẹp, sinh sôi, nảy nở như: Vinh hoa phú quý; Vinh quy bái tổ, Đàn lợn âm dương, Hiếu học… Năm 2026 là năm Bính Ngọ nên chúng tôi quan tâm sản xuất tranh về ngựa như: Ngựa hồng, Mã đáo thành công...”.

Trước đây, khi tranh dân gian Đông Hồ rơi vào cảnh đìu hiu còn vàng mã vươn lên trở thành sinh kế chính của cả vùng, những người yêu mến dòng tranh dân gian Đông Hồ, quý trọng di sản văn hóa của cha ông không khỏi chạnh lòng. Những năm gần đây, sự phục hồi tích cực của nghề tranh là tín hiệu vui cho thấy hai nghề ấy không còn đối lập, mà đang song hành trong đời sống hôm nay. Cả 2 nghề ấy vừa đều vừa bồi đắp bản sắc văn hóa, vừa mang lại giá trị kinh tế cho người dân.

Đông Khê, Đạo Tú là hai tổ dân phố thuộc phường Thuận Thành vốn là hai làng nghề cổ ven sông Đuống, có nhiều nét tương đồng và giao thoa. Trải qua bao thăng trầm của thời gian, hai làng nghề vẫn giữ được chất riêng, giữ được truyền thống cha ông và ngày càng phát triển. Không chỉ mang lại sinh kế cho người dân nơi đây, nghề tranh và nghề vàng mã còn góp phần gìn giữ giá trị về đời sống tinh thần của người Việt Nam.

 

Bài, ảnh: Vân Giang

Nguồn: https://baobacninhtv.vn/thuan-thanh-tuoi-sac-giay-dip-cuoi-nam-postid437132.bbg