Thước đo về năng lực điều hành

Theo số liệu của Bộ Tài chính, tính đến ngày 14/5, giải ngân vốn đầu tư công từ nguồn ngân sách nhà nước đạt 166.018,4 tỷ đồng, tương đương 16,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Nếu loại trừ phần vốn tiết kiệm 5% chi đầu tư công ngân sách địa phương dự kiến dành cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 16,9%.

Tuy vậy, vẫn có tới 27 bộ, cơ quan Trung ương, 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân chung cả nước; 14 đơn vị gần như chưa triển khai giải ngân hoặc chỉ đạt dưới 1%. Những con số này cho thấy thực tế là những “điểm nghẽn” kéo dài trong nhiều năm khi giải ngân vốn đầu tư công chưa được tháo gỡ triệt để.

Lý giải về tình trạng này, theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương là do quá trình thực hiện đầu tư công chịu tác động của nhiều quy định pháp luật, nhất là các khâu liên quan tới đất đai, giải phóng mặt bằng, thẩm định dự án và điều chỉnh tổng mức đầu tư. Bên cạnh đó là những vướng mắc về quy trình xác định giá đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư.

Các quy định về chuyển mục đích sử dụng đất còn phức tạp; thủ tục thẩm định, phê duyệt dự án, thiết kế kỹ thuật và dự toán còn nhiều bước, có sự chồng chéo giữa các cơ quan. Giá nguyên vật liệu xây dựng tăng, chi phí vận chuyển cao, trong khi nguồn cung vật liệu tại nhiều địa phương chưa đáp ứng nhu cầu khiến không ít công trình chậm tiến độ. Đặc biệt, giải phóng mặt bằng tiếp tục là “nút thắt” lớn do việc xác định nguồn gốc đất, đơn giá bồi thường, tạo đồng thuận với người dân còn nhiều khó khăn.

Để tháo gỡ những nút thắt này, Bộ Tài chính đã đề xuất hàng loạt giải pháp như các bộ, ngành và địa phương khẩn trương hoàn tất việc phân bổ chi tiết kế hoạch vốn năm 2026. Thực hiện rà soát, hoàn thiện danh mục và thứ tự ưu tiên các dự án trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030.

Các địa phương cần chủ động bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng thông qua hoàn thiện quy hoạch, cấp phép khai thác mỏ. Bộ Xây dựng chủ động đôn đốc, phối hợp với địa phương theo dõi sát diễn biến thị trường vật liệu xây dựng, kịp thời hướng dẫn việc điều chỉnh hợp đồng trong bối cảnh giá vật liệu biến động mạnh, đồng thời đề xuất giải pháp điều hành phù hợp. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm trình sửa đổi Luật Đất đai trong năm 2026, đồng thời chủ động đề xuất xử lý các vướng mắc phát sinh trong thời gian chờ sửa luật.

Giải pháp nữa là cần tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đầu tư công, xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ, thiếu trách nhiệm. Kiện toàn đội ngũ cán bộ, bảo đảm đủ năng lực đáp ứng yêu cầu triển khai dự án. Thực hiện rút gọn thủ tục, đơn giản hồ sơ thanh toán để giải ngân vốn đúng quy định. Lập hồ sơ thanh toán ngay đối với khối lượng hoàn thành đã được nghiệm thu, tránh dồn vào thời điểm cuối tháng và những tháng cuối năm...

Đầu tư công đóng vai trò là "vốn mồi", là động lực dẫn dắt tăng trưởng kinh tế thông qua phát triển cơ sở hạ tầng, nâng cao năng suất (TFP), thu hút đầu tư. Bên cạnh đó, nguồn vốn này còn tạo hiệu ứng lan tỏa với ước tính mỗi 1% GDP vốn đầu tư công tăng thêm có thể thúc đẩy tăng trưởng GDP từ 0,06% - 0,2% trong ngắn hạn và tạo tác động tích cực trong dài hạn.

Cho nên, việc giải bài toán giải ngân không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật mà trở thành thước đo năng lực điều hành, tổ chức thực thi của từng địa phương, từng chủ đầu tư. Bởi như khẳng định của Thủ tướng Lê Minh Hưng thì việc chậm giải ngân vốn có nguyên nhân chủ quan là chủ yếu bởi cùng một mặt bằng pháp lý, có bộ ngành, địa phương giải ngân tốt nhưng có nơi giải ngân chậm. Trong khi đó, việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đang được triển khai quyết liệt, nhất là với các dự án tồn đọng kéo dài, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý. Những việc khó, hóc búa, phức tạp như vậy còn có thể xử lý được rất nhanh thì tại sao những việc liên quan triển khai các dự án lại không đẩy nhanh được tiến độ? Vẫn những công việc đó nhưng nếu không có quyết tâm cao, không chỉ đạo sát sao, quyết liệt thì không thực hiện được - Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh.

Nguồn: https://daibieunhandan.vn/thuoc-do-ve-nang-luc-dieu-hanh-10418643.html