Tín hiệu mới từ Khu thương mại tự do

Đến thời điểm này, công tác chuẩn bị vận hành Khu thương mại tự do đã cơ bản hoàn thành bước đầu; công tác thu hút đầu tư có thêm nhiều tín hiệu tích cực. Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Đà Nẵng có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Công Tiến, Phó Trưởng ban Quản lý khu công nghệ cao và các khu công nghiệp thành phố xung quanh vấn đề này.

Trên vùng đất Núi Thành, thành phố đang quy hoạch bổ sung Khu thương mại tự do Đà Nẵng. Ảnh HOÀNG HIỆP

* Thưa ông, Đà Nẵng sẽ có những cơ hội nào khi đưa vào vận hành Khu thương mại tự do?

- Ông Nguyễn Công Tiến: Là địa phương đầu tiên trong cả nước được giao triển khai thí điểm mô hình Khu thương mại tự do, Đà Nẵng có cơ hội kiến tạo một không gian phát triển kinh tế mới mang tính đột phá về thể chế và hội nhập quốc tế.

Trước hết, mô hình này cho phép thành phố thử nghiệm các cơ chế, chính sách theo chuẩn mực quốc tế, qua đó từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và thu hút các dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài có chất lượng, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ cao, logistics, thương mại và dịch vụ hiện đại.

Điểm thuận lợi đặc biệt của Đà Nẵng là Khu thương mại tự do không vận hành đơn lẻ, mà nằm trong một hệ sinh thái kinh tế tương đối hoàn chỉnh và có tính bổ trợ lẫn nhau.

Cùng với khu công nghệ cao, các khu công nghiệp, khu công nghệ thông tin tập trung và đặc biệt là Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng đã đi vào hoạt động, Khu thương mại tự do tạo thành chuỗi liên kết giữa sản xuất, nghiên cứu phát triển, logistics và dịch vụ tài chính.

Sự gắn kết này cho phép nhà đầu tư có thể bố trí nhiều khâu trong chuỗi giá trị tại cùng một địa bàn, từ đó nâng cao hiệu quả vận hành và mức độ gắn bó lâu dài với thành phố. Đây cũng là cơ sở để Đà Nẵng phát triển theo hướng một hệ sinh thái kinh tế hiện đại, đồng bộ, thay vì phát triển các khu chức năng một cách riêng rẽ.

Bên cạnh đó, với vị trí địa chiến lược gắn với Hành lang kinh tế Đông - Tây, cảng Liên Chiểu và hệ thống cảng hàng không quốc tế, Khu thương mại tự do tạo điều kiện để Đà Nẵng từng bước hình thành một đầu mối trung chuyển hàng hóa, sản xuất và logistics của khu vực miền Trung và rộng hơn là khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Đây là cơ hội để thành phố tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội không chỉ của Đà Nẵng mà cả khu vực miền Trung.

Việc ưu tiên phát triển các khu chức năng sản xuất, logistics với quy mô lớn, tập trung vào Khu thương mại tự do Đà Nẵng sẽ phát huy được vai trò các đầu mối giao thông. Ảnh: P.V

* Khu thương mại tự do sẽ áp dụng những phương thức kinh doanh hàng hóa nào mang tính mới và hiện đại?

- Ông Nguyễn Công Tiến: Khu thương mại tự do Đà Nẵng được vận hành theo những phương thức kinh doanh hàng hóa hiện đại, gắn với chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng quốc tế.

Khu thương mại tự do là một thiết chế kinh tế tích hợp giữa sản xuất, gia công, logistics, thương mại và dịch vụ; trong đó hàng hóa được gia tăng giá trị qua nhiều công đoạn trước khi đến tay người tiêu dùng hoặc tái xuất ra thị trường quốc tế.

Nhóm phương thức thứ nhất là các hoạt động logistics và phân phối có giá trị gia tăng. Hàng hóa từ nước ngoài có thể được đưa vào kho ngoại quan trong Khu thương mại tự do để lưu trữ, phân loại, đóng gói lại, dán nhãn, hoàn thiện và kiểm định chất lượng, sau đó phân phối đi các thị trường khác nhau.

Đây là phương thức phổ biến tại các khu thương mại tự do hàng đầu thế giới, cho phép doanh nghiệp tối ưu chi phí và thời gian, đồng thời biến khu vực này thành một trung tâm trung chuyển và phân phối khu vực, thay vì chỉ là điểm bán hàng cuối cùng.

Nhóm phương thức thứ hai là thương mại gắn với chế biến và gia công - tái xuất. Doanh nghiệp có thể nhập nguyên liệu, linh kiện, bán thành phẩm vào Khu thương mại tự do để gia công, lắp ráp, hoàn thiện rồi xuất khẩu.

Đây là nhóm hoạt động có tiềm năng tạo ra giá trị gia tăng cao và tác động lan tỏa tích cực đối với nền kinh tế địa phương, bởi nó thu hút đầu tư sản xuất, tạo việc làm và thúc đẩy hình thành chuỗi cung ứng tại chỗ.

Nhóm phương thức thứ ba là thương mại số và thương mại điện tử xuyên biên giới. Khu thương mại tự do tạo điều kiện hình thành các trung tâm hoàn thiện đơn hàng quốc tế, các sàn giao dịch tích hợp logistics và thanh toán, cùng các mô hình phân phối số với thủ tục hải quan được đơn giản hóa.

Đặc biệt, sự hiện diện đồng thời của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng cho phép kết nối các dịch vụ thương mại với dịch vụ tài chính, thanh toán và quản trị dòng vốn. Đây là sự kết hợp mà không phải khu thương mại tự do nào cũng có được và là cơ sở để phát triển các mô hình kinh doanh thương mại - tài chính - công nghệ tích hợp.

Nhóm phương thức thứ tư là các hoạt động thương mại gắn với trưng bày, giao dịch và trải nghiệm. Khu thương mại tự do có thể hình thành các trung tâm trưng bày và giao dịch hàng hóa quốc tế, các không gian bán lẻ miễn thuế, cũng như các mô hình kết hợp giữa thương mại với dịch vụ chất lượng cao như du lịch mua sắm, chăm sóc sức khỏe và trải nghiệm công nghệ.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận đây là một cấu phần trong tổng thể, không phải là hoạt động chủ đạo của Khu thương mại tự do.

Có thể nói, Khu thương mại tự do hoạt động trong một hệ sinh thái tích hợp giữa logistics, sản xuất, thương mại, tài chính và công nghệ.

Chính sự tích hợp này, kết hợp với vị trí gắn với cảng Liên Chiểu, hệ thống cảng hàng không quốc tế và Hành lang kinh tế Đông - Tây, sẽ giúp Đà Nẵng từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị khu vực, tạo giá trị gia tăng bền vững cho nền kinh tế thành phố và khu vực miền Trung.

* Hiện vẫn còn những khó khăn, vướng mắc nào, thưa ông?

- Ông Nguyễn Công Tiến: Việc thành lập Khu thương mại tự do tại Việt Nam nói chung và Đà Nẵng nói riêng đang gặp một số rào cản mang tính hệ thống, trước hết là hành lang pháp lý chưa hoàn chỉnh.

Đây là mô hình hoàn toàn mới, trong khi hệ thống pháp luật hiện hành (về hải quan, thuế, đầu tư, đất đai…) được thiết kế cho các khu kinh tế truyền thống, nên chưa có quy định đồng bộ, thống nhất để vận hành một Khu thương mại tự do theo chuẩn quốc tế.

Do đó, dù Quốc hội đã cho phép thí điểm, nhưng để cụ thể hóa thành cơ chế vận hành thực tế vẫn cần rất nhiều văn bản dưới luật và sự phối hợp liên ngành đồng bộ.

Bên cạnh đó, một khó khăn lớn là bài toán nguồn lực và tổ chức triển khai, đặc biệt là giải phóng mặt bằng, đầu tư hạ tầng quy mô lớn và thu hút nhà đầu tư chiến lược trong giai đoạn đầu.

Chi phí đầu tư rất lớn, rủi ro cao, trong khi đây là mô hình mới chưa có tiền lệ tại Việt Nam, khiến nhà đầu tư còn thận trọng.

Đồng thời, việc thiết kế mô hình quản lý - vận hành (một cửa, kiểm soát hải quan, phân khu chức năng…) cũng đòi hỏi phải vừa đảm bảo thông thoáng, vừa kiểm soát chặt chẽ, nên cần thời gian để hoàn thiện.

* Công tác thu hút đầu tư vào Khu thương mại tự do đạt được những kết quả nổi bật nào?

- Ông Nguyễn Công Tiến: Hiện nay, công tác thu hút đầu tư vào Khu thương mại tự do đang được triển khai một cách chủ động.

Thành phố đã ban hành Đề án thu hút nhà đầu tư chiến lược, đồng thời tích cực xúc tiến, làm việc với nhiều đối tác quốc tế để giới thiệu định hướng phát triển và cơ hội đầu tư vào các khu chức năng của Khu thương mại tự do.

Trong quá trình thu hút đầu tư vào Khu thương mại tự do, thành phố triển khai song song, đồng bộ ngay từ đầu hai nhóm công việc: tập trung kêu gọi các nhà đầu tư phát triển hạ tầng cho cả 7 vị trí; chủ động xúc tiến, tiếp cận và tạo quan hệ với các nhà đầu tư thứ cấp là các doanh nghiệp sản xuất, R&D, logistics, thương mại và dịch vụ sẽ vào hoạt động trực tiếp trong khu.

Việc tiếp cận sớm các nhà đầu tư thứ cấp ngay trong giai đoạn phát triển hạ tầng nhằm bảo đảm khi hạ tầng hoàn thiện, Khu thương mại tự do đã có sẵn một danh mục nhà đầu tư tiềm năng để tiếp nhận, qua đó rút ngắn thời gian lấp đầy, đồng thời việc phát triển hạ tầng theo chuẩn đồng bộ cũng tạo nền tảng để khu vận hành hiệu quả và duy trì sức hấp dẫn lâu dài đối với các nhà đầu tư.

Về kết quả cụ thể, một số dự án đã có tiến triển rõ rệt.

Đáng chú ý, tại vị trí FTZ2 (75ha) và FTZ5 (90ha), thành phố đã chấp thuận chủ trương đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư, dự kiến khởi công trong năm 2026.

Các vị trí khác như FTZ3 (500ha), FTZ4 (335ha) cũng đã thẩm định hồ sơ chấp thuận chủ trương đầu tư, đang trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Đồng thời, thành phố đã hoàn thành điều chỉnh quy hoạch tổng thể với quy mô khoảng 1.881ha, tạo nền tảng quan trọng để triển khai thu hút đầu tư trong thời gian tới.

* Xin trân trọng cảm ơn ông!

Nguồn: https://baodanang.vn/tin-hieu-moi-tu-khu-thuong-mai-tu-do-3338482.html