Vietnam'ın konumunu şekillendirmek için Ar-Ge çalışmalarını hızlandırın.

Vietnam kritik bir dönüm noktasında; Ar-Ge artık bir seçenek değil, orta gelir tuzağını aşmak ve yüksek teknoloji ülkeleri arasına katılmak için bir zorunluluktur.

Vietnam'ın önümüzdeki on yıllardaki konumunu şekillendirmede Ar-Ge'yi hızlandırmaya güçlü bir şekilde odaklanmak çok önemlidir.

Araştırma ve geliştirme, bu bulmacanın kilit bir parçasıdır.

Yaklaşık 40 yıllık kapsamlı reformların ardından Vietnam, 2045 yılına kadar yüksek gelirli gelişmiş bir ülke olma hedefine doğru bir temel ve ivme oluşturarak cesaret verici sonuçlar elde etti. Vietnam, dünyanın büyüme yıldızı olarak ortaya çıkıyor. Ancak Dördüncü Sanayi Devrimi çağında parlamaya devam etmek ve daha da ileriye ulaşmak için Vietnam'ın araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) yeteneklerine güçlü bir şekilde odaklanması gerekiyor. Eğer geride kalırsa, Vietnam "sandviç" tuzağına düşme riskiyle karşı karşıya kalacak; yani hem geç kalanlarla üretim maliyetleri açısından rekabet edemeyecek hem de daha gelişmiş ülkelerin teknolojik rekabet gücünden yoksun kalacaktır.

Vietnam'ın gelecekteki kalkınmasında hayati bir rol oynamasına rağmen, Ar-Ge hâlâ "gri bir alan" olarak kalmaktadır. Öncelikle, Ar-Ge'ye yapılan toplam yatırım (hem devlet hem de kurumsal fonlama dahil) hâlâ çok düşük olup, GSYİH'nin %0,7'sinden azdır ve bölgedeki diğer ülkelerden daha düşüktür. Bu rakam, Çin'deki rakamın (2024'te GSYİH'nin %2,68'i) sadece küçük bir kısmını oluşturmaktadır. Araştırma ve uygulama arasındaki uçurum önemli ölçüde devam etmekte olup, birçok araştırma sonucunun ticarileştirilmemesine veya ekonomik değer yaratacak ve insanların yaşamlarını iyileştirecek pratik ürünlere dönüştürülmemesine yol açmaktadır.

Ayrıca, Vietnam'ın Ar-Ge iş gücü hem nicelik hem de nitelik açısından hala birçok sınırlamaya sahip. Şu anda, 10.000 nüfus başına düşen Ar-Ge personeli oranı 10 kişiden az; bu oran Güney Kore'nin %7,6'sı, Fransa'nın %13'ü, Malezya'nın %29,8'i ve Tayland'ın %58'ine denk geliyor. Dikkat çekici bir şekilde, Vietnam'ın Ar-Ge iş gücünün %84'ünden fazlası devlet sektöründe yoğunlaşırken, inovasyonun ana itici gücü olan özel sektörün payı %14'ten az.

Nitelikli insan kaynakları yetiştirme sistemi henüz kalkınma ihtiyaçlarını karşılayamamaktadır; 18-29 yaş arası nüfusun üniversiteye giden oranı %29'dan azdır ki bu, üst orta gelirli ülkelerdeki %50'nin üzerindeki ortalamadan çok daha düşüktür.

Aynı zamanda Vietnam, küresel ölçekte Ar-Ge projelerini hayata geçirebilecek üniversite, araştırma enstitüsü ve işletmelerden yoksundur. Ar-Ge ortamı da yeterince cazip değildir; bu durum, birçok Ar-Ge yeteneğinin yurt dışında iş fırsatları aramasına ve beyin göçüne yol açmaktadır.

Araştırma ile uygulama arasındaki uçurum hâlâ çok büyük. Fotoğraf: Binh Minh

Bir diğer önemli engel ise Vietnam'ın Ar-Ge ekosisteminin parçalı ve uyumsuz olmasıdır. Şu anda hükümet esas olarak düzenleyici bir rol oynarken, büyük işletmeler araştırma enstitüleri ve üniversitelerle yakın koordinasyon olmadan bağımsız olarak faaliyet göstermektedir. Özellikle Vietnam, uluslararası bilgi ve teknoloji akışını sağlamak, yetenek gelişimini teşvik etmek ve Ar-Ge yatırımlarını artırmak için küresel teknoloji şirketlerinin katılımından etkin bir şekilde yararlanamamıştır.

Ar-Ge'ye yapılan yatırımları hızla artırma stratejisi, hızlandırılmış büyümenin temelini oluşturur.

2030 yılına kadar Ar-Ge harcamalarını GSYİH'nin %2'sine çıkarmayı hedefleyen amaç, sadece bir kılavuz değil, Vietnam'da rekabet gücünü artırmak ve sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak için zorunlu bir gerekliliktir. Ar-Ge'ye yatırım yapmak, bir ülkenin yenilikçi kapasitesini yansıtmanın yanı sıra, Vietnam'ın orta gelir tuzağını aşmasına ve yüksek teknoloji ülkeleri arasına yükselmesine yardımcı olmanın da anahtarıdır. Bu hedefe ulaşmak için Vietnam'ın üç ana sütuna odaklanan kapsamlı ve kararlı bir stratejiye ihtiyacı vardır: devlet bütçesinden Ar-Ge harcamalarını artırmak, büyük yerli işletmeleri Ar-Ge'ye yoğun yatırım yapmaya teşvik etmek ve küresel teknoloji şirketlerini çekmek. Bu üç yaklaşım arasındaki yakın koordinasyon, Ar-Ge ekosisteminde çığır açan bir gelişmeyi tetikleyecek ve Vietnam'ı inovasyon temelli bir ekonomi olma hedefine yaklaştıracaktır.

Ar-Ge'ye yönelik devlet harcamalarının artırılması: İnovasyon ve ulusal rekabet gücü için bir temel.

Ar-Ge'ye yapılan devlet harcamalarının artırılması, yalnızca bir başlangıç ​​noktası değil, aynı zamanda gelecekteki teknolojik atılımların yaratılması için hayati bir temel oluşturmaktadır. Bu, devletin bilim, teknoloji ve inovasyona uzun vadeli yatırım konusundaki güçlü kararlılığını göstermekte, güven oluşturmakta ve özel sektörü teknolojik inovasyon sürecine derinlemesine katılmaya teşvik etmektedir.

Gelişmiş ülkelerdeki deneyimler, kamu yatırımlarının Ar-Ge'ye güçlü bir domino etkisi yaratabileceğini göstermektedir. İsrail, devlet bütçesinin %1'inden fazlasını doğrudan araştırma projelerini finanse etmek için ayırarak, dünya lideri bir ileri teknoloji ekosistemi oluşturmaya katkıda bulunmaktadır. Güney Kore, devlet bütçesini ulusal araştırma merkezleri geliştirmek ve bilgi teknolojisi ve yarı iletken malzemeler gibi en ileri sektörleri yoğun bir şekilde finanse etmek için kullanmakta, özel işletmeleri Ar-Ge yatırımlarını artırmaya teşvik etmekte ve tüm ekonomide domino etkisi yaratmaktadır.

Benzer bir ilerleme sağlamak için Vietnam'ın, Ar-Ge için devlet bütçesini 2025 yılına kadar GSYİH'nin yaklaşık %0,2'sinden %0,5'ine çıkarması ve 2030 yılına kadar daha yüksek bir seviyeye ulaştırması gerekiyor. Bu, hükümetin güçlü bir kararlılığının göstergesi olmanın yanı sıra, işletmeleri ve araştırmacıları teknoloji geliştirmeye aktif olarak katılmaya teşvik etmek ve desteklemek için de çok önemli bir kaldıraçtır.

Yerli büyük işletmeleri Ar-Ge'ye yatırım yapmaya teşvik etmek: Vietnam'ın teknolojik atılımının itici gücü.

Büyük yerli işletmeler, güçlü finansal kaynaklara sahip olmanın yanı sıra, büyük ölçekli Ar-Ge projelerini hayata geçirebilecek yüksek kaliteli insan kaynaklarına ve yönetim yeteneklerine de sahiptir. Bu işletmeler Ar-Ge'ye yoğun yatırım yaptıklarında, yalnızca teknolojik atılımlar yaratmakla kalmaz, aynı zamanda tüm yerli değer zincirinin gelişimini de yönlendirerek ekonominin geneline yayılırlar.

Vergi teşvikleri, finansal yükleri azaltmak ve büyük işletmelerin kaynaklarını Ar-Ge'ye odaklamasına olanak sağlamak için çok önemli araçlardır. Ar-Ge gideri indirimleri veya yüksek teknoloji projeleri için önemli ölçüde düşük vergi oranları gibi politikalar, işletmeleri yapay zeka, yenilenebilir enerji ve en son teknolojilere daha fazla yatırım yapmaya teşvik edecektir.

İnsan yeteneği, Ar-Ge geliştirmenin başarısında kilit bir faktördür. Ancak Vietnam, birçok yapay zeka ve büyük veri uzmanının daha yüksek maaşlar, daha iyi ortamlar ve daha fazla kariyer ilerleme fırsatı sunan Singapur, Japonya veya ABD'de çalışmayı tercih etmesi nedeniyle bir beyin göçüyle karşı karşıya.

Buna göre, devlet bir yandan büyük yerli işletmelerin yüksek teknoloji yeteneklerini çekmesine ve elde tutmasına destek vermeli, diğer yandan da büyük işletmelerle iş birliği yaparak kapsamlı teknoloji eğitim programları oluşturmalıdır. Güney Kore, 1990'larda Samsung'un üniversitelerle iş birliğini destekleyerek yetenekli bir mühendis nesli yetiştirmiş ve Samsung'un önde gelen küresel teknoloji şirketlerinden biri olmasına katkıda bulunmuştur.

Vietnam'ın, büyük yerli işletmelerin Ar-Ge büyümesinin ve küresel genişlemenin ana itici gücü haline gelmesi için, teknoloji yatırımlarını teşvik edecek vergi teşvikleri; yenilikçi bir ortamı destekleyecek idari prosedür reformları; ve sürdürülebilir bir rekabet avantajı oluşturmak için yüksek teknoloji yeteneklerinin geliştirilmesi de dahil olmak üzere kapsamlı bir stratejiye ihtiyacı vardır.

Politikalar esnek bir şekilde tasarlanıp işletmelerin pratik ihtiyaçlarına göre uyarlanırsa, büyük yerli işletmeler öncü rol oynayarak yüzlerce küçük ve orta ölçekli işletmeyi teknoloji ekosistemine çekecek ve Vietnam'ın dünyadaki yüksek teknoloji ülkeleri arasına girmesi için güçlü bir ivme yaratacaktır.

Küresel teknoloji şirketlerini çekmek: Vietnam'ın bölgesel bir Ar-Ge merkezi haline gelmesinin anahtarı.

Küresel teknoloji şirketlerini Ar-Ge'ye yatırım yapmaya çekmek, Vietnam'ın Ar-Ge için finansal kaynaklarını artırmasına yardımcı olmakla kalmaz, daha da önemlisi teknoloji transferini ve yerel yeteneklerin gelişimini destekler. Bunun açık bir örneği, Samsung'un Hanoi'deki 220 milyon dolarlık Ar-Ge merkezidir; bu merkez sadece yeni teknolojileri araştırmakla kalmaz, aynı zamanda binlerce Vietnamlı mühendisi de eğiterek yerel teknoloji ekosisteminin gelişimine doğrudan katkıda bulunur.

Küresel teknoloji şirketlerine, Vietnam'ın maliyet ve verimlilik açısından araştırma için en uygun yer olduğu gösterilmelidir. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli güçlü çözümler uygulanabilir: büyük Ar-Ge merkezlerinin ilk 10-15 yıl kurumlar vergisi muafiyetine tabi tutulması; yapay zeka (YZ), yenilenebilir enerji ve yarı iletken teknolojisi gibi ileri teknolojilere yapılan yatırımlar için vergi oranlarının önemli ölçüde düşürülmesi; ve idari engellerin en aza indirilmesi.

Vietnam, cazip vergi teşviklerini, basitleştirilmiş idari prosedürleri ve sadece ülke içinden değil, küresel ölçekten de zengin bir yetenek havuzunu bir araya getiren bir ortam yaratabildiği takdirde, teknoloji şirketleri Ar-Ge faaliyetlerini genişletmek için Vietnam'ı en iyi destinasyonlardan biri olarak değerlendirecektir.

"Devlerin Omuzlarında Durma" Stratejisi: Büyümeyi Hızlandırmak İçin Küresel İstihbarattan Yararlanma

Vietnam'ın Ar-Ge geliştirme alanında uluslararası yetenekleri çekmek için özel mekanizmalara ihtiyacı var. Fotoğraf: Manh Hung

Güçlü yatırım gerekli bir koşuldur, ancak yetenek, Ar-Ge gelişiminin başarısında veya başarısızlığında belirleyici faktördür. Düşük başlangıç ​​noktası, sınırlı bilgi birikimi ve mütevazı Ar-Ge deneyimiyle Vietnam, aradaki farkı kapatmak, yeniliği teşvik etmek ve gelişmiş ülkeleri hızla yakalamak için küresel zekadan en iyi şekilde yararlanmalıdır.

Dünya standartlarında uzmanları çekmek: En son teknolojiye ayak uydurmak için bir sıçrama tahtası.

Teknoloji açığını kapatmanın en hızlı yollarından biri, önde gelen küresel uzmanları proaktif bir şekilde Vietnam'a davet ederek büyük ölçekli projelerde görev almalarını ve genç yetenekleri eğitmelerini sağlamaktır. Bu, şunlara yardımcı olacaktır: ileri düzey bilimsel bilgiye hızlı erişim ve bunu pratikte uygulama; yerel Ar-Ge ekiplerini küresel bilim camiasıyla bağlantılandırma; ve uluslararası uzmanların doğrudan rehberlik ettiği ve Vietnamlı yetenekli gençlerin yeni neslini geliştirdiği bir "mentorluk" modeli oluşturma.

Bunu başarmak için Vietnam'ın uluslararası yetenekleri çekmek üzere özel mekanizmalara ihtiyacı var; bunlar arasında çalışma imkanlarını kolaylaştırmak için uzun süreli vize verilmesi; Vietnam'a gelen uluslararası uzmanlar için kişisel gelir vergisi teşvikleri sunulması ve finansal engellerin azaltılması; ve araştırma için mali destek sağlanması, böylece önemli Ar-Ge projelerinin uygulanmasının kolaylaştırılması yer alıyor.

Vietnamlı yeteneklerin yurtdışında değerlendirilmesi: Ar-Ge geliştirmenin temel itici gücü.

Tarihsel koşullar nedeniyle Vietnam, Amerika Birleşik Devletleri, Japonya, Almanya ve Güney Kore gibi dünyanın önde gelen Ar-Ge merkezlerinde çalışan çok sayıda yetenekli bireye sahiptir. Bu, Vietnam'ın şu amaçlarla değerlendirmesi gereken değerli bir kaynaktır: onları stratejik projelerde çalışmak üzere ülkeye geri çekmek; seyahat etmelerine gerek kalmadan katkıda bulunmalarını sağlayacak uzaktan iş birliği mekanizmaları oluşturmak; ve rekabetçi bir çalışma ortamı, adil ücretlendirme ve uzun vadeli katkı fırsatları da dahil olmak üzere cazip teşvikler yaratmak.

Açık bir Ar-Ge ekosistemi oluşturma stratejisi: Çığır açan gelişmeler için küresel zekayı bir araya getirmek.

Etkin bir Ar-Ge ekosistemi izole bir şekilde çalışamaz, sürdürülebilir kalkınma için bilgi, teknoloji ve yatırım sermayesi akışından yararlanmak üzere dünyaya bağlı olmalıdır. Şu anda Vietnam'ın Ar-Ge ekosistemi parçalanmış ve izole durumdadır; araştırma enstitüleri, işletmeler ve üniversiteler arasında güçlü bağlantılar bulunmamakla kalmayıp, küresel inovasyon ağıyla da derin bir entegrasyona sahip değildir. Bu durum, Vietnam'ın büyük teknoloji şirketlerinin gücünü yerli Ar-Ge yeteneklerinin eğitimi ve geliştirilmesinde tam olarak kullanmasını engellemektedir.

Yetenekli araştırmacılar sadece yüksek maaşlarla değil, daha da önemlisi, kapsamlı bir destek sistemiyle de cezbediliyorlar. Bu sistem şunları içermeli: araştırma ve teknoloji testleri için modern altyapı; yaratıcılığı ve yeniliği önemseyen şeffaf bir çalışma ortamı; ve ulusal düzeyle sınırlı kalmak yerine küresel bilim ve teknoloji ağlarıyla iş birliği yapma fırsatları.

Her şeyden önce, devletin köprü görevi görmesi ve yenilikçi fikirlerin ticarileştirilmesi için proaktif bir şekilde koşullar yaratması gerekiyor.

İşletmeler, hükümet ve araştırmacılar birleşik bir strateji doğrultusunda birlikte çalıştığında, Vietnam düşük maliyetli üretim modelinden uzaklaşacak ve gelecekte inovasyonda lider bir ülke haline gelecektir.

Vietnam'ın, gerçek bir dönüm noktası yaratmak için yeterince büyük ölçekli, uzun vadeli ve geniş kapsamlı bir Ar-Ge reform stratejisi uygulaması her zamankinden daha önemli. Reform, üç temel sütun üzerinden eş zamanlı olarak uygulanmalıdır: Ar-Ge'ye yoğun yatırım yapmak, çığır açacak buluşlar yaratmak için yeterli kaynak sağlamak; tüm engelleri kaldırmak ve araştırma ve inovasyon için elverişli bir ortam oluşturmak; ve küresel zekayı bir araya getirerek en iyi zihinleri çekmek ve elde tutmak.

Dr. Pham Manh Hung - Doç. Dr. To The Nguyen - Hanoi Ekonomi Üniversitesi Öğretim Üyeleri

Kaynak: https://vietnamnet.vn/tang-toc-rd-de-dinh-hinh-vi-the-viet-nam-2371776.html