Tuy Hoa, güzel anılar ve özlemlerle dolu.

Tuy Hoa'daki (Phu Yen) bir kafede, müdavim bir müşteri içeceğini bitirdi, ayağa kalktı ve "Tamam, görüşürüz" dedi. Sahibi başını kaldırıp "Pekala, olur" diye cevap verdi. Sahibinin karısı dilini şıklattı ve "Tamam, görüşürüz" dedi. Ve işte bu kadar – bir işlem… bir senet!

Mezun olduktan sonra iş aradığım günlerin daha dün gibi geldiğini hatırlıyorum, oysa 30 yıldır Tuy Hoa'ya bağlıyım. Göç ettiğimde, Phu Yen ve Khanh Hoa, Phu Khanh eyaletinden yeni ayrılmıştı (1989), Tuy Hoa Phu Yen'in eyalet başkentiydi; 2005 yılına gelindiğinde ise Tuy Hoa, doğrudan Phu Yen eyaletine bağlı bir şehir haline geldi.

O zamanlar, birçok yerli halk, Tuy Hoa'nın "yarı şehir, yarı pirinç tarlası" manzarasına "kasaba" teriminin daha uygun olduğunu düşünerek bir pişmanlık duyuyordu. Kent altyapısının Pleiku ( Gia Lai ), Quy Nhon (Binh Dinh) ve Nha Trang (Khanh Hoa) gibi komşu il başkentlerinin çok gerisinde kaldığını düşünüyorlardı... Gerçekten de, o zamanlar Tuy Hoa'nın sokakları, özellikle Tran Hung Dao ve Le Loi olmak üzere iki ana yol boyunca çok geniş, dar ve zarifti. Bazıları, Tuy Hoa'nın güçlü yönünün, trafiğin seyrek olduğu nispeten geniş yolları olduğunu belirtmişti.

Nhan Dağı, Tuy Hoa şehrinin güneyinde yer almaktadır.

Tuy Hoa, iki dağ (Nhan Dağı ve Chop Chai Dağı) arasında yer alan bir sahil şehridir. Nhan Dağı, Fener Festivali şiir buluşmasıyla ünlüdür. Tuy Hoa ovasından yükselen Chop Chai Dağı ise "Chop Chai şapka takıyor / Bulutlar Da Bia Dağı'nı örtüyor" halk şarkısından bilinir (Da Bia Dağı, Phu Yen eyaletinin Dong Hoa bölgesinde yer almaktadır).

Arkadaşlarım sık sık şaka yollu, "Tuy Hoa ve Phu Yen'de kahve de yok, pişmanlık da yok" derler. Bunun sebebi, bu bölgedeki insanların kendine özgü aksanlarında "ê" harflerinin "ơ", "ôi" harflerinin ise "âu" olarak telaffuz edilmesidir... ("kahve" "cà phơ", "pişmanlık" ise "hấu lẫu" olarak telaffuz edilir). Birçok benzerlik (aksanlar da dahil) nedeniyle, Binh Dinh ve Phu Yen illeri arasındaki bölgeye genellikle "Nẫu bölgesi" denir. Bir süre "Nẫu bölgesi nerede?" diye bir tartışma yaşandı ve hem Binh Dinh hem de Phu Yen bu hakkı iddia etti. Bu nedenle, bazı insanlar Phu Yen'e "Güney Nẫu", Binh Dinh'e ise "Kuzey Nẫu" derler.

Tuy Hoa'nın büyüleyici sokakları, pirinç tarlaları, dağlar, nehirler ve denizle uyumlu bir şekilde iç içe geçiyor. Bu coğrafi konum, Tuy Hoa'nın her zaman birçok şehre göre daha uygun fiyatlarla zengin bir çeşitlilikte taze, yerel ürün ve mutfağa sahip olmasını sağlamıştır. Arkadaşım, "Tuy Hoa'ya gitmek ve yine de eğlenmek için çok para getirmenize gerek yok" dedi. Bütçenize ve zevkinize bağlı olarak, sabahtan akşama kadar Tuy Hoa'nın lokantaları, Güney Orta bölgesine özgü, basit yemeklerden sofistike yemeklere kadar her zaman çeşitli seçenekler sunar. Son yıllarda Tuy Hoa, turistler arasında giderek daha popüler hale geldi.

Bir süre boyunca, eski dostum yazar Ngo Phan Luu'nun kahve dükkanına sık sık giderdim. Dükkanı, büyük Tuy Hoa pazarının yanındaki evinde bulunuyordu. Edebiyatçılar, şairler, sokak satıcıları, çekçek sürücüleri ve üç tekerlekli bisiklet sürücüleri, rahatlamak ve bir şeyler içmek için sık sık uğrarlardı. Başka bir yerden gelen arkadaşım, Tuy Hoa'nın "yabancı lehçesini" duymaktan çok eğlenirdi. Bu, müdavim bir müşterinin içeceğini bitirdikten sonra ayağa kalkıp "Bu kadar, tamam mı?" demesiyle oldu. Sahibi başını kaldırıp "Bu kadar mı?" diye cevap verdi. Sahibinin karısı dilini şıklattı ve "Bu kadar, Na..." dedi. Ve böylece bir işlem sona erdi... bir borç imzalandı! Bu sırada, yan masada genç bir kadın masum bir şekilde erkek arkadaşına, "Nẫu öyle dedi ama sen inanmıyorsun, Na?" dedi; gerçekten de sevimli bir sözdü.

Tuy Hoa, turizm konseptini geliştirmeye ve "hareketlendirmeye" ancak son birkaç yılda başladı. Her şeyden önce, bu durum, yazar Nguyễn Nhật Ánh'ın aynı adlı romanından uyarlanan ve Victor Vũ tarafından yönetilen "Yeşil Çimen Üzerinde Sarı Çiçekler Görüyorum" filminin beklenmedik etkisine borçlu. Filmin çekimleri ağırlıklı olarak Phú Yên'de geçiyordu ve birçok çarpıcı güzellikte sahne içeriyordu. Öyle ki, birçok yerli halk, memleketlerinin ne kadar güzel olduğuna hayran kaldı ve şaşırdı!

Chop Chai Dağı, Tuy Hoa şehrinin kuzeyinde yer almaktadır.

Son on yıldır Tuy Hoa'da büyük oteller, ticari alanlar, restoranlar ve lokantalar yeni yeni ortaya çıkmaya başladı. Çeşitli yerlerden turist getiren birçok otobüs gelmeye başladı. Birçok eğlence ve yemek mekanı gece de hizmet vermeye başladı. Ancak Tuy Hoa'daki çoğu insan hala erken yatma ve erken kalkma alışkanlığını sürdürüyor. Belki de kırsal, pirinç yetiştirilen bir bölge olmasının bir yansıması olan bu alışkanlık, turizmi olumsuz etkiliyor. Çünkü akşam 8 veya 9 civarında sokaklardaki birçok ev kapanıyor ve ışıklar sönüyor, bu da birçok turistin hayal kırıklığına uğramasına neden oluyor.

Sabah 3 veya 4 civarında, dükkanların ışıkları yanmaya ve yaşlı insanların egzersiz yapmaya başlamasıyla sokaklar yeniden hareketlenmeye başlıyor. Bunu koşu yapan gruplar ve plajda vakit geçirenler takip ediyor. Dien Hong Parkı'nda, Tai Chi yapan gruplar da egzersizlerine başlıyor. Egzersizlerini bitirmiş yaşlı kadın ve erkeklerin, bir demlik çay eşliğinde düşünceli bir şekilde sohbet ettikleri görülüyor.

Phan Dinh Phung Caddesi üzerindeki bir evde 10 yılı aşkın süredir bu şekilde oturan birkaç yaşlı adam gördüm. Tesadüfen, bunların kırsaldan gelen ve yaşlılıklarında daha kolay bakım için çocukları ve torunları tarafından şehre getirilen yaşlı çiftçiler olduğunu öğrendim. Tuy Hoa'daki yaşam öyküleri hala pirinç ve patates anılarıyla, komşularıyla olan dostluklarıyla iç içe geçmiş durumda… Ve Tuy Hoa'nın görünümünde, düşünce tarzında ve iletişiminde bile birçok kırsal özelliğini koruduğunu kabul ediyorlar… Günümüz insanlarının dediği gibi, “basit ve açık sözlülüğün iyi ve kötü yanları vardır.” Ancak birçok kişi, Tuy Hoa halkının bu eşsiz, samimi ve nazik doğasının, kentsel yaşamın temposu ne kadar değişirse değişsin, devam edeceğine inanıyor…

Dolayısıyla, Tuy Hoa ile karşılaşan herkes Nẫu bölgesinin insanlarının sade ve içten doğasından etkilenir. Tuy Hoa'yı tanıyan herkes ise şarkıdan büyülenir… “Ah Tuy Hoa, dokuz anı, on sevgi,” rüzgârda genç pirinç bitkilerini okşayan halk şarkısı… (Tuy Hoa, dokuz anı, on sevgi, Cao Huu Nhac).

Kaynak: https://baodaklak.vn/du-lich/202506/tuy-hoa-nho-nho-thuong-thuong-7610ff1/