"Çocuk babadan önce doğar" sözü neden söylenir?

"Çocuklar babalarından önce doğar, torunlar dedelerinden önce evi idare etmek için doğar" sözü, birçok insanın ilk duyduğunda paradoksal bulduğu halk şiirlerinden biridir. Ancak Doçent Dr. Trinh Sam'ın "Garip Ama Tanıdık Vietnamca " adlı eserine göre, bu aslında Vietnam halkının çok karakteristik bir ilişkisel düşünme biçimini ifade etmenin bir yoludur.

Geleneksel mantığa göre, baba çocuğun doğmasından önce var olmalıdır. Ancak, ilişki ve sosyal işlev açısından bakıldığında, bir erkek ancak çocuk doğduğunda gerçek anlamda "baba" olur. Başka bir deyişle, çocuğun doğumu babanın rolünü belirler. Bu nedenle yazar, "çocuk babadan önce gelir" ifadesinin aile ilişkileri yapısı içinde ele alındığında makul olduğunu savunmaktadır.

Doçent Trinh Sam, Vietnam dilinde ilk bakışta mantıksız gibi görünen ancak sembolik ve kültürel anlamlar taşıdıkları için toplum tarafından kabul edilen, "garip ama tanıdık" birçok ifade bulunduğunu savunuyor. Örneğin, Vietnamlılar "pirinç paylaş ve kıyafet kes" derler, oysa kesilen kıyafetler bir kez kesildikten sonra giyilemez; ya da duygularını ve düşüncelerini ifade etmek için "çok öfkeli", "rahatlamış" veya "kendi kendine düşünüyor" gibi ifadeler kullanırlar.

Yazar, Vietnamlıların dünyayı algılamak için kendi bedenlerini kullanma eğiliminde olduklarını öne sürüyor. Bu nedenle, karın bölgesi sadece biyolojik bir organ değil, aynı zamanda duyguların, düşüncelerin ve ruh hallerinin de bir deposu haline geliyor.

"Görünüşe göre karın bölgesi Vietnamlıların ikinci düşünme organı ve burada duygusal ifadeler, 'Duygu X + vücut parçası' modeline göre vücut parçalarıyla ilişkilendiriliyor. Bilişsel kurama göre bu, insanların dünyayı algılamak için kendi bedenlerini anlama yeteneklerinden kaynaklanıyor," diye yazdı.

Sadece günlük hayatta değil, halk şarkılarında da "mantıksızlık" karşımıza çıkar. "Sabahleyin gölge hâlâ uzundur; akşamleyin gölge yuvarlak olur" dizesi, gölgelerin yalnızca öğlen vakti yuvarlak olması nedeniyle fiziksel olarak yanlış kabul edilir. Ancak Vietnamlılar bu dizeyi "uyumlu" ve şiirsel bulmaktadır çünkü "sabah gidiş/akşam dönüş"ün tanıdık zıt yapısına uymaktadır.

Yazar, bu örnekler aracılığıyla Vietnam dilinin tamamen biçimsel mantığa göre işlemediğini, aksine Vietnamlıların dünyayı yaşam deneyimleri, kültürleri ve topluluk ilişkileri aracılığıyla nasıl algıladıklarını yansıttığını savunmaktadır.

Kaynak: https://znews.vn/vi-sao-sinh-con-roi-moi-sinh-cha-post1653810.html