Trả lại “linh hồn” cho lễ hội
Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn được phục dựng từ năm 1990. Đến năm 2012, lễ hội được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Khác với nhiều lễ hội làng quê vùng đồng bằng Bắc Bộ, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn mang sự giao thoa đặc biệt văn hóa nông nghiệp và văn hóa biển. Hình tượng “ông trâu” không chỉ là con vật hiến sinh linh thiêng, mà còn biểu trưng cho sức mạnh, tinh thần quả cảm của người dân miền biển quanh năm đối mặt sóng gió để mưu sinh. Bởi vậy, lễ hội từ lâu đã vượt ra khỏi phạm vi một hoạt động văn hóa địa phương, trở thành biểu tượng văn hóa đặc sắc của thành phố Hải Phòng.
Sau nhiều năm chỉ tổ chức vòng chung kết, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn năm 2026 sẽ chính thức khôi phục vòng đấu loại với sự tham gia của 32 “ông trâu”. Vòng loại vốn rất quan trọng trong hồ sơ di sản, là nơi thể hiện kinh nghiệm tuyển chọn, chăm sóc, huấn luyện trâu và uy tín của các phường, các giáp, các chủ trâu. Việc đưa vòng loại trở lại không đơn thuần là thêm một ngày thi đấu, mà là trả lại đầy đủ hơn “linh hồn” cho di sản.
Năm 2026, vòng loại sẽ diễn ra ngày 8/6 âm lịch, 28 trâu được phân bổ cho 4 đình, đền gồm: đền Nghè, đình Ngọc Xuyên, đình Nam và đình Ngọc Hải; 4 suất còn lại dành cho các chủ trâu có thành tích cao tại lễ hội năm 2025.
Để di sản sống bền
Phần lễ tiếp tục được đặc biệt coi trọng với đầy đủ các nghi thức truyền thống như lễ dâng hương, thượng cờ khai hội, lễ rước nước, lễ Thần linh, lễ hiến sinh trâu vô địch, lễ tế thần, lễ tống thần tại các đình, đền trên địa bàn.
Đây chính là phần “hồn” tạo nên chiều sâu văn hóa và sự khác biệt của lễ hội chọi trâu Đồ Sơn so với nhiều lễ hội dân gian khác. Bởi nếu phần hội tạo nên sức hút sôi động, thì phần lễ mới là nơi lưu giữ hồn cốt của di sản.
Ông Lưu Toàn Thắng, Chủ nhiệm Câu lạc bộ những người tâm huyết với Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn cho biết lễ hội tồn tại hàng trăm năm không chỉ bởi những trận đấu quyết liệt mà còn bởi mỗi nghi lễ đều hàm chứa đời sống tâm linh, tín ngưỡng của cư dân miền biển.
Người dân Đồ Sơn xưa tổ chức lễ hội để tưởng nhớ thần Điểm Tước Đại Vương, cầu cho trời yên biển lặng, ngư dân ra khơi thuận buồm xuôi gió, tôm cá đầy khoang. Vì vậy, ‘ông trâu’ trước hết là vật hiến sinh linh thiêng dâng thần, chứ không đơn thuần là trâu để thi đấu.
Để lễ hội chọi trâu Đồ Sơn giữ được sức sống bền vững, điều quan trọng nhất là phải làm nổi bật hơn phần lễ và các nghi thức truyền thống. "Nếu phần lễ được tổ chức bài bản, trang nghiêm và được quan tâm đúng mức hơn, người dân và du khách sẽ cảm nhận rõ hơn hồn cốt văn hóa biển và giá trị thiêng của lễ hội, chứ không chỉ xem đây là một cuộc chọi trâu đơn thuần", ông Thắng nhấn mạnh.
Theo ông Phạm Hoàng Tuấn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Đồ Sơn, Trưởng Ban tổ chức lễ hội, việc khôi phục vòng đấu loại sau nhiều năm chỉ tổ chức vòng chung kết không chỉ đáp ứng nguyện vọng của nhân dân địa phương, mà còn là bước đi quan trọng nhằm phục dựng đầy đủ hơn giá trị nguyên gốc của lễ hội chọi trâu Đồ Sơn. Năm nay, phường triển khai công tác chuẩn bị từ rất sớm, đồng bộ và kỹ lưỡng với mục tiêu không chỉ tổ chức thành công một mùa lễ hội an toàn, hấp dẫn, mà còn tôn vinh sâu sắc hơn phần lễ, phần tín ngưỡng và những giá trị văn hóa biển làm nên hồn cốt của di sản.
“Chúng tôi mong muốn mỗi nghi lễ, mỗi ‘kháp đấu’ không chỉ tạo sức hút với du khách, mà còn góp phần lan tỏa chiều sâu văn hóa, tinh thần cộng đồng và bản sắc riêng có của cư dân miền biển Đồ Sơn”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn - VTV 2026 được tổ chức 2 vòng, gồm vòng đấu loại và vòng chung kết. Ngoài các nghi thức, nghi lễ truyền thống, 16 trâu thắng tại vòng đấu loại được ghép cặp thi đấu theo thể thức loại trực tiếp. Trâu thắng trận trước gặp trâu thắng trận sau liền kề để chọn các trâu đạt giải. Ban tổ chức lễ hội phường tổ chức kiểm tra chất lượng các trâu 2 lần trước khi tổ chức vòng chung kết.
Vòng chung kết Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn - VTV 2026 sẽ được tổ chức vào lúc 7h30 ngày 19/9 (ngày 9/8 âm lịch) tại sân vận động trung tâm phường Đồ Sơn.
Nguồn: https://baohaiphong.vn/tra-lai-hon-cot-cho-le-hoi-choi-trau-do-son-543693.html
