Xã hội hóa công tác xử lý rác thải ở địa phương

Trong bối cảnh nhiều địa phương còn thiếu hạ tầng xử lý rác thải tập trung, việc huy động doanh nghiệp tham gia thu gom, vận chuyển và xử lý rác đang trở thành hướng đi phù hợp ở khu vực nông thôn. Tại xã Tam Hồng, mô hình xã hội hóa xử lý rác thải bước đầu đã góp phần thay đổi cách xử lý thủ công trước đây, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý và giảm áp lực ô nhiễm môi trường.

Giảm ô nhiễm từ các điểm đốt rác thủ công

Tại điểm tập kết rác thải ở thôn Phương Trù, xã Tam Hồng, trước đây thuộc địa bàn xã Yên Phương cũ, nhiều năm từng tồn tại tình trạng đốt rác thủ công gây khói, mùi, ảnh hưởng đến môi trường và đời sống người dân xung quanh.

Từ khi địa phương triển khai xã hội hóa công tác xử lý rác thải, khu vực này chỉ còn là nơi tập kết tạm thời. Sau khi thu gom, rác được vận chuyển bằng xe chuyên dụng đến Nhà máy xử lý môi trường Trung Nguyên để xử lý tập trung.

Hiện xã Tam Hồng có 31 thôn với 13 đội thu gom rác thải, lượng rác sinh hoạt phát sinh trung bình khoảng 26 tấn/ngày. Trước đây, phần lớn lượng rác được xử lý bằng hình thức chôn lấp hoặc đốt thủ công tại các điểm tập kết ở địa phương, vừa gây ô nhiễm môi trường vừa khó xử lý triệt để.

Các tổ thu gom rác thải của xã Tam Hồng vận chuyển rác sinh hoạt về điểm tập kết tại thôn Phương Trù trước khi đưa đi xử lý tập trung.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025, xã Tam Hồng đã ký kết với Công ty TNHH Xử lý môi trường Trung Nguyên để thực hiện thu gom, vận chuyển và xử lý rác tập trung. Nhờ đó, nhiều điểm đốt, chôn lấp rác thủ công trước đây cơ bản được đóng cửa, môi trường tại các khu dân cư từng bước được cải thiện, công tác thu gom và xử lý rác thải cũng đi vào nền nếp hơn.

Đánh giá về hiệu quả của mô hình này, đồng chí Đỗ Văn Hải - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Tam Hồng cho biết: Hiện 100% lượng rác thải sinh hoạt trên địa bàn được vận chuyển đến nhà máy để xử lý tập trung. Lượng rác phát sinh hằng ngày cơ bản được xử lý theo quy trình hiện đại hơn, hạn chế tình trạng tồn đọng gây ô nhiễm môi trường.

Ông Nguyễn Văn Hải (bên phải) trao đổi về việc đóng cửa điểm đốt rác thôn Phương Trù, chuyển sang xử lý rác tập trung.

Từng bước hình thành mô hình xử lý rác tập trung

Với diện tích hơn 1ha, công suất xử lý khoảng 250 tấn rác/ngày bằng công nghệ trong nước, Công ty TNHH xử lý môi trường Trung Nguyên hiện tiếp nhận, xử lý rác sinh hoạt cho xã Tam Hồng cùng nhiều địa phương khác như Yên Lạc, Tam Dương và Lập Thạch. Việc mở rộng phạm vi xử lý tập trung góp phần giảm áp lực cho các điểm chôn lấp, đốt rác thủ công tại cơ sở, từng bước hình thành mô hình xử lý rác theo hướng hiện đại hơn.

Rác thải sau khi đưa về Nhà máy xử lý môi trường Trung Nguyên được phun men vi sinh khử khuẩn trước khi phân loại, xử lý.

Theo quy trình xử lý, rác sau khi đưa về nhà máy được phun chế phẩm vi sinh để khử mùi, khử khuẩn trước khi phân loại. Rác hữu cơ được tái chế thành phân bón phục vụ sản xuất nông nghiệp; rác nhựa được tái chế thành hạt nhựa phục vụ sản xuất công nghiệp. Đối với rác không tái chế, nhà máy tiến hành đốt để tạo nguyên liệu phục vụ sản xuất vật liệu xây dựng và san lấp.

Khí thải phát sinh trong quá trình xử lý tiếp tục được đưa qua hệ thống lắng bụi, lọc nước và than hoạt tính nhằm giảm mùi, đảm bảo tiêu chuẩn môi trường trước khi thải ra bên ngoài.

Ông Vũ Tiến Thuật (bên phải) kiểm tra quy trình xử lý rác và hệ thống xử lý khí thải đảm bảo theo quy định trước khi thải ra môi trường.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác xử lý rác thải vẫn gặp không ít khó khăn. Ông Vũ Tiến Thuật - Phó Giám đốc Công ty TNHH Xử lý môi trường Trung Nguyên cho biết: Đơn giá xử lý rác hiện vẫn áp dụng theo mức quy định từ năm 2016 của UBND tỉnh Vĩnh Phúc (cũ), khoảng 370 nghìn đồng/tấn đã bao gồm thuế VAT, trong khi chi phí đầu tư và vận hành công nghệ xử lý ngày càng tăng cao.

Doanh nghiệp mong muốn UBND tỉnh cùng các ngành chức năng sớm xem xét điều chỉnh mức giá xử lý rác phù hợp với thực tế, đồng thời quan tâm hỗ trợ thêm nguồn lực cho công tác bảo vệ môi trường tại địa phương.

Hiện nay, tại một số địa phương, nguồn kinh phí dành cho công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải còn hạn chế, trong khi lượng rác sinh hoạt phát sinh ngày càng lớn. Do thiếu kinh phí thuê đơn vị xử lý tập trung, nhiều nơi vẫn phải xử lý rác bằng hình thức chôn lấp tạm thời hoặc đốt thủ công, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Vì vậy, việc có cơ chế hỗ trợ phù hợp sẽ tạo điều kiện để các địa phương từng bước chuyển sang mô hình xử lý rác tập trung, hiện đại và thân thiện với môi trường.

Khi lượng rác thải sinh hoạt ngày càng gia tăng, việc chuyển từ xử lý thủ công sang mô hình thu gom, xử lý tập trung được xem là giải pháp lâu dài nhằm giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường ở khu vực nông thôn. Việc đẩy mạnh xã hội hóa trong lĩnh vực môi trường không chỉ giúp nâng cao hiệu quả xử lý rác thải mà còn tạo nền tảng cho xây dựng môi trường sống xanh, sạch và bền vững hơn.

Nguyễn Toàn

Nguồn: https://baophutho.vn/xa-hoi-hoa-cong-tac-xu-ly-rac-thai-o-dia-phuong-255117.htm