“Cởi trói” định kiến
Thầy giáo Trương Văn Hùng – Bí thư Đoàn Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc là người trực tiếp phụ trách kênh hướng nghiệp online của trường hơn 10 năm nay. Nếu như trước đây, chuyện định hướng nghề nghiệp thường chỉ dừng lại ở những câu hỏi chung chung, thì khoảng 2 năm trở lại đây, thầy Hùng thật sự ngạc nhiên trước sự thay đổi trong cách tiếp cận của giới trẻ khi liên hệ tư vấn.
“Rất nhiều học sinh 18 tuổi, vừa tốt nghiệp cấp 3 đã đặt ra những vấn đề rất sâu sắc và thực tế. Thay vì những băn khoăn mơ hồ, các em giờ đây chất vấn kỹ về vị trí việc làm cụ thể của từng nghề, cơ hội thăng tiến và thu nhập thực tế sau khi ra trường. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này cho thấy giới trẻ không còn chọn nghề theo kiểu "may rủi" hay cảm tính. Họ đang tiếp cận tương lai với tâm thế của những nhà đầu tư thực thụ: Tính toán chi tiết về chi phí, thời gian học và lợi nhuận thực tế từ chính đôi bàn tay mình. Tôi đánh giá rất cao sự chuyển biến tư duy này”, thầy Hùng chia sẻ.
Minh chứng rõ nét cho nhận định của thầy Hùng là câu chuyện của Hồ Anh Quân (SN 2002, quê huyện Quỳnh Lưu cũ). Dù gia đình có điều kiện, bố mẹ đều có công việc ổn định và tha thiết mong con học đại học để rộng cửa cho tương lai, nhưng Quân lại quyết tâm chọn Khoa Công nghệ Hàn của trường Việt - Hàn bất chấp sự phản đối kịch liệt từ người thân. Quân tự mình tìm hiểu và tin rằng, kỹ năng thực tế mới là con đường ngắn nhất dẫn đến thành công. Sau khi tốt nghiệp loại Giỏi, hiện Quân đang làm việc tại Hàn Quốc với mức lương cao, chứng minh lựa chọn "ngược dòng" ngày nào là hoàn toàn đúng đắn.
Em Nguyễn Hoàng Hữu Tài (SN 2006, quê xã Đức Châu) cũng từng đứng trước ngưỡng cửa đại học với rất nhiều phân vân. Chứng kiến thực tế xung quanh mình nhiều anh chị tốt nghiệp đại học ra trường vẫn thất nghiệp, trong khi chi phí học tập 4-5 năm rất đắt đỏ, Tài mạnh dạn chọn nghề cơ khí. Nam sinh này chia sẻ: "Em thấy các khu công nghiệp đang thiếu thợ trầm trọng, học nghề xong chắc chắn dễ tìm việc hơn. Nếu có chí tiến thủ thì sau này mình học lên tiếp, còn trước mắt phải có cái nghề để nuôi thân đã". Hiện Tài đang vừa học, vừa hỗ trợ các thầy tại xưởng để củng cố tay nghề và tự trang trải phí sinh hoạt ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Tài xác định sau khi ra trường sẽ gắn bó với quê nhà Nghệ An, mục tiêu là ứng tuyển vào các tập đoàn lớn tại Khu công nghiệp VSIP.
Cùng chung định hướng thực tế là em Lê Khắc Hiếu (SN 2003, quê xã Nghĩa Thọ). Hiếu cho rằng, các bạn trẻ cần sớm xác định điểm mạnh của mình ngay từ bậc trung học thay vì đợi đến lúc thi xong cấp 3 mới nghĩ. Những đợt làm thêm mùa hè đã giúp Hiếu nhận ra giá trị của kỹ năng nghề và quyết định chọn con đường thực chiến thay vì dành 4-5 năm theo đuổi giảng đường. Hiện Hiếu đang làm việc tại Hải Phòng với mức thu nhập ban đầu lên tới 30 triệu đồng – một con số đáng mơ ước, vượt xa nhiều công nhân lâu năm và cả những cử nhân văn phòng. Đặc biệt, Hiếu tự tin rằng, công việc kỹ thuật tay nghề cao của mình rất khó bị thay thế bởi AI trong tương lai gần.
Ghi nhận tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh, tỷ lệ học sinh chọn học nghề sau tốt nghiệp ngày một tăng. Thầy Nguyễn Cảnh Hiếu - Bí thư Đoàn Trường THPT Tân Kỳ cho biết, nếu những năm trước đây lựa chọn học nghề gần như không có học sinh khá giỏi đoái hoài thì nay con số này đã tăng lên đáng kể. Bên cạnh những em thi đại học hay đi du học, số lượng học sinh đăng ký vào các trường nghề với nguyện vọng có việc làm ngay đang tạo nên một diện mạo mới trong công tác giáo dục hướng nghiệp tại địa phương.
Lựa chọn “giá trị thật”
Với 3 năm kinh nghiệm làm việc tại các doanh nghiệp lớn, Lê Khắc Hiếu đúc rút rằng, thực tế thị trường lao động rất khắc nghiệt nhưng công bằng. Doanh nghiệp sẽ trả lương dựa trên chất lượng tay nghề và sản phẩm bạn làm ra chứ không phải số lượng chứng chỉ trong hồ sơ. "Mỗi công ty sẽ có một công nghệ riêng, nên điều quan trọng nhất là tinh thần ham học hỏi và nền tảng kỹ năng vững chắc", Hiếu chia sẻ.
Đi lên từ lao động phổ thông, anh Phạm Nguyên (Công ty CP May Minh Anh – Kim Liên) là một tấm gương về sự bền bỉ. Trong quá trình làm việc, anh không bằng lòng với vị trí hiện tại mà tích cực học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, học thêm kỹ thuật sửa chữa máy móc để đảm nhận các khâu khó hơn. Nhờ sự chủ động đó, anh được doanh nghiệp ghi nhận và trả mức lương cao hơn hẳn mức phổ thông. Theo anh Nguyên, các doanh nghiệp hiện nay luôn trong tình trạng "khát" thợ giỏi, trong khi nhu cầu tuyển dụng các vị trí hành chính, văn phòng lại rất ít và cạnh tranh gay gắt.
Dưới góc độ nhân sự, chị Nguyễn Thu Trang (Công ty TNHH Công nghệ Everwin Precision Việt Nam) lý giải xu hướng này: “Một thợ kỹ thuật lành nghề hiện nay có thể sở hữu thu nhập vượt xa nhân viên công sở cấp trung. Khi có nghề giỏi trong tay, họ không chỉ làm thuê mà còn có thể tự mở xưởng khởi nghiệp. Ngược lại, nhiều bạn tốt nghiệp đại học xong vẫn chấp nhận thất nghiệp lâu dài chỉ để chờ đợi một công việc "ngồi bàn giấy" tương xứng với bằng cấp, vô tình tự tạo ra rào cản cho sự nghiệp của chính mình. Thực tế, nhu cầu tuyển dụng các vị trí văn phòng hiện nay ở các khu công nghiệp là rất ít, chỉ chiếm 7% vị trí việc làm”.
Không chỉ tại Nghệ An hay Việt Nam, đây đang là xu hướng toàn cầu khi giới trẻ tại các quốc gia phát triển cũng dần rời bỏ hình tượng “cổ cồn trắng” để khoác lên vai túi dụng cụ, tạo ra những sản phẩm thực tế. Theo báo cáo từ Trung tâm Nghiên cứu National Student Clearinghouse, số lượng sinh viên đăng ký trường nghề tại Mỹ tăng 16%. Tương tự, theo Cục Phát triển nguồn nhân lực Hàn Quốc, số lượng thanh niên dưới 30 tuổi đăng ký học các chứng chỉ kỹ thuật như làm mộc, điện, nước… cũng tăng 24,5%... Điều này cho thấy giá trị của "thợ lành nghề" đang được trả về đúng vị trí của nó trên quy mô toàn thế giới.
Sự nhạy bén với thực tế này của người trẻ đang buộc các cơ sở đào tạo và nhà quản lý phải thay đổi. Tại các cuộc thảo luận xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tỉnh Nghệ An gần đây, các chuyên gia đều nhấn mạnh việc phải gắn nghiên cứu với thị trường và đào tạo theo đặt hàng doanh nghiệp. Điều này minh chứng rằng, ngay cả giáo dục đại học cũng đang chuyển mình theo hướng "nghề hóa" để đảm bảo việc làm cho sinh viên. Việc giới trẻ chọn học nghề hiện nay thực chất là một bước "đi tắt, đón đầu" đúng đắn, đáp ứng chính xác nhu cầu thực tế của nền kinh tế hiện đại.
Lối "tư duy thực dụng" của giới trẻ trong chọn nghề hiện nay là biểu hiện của một thế hệ dám nhìn thẳng vào thực tế, dám chịu trách nhiệm với tương lai tài chính của chính mình. Khi những định kiến cũ kỹ về bằng cấp dần được dỡ bỏ, những "kỹ năng tinh", "bàn tay vàng" sẽ trở thành trụ cột quan trọng cho sự phát triển kinh tế của tỉnh nhà.
Nguồn: https://baonghean.vn/xu-huong-hoc-nghe-cuoc-doi-ngoi-hop-thoi-the-10337167.html
Bình luận (0)