Từ lâu, địa bàn xã Hữu Kiên cũ, nay là Quan Sơn đã được mệnh danh là xứ sở của bạch mã. Việc chăn nuôi ngựa bạch trở thành mô hình kinh tế chính, giúp bà con nơi đây thay đổi cuộc sống, nhiều nhà vươn lên thoát nghèo, đời sống khấm khá. Từ ngựa bà con có điều kiện xây nhà, sắm sửa đồ dùng, xe máy, ô tô…
Vươn lên nhờ bạch mã
Dọc đường từ trụ sở UBND xã Quan Sơn vào thôn Suối Mạ, không khó để bắt gặp những đàn ngựa ung dung ăn cỏ ven đường, trên lưng đồi. Đàn ngựa lông trắng, mắt thau (điểm đặc trưng của ngựa bạch) ngẩng đầu nhìn người lạ rồi lại cúi xuống ăn cỏ, ăn cùi ngô, cảm giác như đã thuần lắm!
Suối Mạ hiện có 173 hộ dân, 768 nhân khẩu, chia thành 6 xóm nhỏ với những cái tên khá ấn tượng, gồm: Ba Ngân, Kéo Nàng, Co Cam, Phai Linh, Đông Mồ và Nà Thồng. Ở đây, hầu như nhà nào cũng nuôi ngựa bạch, nhà ít thì duy trì từ 1 – 2 con, nhà nhiều thì hơn chục con. Cách đây khoảng 5 năm, ngựa bạch được giá, nhiều con trưởng thành có giá tới cả trăm triệu đồng, mấy năm gần đây tuy giá có giảm nhưng vẫn đem lại thu nhập đáng kể (dao động từ 50 - 60 triệu đồng/con) cho bà con.
Từ nuôi ngựa bạch, nhiều hộ đã vươn lên thoát nghèo. Anh Nguyễn Văn Hải, người dân ở xóm Ba Ngân, thôn Suối Mạ cho biết: Gia đình tôi nuôi ngựa bạch nhiều năm nay, hằng năm duy trì đàn hơn 10 con, trong đó có 1 con đực để làm giống. Con cái thường 11 tháng đẻ 1 lứa, con non thường 4 tháng tuổi có thể xuất bán với giá khoảng 14 triệu đồng/con. Tính riêng bán ngựa con hằng năm gia đình tôi thu được hơn 100 triệu đồng. Còn ngựa trưởng thành (khoảng 2,5 năm tuổi) có năm được giá gần 100 triệu đồng/con. Nhiều năm nay gia đình xây chuồng trại thực hiện nuôi bán chăn thả, kết hợp áp dụng khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi, thực hiện tiêm phòng bệnh, cộng với kinh nghiệm tích lũy, đàn ngựa của gia đình luôn khỏe mạnh, phát triển, giúp gia đình có nguồn thu nhập ổn định và ngày càng nâng cao.
Việc nuôi ngựa bạch ở Suối Mạ được duy trì từ nhiều đời nay. Bà Nguyễn Thị Thuyên, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Suối Mạ cho biết: Trước đây việc nuôi ngựa bạch ở thôn quy mô chưa lớn, như năm 1998 chỉ khoảng 20 hộ nuôi. Dần dần, nhận thấy hiệu quả kinh tế cao, quy mô chăn nuôi ngày càng được bà con mở rộng. Đến nay, 100% hộ dân trong thôn đều nuôi ngựa bạch. Thu nhập từ nuôi ngựa bạch đã góp phần kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo, nâng số hộ khá, giàu của thôn. Hết năm 2025, cả thôn còn 29 hộ nghèo, 8 hộ cận nghèo, giảm 9 hộ nghèo và giảm 3 hộ cận nghèo so với năm 2024.
Không chỉ ở Suối Mạ, hiện nay đàn ngựa bạch còn phát triển ở nhiều thôn khác của xã Quan Sơn. Anh Hoàng Văn Bình, thôn Củ Na, xã Quan Sơn chia sẻ: Trước đây gia đình tôi loay hoay trong tìm hướng phát triển kinh tế, đời sống gặp không ít khó khăn. Nhận thấy hiệu quả kinh tế từ chăn nuôi ngựa bạch qua các hộ gia đình trong thôn và các thôn khác trong xã, năm 2018 gia đình tôi đã đầu tư chăn nuôi ngựa bạch. Với 2 con ngựa sinh sản ban đầu, đàn ngựa dần dần phát triển, đem lại thu nhập đáng kể, giúp gia đình ổn định cuộc sống.
Xứ sở ngựa bạch từ lâu đã có tiếng nên đầu ra của mô hình chăn nuôi ngựa bạch khá ổn định. Ngoài bán con giống, bán ngựa thịt, sản phẩm cao ngựa bạch cũng đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân xã Quan Sơn. Khách hàng là thương lái đến từ nhiều nơi, nhiều tỉnh, thành.
Nhân rộng mô hình
Theo kinh nghiệm của nhiều hộ chăn nuôi ngựa bạch ở Quan Sơn, so với các loại vật nuôi truyền thống như lợn, gà, trâu, bò thì ngựa bạch có nhiều lợi thế vượt trội. Loài này dễ nuôi, có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu địa phương, đặc biệt là sinh trưởng nhanh, chi phí chăm sóc thấp và ít dịch bệnh.
Ông Nguyễn Hùng Mạnh, Chủ tịch UBND xã Quan Sơn cho biết: Cùng với những ưu điểm trên, xã có diện tích đồi núi, đồng cỏ rộng lớn nên rất thuận lợi cho việc chăn thả ngựa. Để chăn nuôi ngựa bạch hiệu quả, xã đã tuyên truyền, vận động bà con tăng đàn, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất; phối hợp với ngành chuyên môn tổ chức tập huấn, hướng dẫn người dân cách chăm sóc, phòng bệnh cho đàn ngựa. Đồng thời, tạo điều kiện phát triển chăn nuôi ngựa bạch theo hướng bền vững, khuyến khích người dân đa dạng hóa các sản phẩm từ ngựa gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Đáng chú ý, những năm qua, chính quyền xã Quan Sơn đã có những chính sách quan tâm cụ thể, thiết thực nhằm hỗ trợ người dân nhân rộng mô hình này. Không chỉ dừng lại ở việc tổ chức các lớp tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật, xã còn phối hợp hỗ trợ các hộ dân tiếp cận với nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư chăn nuôi ngựa; triển khai các dự án hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo chăn nuôi…
Trong đó, bắt đầu từ năm 2023, thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, UBND xã đã triển khai dự án chăn nuôi ngựa hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo trên địa bàn. Đến nay xã đã triển khai 6 dự án (riêng năm 2025 là 4 dự án), với tổng số 51 hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ. Các dự án hỗ trợ vốn cho người dân từ 76% đến 95% từ vốn ngân sách Nhà nước, người dân đối ứng về chuồng trại, thức ăn, thuốc thú y.
Chị Nông Lan Hương, ở thôn Củ Na, xã Quan Sơn, một trong những hộ được hỗ trợ theo dự án cho biết: Gia đình tôi thuộc hộ nghèo, đời sống khó khăn, không có nguồn vốn phát triển kinh tế nên rất bế tắc. Tôi rất vui vì giữa tháng 12/2025 vừa qua, nhờ được UBND xã quan tâm, tôi đã được hỗ trợ vốn để mua 1 con ngựa bạch giống về nuôi. Tôi sẽ chăm sóc tốt để nó phát triển, tạo thu nhập để từng bước thoát nghèo.
Theo thống kê của UBND xã Quan Sơn, hiện nay toàn xã có khoảng 2.750 con ngựa bạch. Lợi thế về kinh nghiệm chăn nuôi qua nhiều thế hệ, cộng với địa hình thảo nguyên rộng phục vụ chăn thả đã tạo điều kiện để đàn gia súc nói chung, đàn ngựa bạch nói riêng ở đây ngày càng được nhân lên. Bên cạnh đó, nhiều năm nay bà con đã áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào chăm sóc giúp đàn ngựa khỏe mạnh, ít bệnh tật và nhờ thế ít rủi ro, bán được giá hơn.
Thêm nữa, mấy năm nay nhiều gia đình cũng đã thay đổi tập quán, đầu tư xây dựng chuồng trại thực hiện hình thức bán chăn thả. Những hôm trời mưa, lạnh, bà con thường nhốt ngựa ở chuồng để tránh bị bệnh, ốm. Nguồn thức ăn cho ngựa cũng được bà con chuẩn bị, dự trữ từ việc trồng ngô, chuối và trồng cỏ voi.
Đàn ngựa phát triển cho thu nhập cao, đã giúp đời sống bà con ổn định, góp phần kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn. Theo số liệu rà soát năm 2025 của UBND xã Quan Sơn, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo đa chiều trên địa bàn xã còn 17,29%, giảm gần 3,1% so với năm 2024; những hộ thoát nghèo chủ yếu nhờ nuôi ngựa bạch.
Rời xứ sở bạch mã trên cung đường vắt qua thảo nguyên bát ngát, nổi bật trên đồng cỏ xanh là những con ngựa trắng phau đang ung dung ăn cỏ, những chú ngựa con thì lẽo đẽo, nghịch ngợm quanh ngựa mẹ. Dọc đường, nhiều con ngựa cái của các hộ gia đình được nuôi nhốt để chuẩn bị đến kỳ sinh nở. Cảnh vật hữu tình, đầy sức sống ấy như báo hiệu năm mới Bính Ngọ 2026 sinh sôi, nảy nở, yên bình, no ấm cho mọi nhà nơi đây.
Nguồn: https://baolangson.vn/xuan-ve-xu-so-bach-ma-5068790.html
Bình luận (0)