Gắn phát triển du lịch với làng nghề

Để khai thác hiệu quả tiềm năng, việc phát triển du lịch làng nghề cần được thực hiện theo hướng đồng bộ, từ đầu tư hạ tầng, tổ chức không gian, đến xây dựng sản phẩm và nâng cao năng lực cho người dân - chủ thể của làng nghề.

Làng nghề đúc đồng Trà Đông với đa dạng sản phẩm, là lợi thế để thu hút khách du lịch tham quan. Ảnh: Thùy Linh

Với bề dày lịch sử và sự đa dạng về loại hình, các làng nghề truyền thống ở xứ Thanh đang nắm giữ một nguồn lực quan trọng trong phát triển du lịch. Không chỉ tạo ra sản phẩm, làng nghề còn lưu giữ tri thức dân gian, phong tục và không gian sinh hoạt đặc trưng của cộng đồng. Trên cơ sở đó, việc gắn phát triển du lịch với làng nghề kỳ vọng mở ra hướng đi mới vừa phát huy giá trị văn hóa, vừa mở rộng cơ hội phát triển kinh tế theo hướng bền vững.

Tại xã Xuân Lập, làng nghề bánh lá răng bừa vẫn giữ nhịp sản xuất đều đặn. Trong các gia đình làm nghề, công việc vẫn diễn ra đều đặn qua nhiều năm. Từ khâu chọn gạo, xay bột đến gói bánh, hấp bánh, tất cả đều được thực hiện theo kinh nghiệm truyền lại qua các thế hệ. Những chiếc bánh nhỏ không chỉ là sản phẩm ẩm thực, mà còn mang theo dấu ấn văn hóa đặc trưng của vùng quê.

Toàn xã hiện có 72 hộ tham gia sản xuất, tạo việc làm cho 155 lao động với thu nhập ổn định. Sản phẩm bánh lá răng bừa đã được công nhận OCOP 3 sao, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Theo các hộ sản xuất trong làng nghề, hoạt động tiêu thụ sản phẩm chủ yếu thông qua khách quen và các đơn đặt hàng. Một số cơ sở sản xuất đã mạnh dạn đổi mới, quảng bá sản phẩm trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, song hiệu quả vẫn chưa rõ nét.

Làng nghề từng đón một số đoàn khách đến tham quan nhưng chưa hình thành hoạt động đón khách trải nghiệm thường xuyên. Tuy nhiên, trong dịp lễ hội, đặc biệt là lễ hội Đền thờ Lê Hoàn, sản phẩm bánh lá răng bừa được trưng bày, quảng bá, đồng thời người dân trực tiếp trình diễn các công đoạn làm bánh, thu hút sự quan tâm của đông đảo du khách.

Chị Mai Thị Tú ở thôn Trung Lập 3, chủ cơ sở sản xuất bánh lá răng bừa Chữ Tú, chia sẻ: “Vào dịp lễ hội, khách đến xem mình làm bánh, hỏi han rất nhiều. Có người lần đầu thấy cách gói bánh, họ thích lắm. Qua đó, nghề của mình được nhiều người biết đến hơn".

Những hoạt động mang tính trình diễn này, dù chưa diễn ra thường xuyên, nhưng đã bước đầu tạo sự kết nối giữa làng nghề và du khách.

Không chỉ có sản phẩm đặc trưng, Xuân Lập còn sở hữu hệ thống di tích lịch sử - văn hóa phong phú, không gian làng quê còn giữ được nét truyền thống. Đây là những yếu tố thuận lợi để phát triển du lịch tâm linh, du lịch trải nghiệm gắn với làng nghề, góp phần thu hút du khách và quảng bá hình ảnh địa phương.

Tuy nhiên, về cơ bản những tiềm năng này vẫn đang ở dạng “chờ khai mở”. Ông Đỗ Minh Sơn, chủ tịch làng nghề bánh lá răng bừa xã Xuân Lập, chia sẻ: “Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, chưa có khu tập trung, thiếu điểm đón tiếp và trưng bày sản phẩm; hạ tầng giao thông, du lịch chưa đồng bộ. Vì vậy, việc phát triển du lịch làng nghề hiện vẫn chủ yếu dừng ở mức tiềm năng”.

Tại xã Thiệu Trung, làng nghề đúc đồng Trà Đông đã có những chuyển động rõ nét hơn khi từng bước gắn hoạt động sản xuất với tham quan, trải nghiệm. Không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu nghề trong các sự kiện, hoạt động đón khách tham quan đã từng bước diễn ra trong không gian sản xuất thường ngày. Nhằm phát triển làng nghề theo hướng bền vững, địa phương đã quy hoạch khu sản xuất tập trung với quy mô khoảng 5,7ha, tạo điều kiện cho các hộ mở rộng sản xuất, đồng thời hình thành không gian thuận lợi để đón khách tham quan. Những năm gần đây, trong các xưởng đúc, lửa lò vẫn đỏ, tiếng búa vẫn vang, nhưng xen vào đó là sự xuất hiện của những đoàn khách đến tham quan, tìm hiểu làng nghề. Theo thống kê, mỗi năm, làng nghề đón khoảng 2.000 lượt khách tham quan, trải nghiệm. Con số chưa lớn, nhưng cho thấy du lịch đã bắt đầu “chạm” vào làng nghề, tạo ra những chuyển động ban đầu.

Việc gắn làng nghề với du lịch đã được triển khai ở một số địa phương và bước đầu mang lại kết quả nhất định. Tuy nhiên, so với tiềm năng, hiệu quả vẫn chưa tương xứng. Hoạt động tham quan chủ yếu dừng ở mức “xem nghề”, chưa hình thành các sản phẩm trải nghiệm có chiều sâu. Thời gian lưu trú của du khách còn ngắn, giá trị kinh tế mang lại chưa rõ nét.

Trong xu hướng du lịch hiện nay, du khách không chỉ muốn mua một sản phẩm, mà muốn được trải nghiệm quá trình làm ra sản phẩm, được nghe câu chuyện về nghề, về con người và không gian văn hóa phía sau. Đây cũng chính là hướng đi mà các làng nghề cần từng bước tiếp cận.

Để khai thác hiệu quả tiềm năng, việc phát triển du lịch làng nghề cần được thực hiện theo hướng đồng bộ, từ đầu tư hạ tầng, tổ chức không gian, đến xây dựng sản phẩm và nâng cao năng lực cho người dân - chủ thể của làng nghề.

Ông Trần Ngọc Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Thiệu Trung, cho biết: “Để thu hút và giữ chân du khách, xã sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, xây dựng không gian trưng bày, đồng thời tổ chức các hoạt động trải nghiệm phù hợp, nhằm từng bước hình thành sản phẩm du lịch gắn với làng nghề”.

Mỗi làng nghề đang lựa chọn cho mình một cách tiếp cận khác nhau trên con đường phát triển du lịch làng nghề. Song, điểm chung là các làng nghề đều đang từng bước mở rộng không gian phát triển. Làng nghề không chỉ dừng lại ở sản xuất, nơi giữ nghề, mà còn có thể trở thành điểm đến - nơi kết nối giữa văn hóa, con người và du lịch trong hành trình phát triển của xứ Thanh.

Thùy Linh

Nguồn: https://baothanhhoa.vn/gan-phat-trien-du-lich-voi-lang-nghe-283428.htm